Hoogovenvervoer

De bulk van de grondstoffen voor de Hoogovens in Velsen wordt per schip vervoerd. Alleen de voor het proces benodigde kalk komt per trein; vroeger uit België, tegenwoordig uit Duitsland. Ook het eindproduct - staal - wordt voor een belangrijk deel per trein vervoerd, bijvoorbeeld naar de autoindustrie in Duitsland. Dagelijks rijden er daarom diverse treinen van en naar Beverwijk, waar het spoornet van de Hoogovens aansluit op het NS-net. Verder hebben er jarenlang erstreinen gereden van de Amsterdamse Westhaven naar de hoogovens in het Ruhrgebiet. Daaraan is omstreeks 1988 een eind gekomen, toen er in Duitsland mogelijkheden onstonden om het erts per binnenschip te vervoeren. Hieronder een selectie uit de foto's die ik de afgelopen decennia heb gemaakt van ertstreinen, kalktreinen en ander hoogovenvervoer.

Hilversum, 23 oktober 1968. Een ertstrein met loc 2267 op kop. Deze is op weg van de Amsterdamse Westhaven naar de hoogovens in het Ruhrgebiet. Tweede foto: Hilversum Sportpark, 28 oktober 1968. Loc 1209 met een lege kalktrein richting Utrecht.

Hilversum, 8 september 1969. Driespan 2200 met een ertstrein richting Amsterdam. Deze ertstreinen reden aanvankelijk met drie diesellocs. Om mee te kunnen komen met het intensievere treinverkeer werd er later een vierde loc aan toegevoegd.

Naarden-Bussum, 9 december 1970. Loc 1010 met de dagelijkse trein uit Beverwijk. De lengte van deze trein kon sterk variëren. Op 5 januari 1971 passeert loc 1003 het seinhuis van Hilversum in haar eentje.

Hilversum Sportpark, 1 augustus 1971. Om 18:40 uur dendert in de ondergaande zon een lange ertstrein voorbij, op weg naar de hoogovens in het Ruhrgebiet. De trein wordt getrokken door een ronkend vierspan 2200'en. Op de achterste wagen is een groot wiel te zien; het openen van de zijkleppen van deze zelflossers was toen nog handwerk.

Hilversum, 11 juli 1972. Een ertstrein nadert uit Amsterdam, getrokken door locs 2318, 2228, 2333 en 2244. Op de tweede foto een ertstrein richting Amsterdam met locs 2289, 2332, 2291 en 2258.

Hilversum, 12 juli 1972. Loc 1315 met de dagelijkse kalktrein uit de richting Utrecht. Op de tweede foto een ertstrein met voorop loc 2244.

Hilversum, 13 juli 1972. Ertstrein richting Utrecht. De machinist heeft een goed uitzicht, doordat de vier locs zodanig zijn gekoppeld dat hij niet langs de lange neus van een 2200 hoeft te kijken. De trein wordt getrokken door 2318, 2258, 2333 en 2244. Op de tweede foto loc 1304 met de dagelijkse kalktrein op weg naar Beverwijk.

Hilversum, 13 juli 1972. Een ertstrein getrokken door locs 2330, 2289, 2332 en 2291.

Hollandsche Rading, 10 maart 1973 en 24 maart 1973. Ertstreinen getrokken door een vierspan diesellocs serie 2200.

Amsterdam CS, 7 april 1973. Een ertstrein richting Hilversum met locs 2272, 2255, 2327 en 2225. Tweede foto: Watergraafsmeer, 7 april 1973. Men dacht in maart 1973 de vijfduizendste erstwagenlading te vervoeren, maar de teller is blijven steken op 4972.

Hilversum NOS, 28 april 1976. Een ertstrein met 2346 en drie collega's op weg naar Amsterdam. Tweede foto: Utrecht Blauwkapel, 26 mei 1976. Loc 1301 met een lege kalktrein afkomstig van de Hoogovens.

Utrecht Blauwkapel, 29 mei 1976. Locs 2288, 2274 en 2247 met een lege ertstrein rijdend richting Lunetten.
In de laatste maanden dat deze treinen met diesel reden, gebeurde dat vaak zoals vroeger met drie in plaats van vier locs. Deze foto, met drie bruine 2200'en, had dus ook tien jaar eerder gemaakt kunnen zijn. Met ingang van de nieuwe dienstregeling, de volgende dag, werden de ertstreinen door e-locs 1300 getrokken.

Naarden, maart 1977. Ertstreinen waar vroeger drie of vier 2200-en voor nodig waren, worden nu door een enkele 1300 getrokken. Zoals door de nog blauwe 1302, op 5 maart 1977, of loc 1315, op 26 maart 1977.

Hollandsche Rading, omstreeks 1980. Loc 1307 met een ertstrein op weg naar de Hoogovens.
Foto Rein Bakker, collectie Martin Zijlstra.

IJsselmonde, in de late herfst van 1985. Loc 1642 met daarachter twee 2200'en. Iedere middag reed trein 48117 van IJsselmonde naar Venlo. De twee diesellocs hielpen bij het op gang brengen van deze zware ertstrein. De machinist rechts is Cor de Rijke, die de e-loc zal bedienen. Cor was in 1989 een van de machinisten van de langste reizigerstrein ter wereld. Hij was voor deze opdracht gevraagd omdat hij ervaring had met het rijden van zeer zware treinen. Naast Cor staat dieselmachinist John van Vugt. Wanneer de e-loc assistentie van de diesellocs nodig had, kon de machinist van de e-loc een witte lamp laten branden in de achterste cabine van zijn loc. Dit soort gemengde tractie werd ook toegepast bij andere treinen, zoals de dagelijkse Huckepacktrein van Rotterdam via Utrecht naar Emmerich. Deze werd gereden met een 1300 plus twee 2200'en. Tegenwoordig worden dit soort zware diensten gereden door in multiple geschakelde 6400'en.

Emmerich, 8 mei 1987. Loc 1619 met een ertstrein. Rechts loc DB 111 120 met een trein naar Amsterdam.

Hilversum, 18 september 2001. Loc 241 449 met een trein van Velsen/Beverwijk naar Duitsland. Tweede foto: Hilversum Sportpark, 28 mei 2002. Dezelfde loc met dezelfde trein.

Bilthoven, 11 juni 2002. Normaal wordt deze trein getrokken door een Duitse 241, maar dit keer levert loc 1602 de trekkracht.

Bunnik, 10 november 2006. Loc 1611 met een staaltrein richting Emmerich. De trein bestaat uit verschillende soorten huifkarren, waar de staalrollen van de Hoogovens in worden vervoerd. Opvallend is dat de loc met de voorste stroomafnemer op rijdt. Gebruikelijk is dat tijdens de rit de achterste stroomafnemer op is, maar in speciale gevallen mag de achterste stroomafnemer juist niet op staan. Hier zal het gaan om de brandbare huif van de voorste wagen. De maximum snelheid van de trein is in zo'n geval 100 km/uur. Meer over welke stroomafnemers wel of niet gebruikt mogen of moeten worden, lees je in het thema Bovenleiding.

Bunnik, 16 februari 2007. Loc 1606 met trein 45741 uit Beverwijk. Sinds de nieuwe dienstregeling rijden de staal- en kalktreinen van en naar de Hoogovens gecombineerd. Het voorste deel van de trein bestaat uit wagens waarin staalrollen worden vervoerd. Deze wagens hebben als eindbestemming Hagen-Vorhalle. Het achterste deel van de trein bestaat uit wagens die in Flandersbach (bij Düsseldorf) met kalk worden gevuld. De twee treindelen worden in Emmerich gesplitst. Dat gebeurt omstreeks 12 uur 's middags. Een uur later vertrekt vanuit Emmerich tegentrein 45740 naar Beverwijk. De Hoogovens hebben behalve kalk ook fijnkalk nodig. Dat werd vroeger vervoerd in de bekende bollenwagens, maar dit transport is verhuisd naar de weg. De eerste wagen achter de loc is afgesloten met zeildoek, daarom zou de loc eigenlijk met de voorste stroomafnemer op moeten rijden. Links op de bovenste foto mijn transportfiets.

Bloemendaal, 27 juni 2007. De lege kalktrein 49663 van Beverwijk naar Jemelle werd deze avond getrokken door loc 1615. Het vertrek moet in grote haast hebben plaatsgevonden, want er brandt maar één koplicht. Dat is het rangeersein: bij rangerende locomotieven of treinstellen hoort voor en achter een wit licht te branden. Foto Bert Dikker.

Tussen Helmond-Brouwhuis & Deurne, 5 oktober 2005. Drie 6400'en met een zware ertstrein (4000 ton) op weg naar Venlo. Let op de koppelwagen achter de locomotieven. Deze wagen is nodig omdat de ertswagens een speciale koppeling hebben. Foto Arnold de Vries.

Tussen Utrecht Lunetten en Houten, 6 juni 2010. Omgeleide ertstrein op weg van de Maasvlakte naar Venlo.
Bekijk het filmpje.

Amsterdam Bijlmer, 22 maart 2011. Loc 1604, en 6511 in opzending, met een staaltrein.

vorige       start       omhoog