Ombouw Hilversum (deel 19)

door Edward Bary


Nieuwe seinen en nieuwe dienstregeling per 9 december 2007

De verschillende werkzaamheden en veranderingen volgen elkaar nu in hoog tempo op. Over de negende buitendienststelling van 3 en 4 november 2007 hebben wij in deel 18 al bericht. In deze bouwstap werden weer belangrijke vorderingen gemaakt in de fasering van dit project. Voor het eerst maakten passanten en reizigers gebruik van de nieuwe tunnel die nog niet klaar is.

In dit deel beschrijven we nog enkele details; ook inzage vast in het spoorboekje van de nieuwe dienstregeling per 9 december 2007.



Nadere toelichting op de nieuwe seinen emplacement noordzijde Hilversum

Nieuwe seinen

Hoewel de sporen 901, 902 en 903 in de nieuwe dienstregeling planmatig gebruikt gaan worden voor het treinverkeer komende uit de richting Naarden-Bussum en naar Utrecht/Amersfoort (zie hieronder Spoorgebruik per 9 december 2007), is ten behoeve van de bijsturing en onderhoudswerkzaamheden voor de omgekeerde rijrichting van deze sporen k seingeving noodzakelijk.

De dwergseinen 12 en 14 (sporen 901 resp. 902 richting Naarden-Bussum) zijn vervangen door nieuwe seinen die opgehangen zijn aan een daartoe speciaal gebouwd portaal achter de oude post T (zie hieronder). Ook het oude sein 16 van spoor 903 is vervangen door een nieuw, hooggeplaatst sein aan dat portaal. Afhankelijk van de gekozen rijweg en de te berijden wissels kunnen deze seinen meerdere seinbeelden tonen al dan niet in combinatie met een snelheidsopdracht in de bijbehorende cijferbakken (zie ook het thema Lichtseinen).

Dwergseinen geven altijd een snelheidsbeperking van maximaal 40 km/uur (laag groen). In de nieuwe situatie zijn meerdere rijwegen mogelijk waarbij specifieke seingeving toegepast kan worden.

De snelheid van de trein mag verhoogd worden wanneer de trein het eerstvolgende hoofdsein of snelheidsbord dat een hogere snelheid toelaat in zijn geheel gepasseerd is. Dat kan met de plaatselijk geldende baanvaksnelheid of de dienstregelingssnelheid.

De overloopwissels 1B/1A naar rechterspoor Naarden-Bussum langs de Noorderweg en de nieuwe wissels 5 en 19 spelen daarin een cruciale rol. Het berijden daarvan komt in de seingeving tot uitdrukking.

De nieuwe seinen 12 (spoor 901) en 14 (spoor 902). De seinen zijn afgekruist, omdat ze nog niet in gebruik zijn.
Foto Rienk Nauta.


Nieuw portaal voor seinen

Eerst moest het oude bovenleidingsportaal op vrijwel dezelfde plek verwijderd worden; dit oude portaal is verwijderd in de nacht van 16 op 17 oktober. Meteen is de nieuwe staander achter post T geplaatst. In de nacht van 17 op 18 oktober is de oude mastvoet bij het hek langs de Noorderweg verwijderd en is de rest van het nieuwe portaal gebouwd boven de sporen 903 en 904. Vervolgens kon in de nacht van 18 op 19 oktober het nieuwe hoge sein 16 (voor spoor 903) bevestigd worden. De oostelijke, zware betonnen voet van dit portaal staat hoger (d.w.z. niet ingegraven) en ligt in de toekomst verzonken in het (te verlengen) 3e perron (dus tussen spoor 904 en 905 in), waardoor de mast iets korter is. Dit perron zal tot km 28.2 in noordelijke richting verlengd worden. De middenstaander van dit portaal, dus direct achter post T tussen de sporen 902 en 903 valt in de toekomst buiten het te verlengen 2e perron; dit perron zal verlengd worden tot ongeveer de buitentrap van post T. De westelijke staander staat pal naast het nog te slopen gebouwtje van Strukton en valt ook buiten het te verlengen 1e perron.

Aan de bovenligger boven de sporen 901 en 902 zijn de nieuwe seinen 12 en 14 (richting Naarden-Bussum) gehangen. Deze seinen vervangen de gelijkgenummerde dwergseinen en zijn opgehangen in de nacht van 30 op 31 oktober.

Ook het hoge sein 16 met cijferbak kan in de bijsturing worden gebruikt om van spoor 903 naar Naarden-Bussum te rijden. Normaal wordt spoor 903 gebruikt voor een rijrichting van Naarden-Bussum naar Baarn. Andersom moet altijd gebruikt worden gemaakt van de verderop gelegen overloopwissels 1B/1A indien naar rechter spoor wordt gereden. Deze wissels mogen alleen met 40 km/uur bereden worden (hoekverhouding 1:9).

Het nieuwe sein 16 (spoor 903). In de achtergrond een van de panden waarin vroeger speciaaldrukkerij De Blaeuwe Werelt was gevestigd. Foto Nico Spilt.


Ook van de sporen 901 en 902 kan naar Naarden-Bussum vertrokken worden hiertoe dienen de sein 12 en 14, eveneens met een cijferbak 4, die zal branden als naar het rechterspoor Naarden-Bussum gereden moet worden (overloopwissels 1B/1A). Deze beide seinen vervangen in feite de dwergseinen 12 en 14, die ook een snelheidsopdracht voor 40 km/uur gaven. De aan het portaal bevestigde hoge seinen 12, 14 en 16 zijn uitgevoerd als daglichtseinen met glasvezelkabel en LED-verlichting; vervanging van de lampen kan plaats vinden in de lampkasten bevestigd aan de westelijke staander.

De seinen 18 en 20 (met cijferbakken 4/6 voor resp. 40 en 60 km/uur) zijn hoge mastseinen als uitrijseinen voor de sporen 904 resp. 905. Het toepassen van cijferbakken aan de bovengenoemde seinen heeft te maken met de toekomstige snellere treinopvolging en kortere blokken van het baanvak richting Naarden-Bussum. Kortere blokken bepalen weer de remwegafstand van de treinen en dus de gewenste snelheden. Via de overloopwissels 3B/3A kan desgewenst via het linker spoor naar Naarden-Bussum gereden worden.

De nieuwe seinen 18 (spoor 904) en 20 (spoor 905). Foto Henk Koster.


Er zijn langs de Noorderweg nieuwe seinen 2 en 4 geplaatst, ter hoogte van het vroegere Ahrend-pand; een derde aangevoerd sein is sein 596 en staat bij de halte Hilversum Noord.

Inrijseinen 2 en 4 (voor treinen komend uit de richting Bussum) en sein 596 (Hilversum Noord, voor treinen richting Bussum). Foto's Henk Koster.


Perronlengten

De beide perrons 2 en 3 zullen aan de noordzijde niet even lang worden. Aan de zuidzijde vindt daarvan compensatie plaats, immers het 2e perron is aan de zuidzijde langer dan het einde van het 3e perron. Beide perrons komen dus in hun lengterichting ten opzichte van elkaar verschoven te liggen, de kopse kanten liggen dus niet op n lijn.

Het verlengen van het 3e perron aan de zuidzijde is puur tijdelijk en wel hierom: op 5 november kwam het 3e perron al in dienst, als direct gevolg van het in gebruik komen van perronspoor 904. Op dat moment had het 3e perron nog niet de beoogde lengte in noordelijke richting; treinen moeten op spoor 904 dus stoppen voor het tunneldek, net als dit voor spoor 903, richting Naarden-Bussum, gebruikelijk was tot 2 november. Omdat dan het 3e perron nog te kort is voor de treinlengten waarmee de treindienst uitgevoerd wordt, moest het dus tijdelijk aan de zuidkant langer gemaakt worden. De steigerconstructie is in het weekend van 3 en 4 november aangebracht. Het heeft dus te maken met een tijdelijke halteringsfase. In de eindfase vervalt dit weer. De lengten van beide perrons voldoen aan de Intercity-norm: minimaal 340 meter lang.

Aanvankelijk vermeldde het Programma van Eisen (PvE) Capaciteitsverruiming Nieuwbouw Hilversum 2005 van ProRail (de basis van de huidige ombouw), dat "de internationale treinen niet in Hilversum zouden gaan stoppen" (de norm voor INT-treinen is 430 meter perronlengte, voor IC’s 340 meter). De Berlijn-treinen (serie 140) gaan rijden in een 1600-pad (is nu ook al zo) met uitzondering van de 143 en 140 die van en naar Asd gaan rijden in een 1500-pad; alle internationale treinen serie 140 gaan stoppen in Hilversum. De 140-serie bevat normaliter 9 rijtuigen en past in de lengten van de 1500-Intercityserie.

De treinen van en naar Berlijn, die nu nog langzaam door het station rijden, zullen vanaf 9 december 2007 stoppen in Hilversum. Foto's Henk Koster.


Oude tunnel

De oude tunnel is met ingang van 3 november definitief gesloten; er zijn voor de toegang van het 2e en 3e perron tijdelijke trappen en liftinstallaties geplaatst. Ook het 1e perron heeft een tijdelijke trap naar de tunnel gekregen. De oude voetgangerstunnel wordt omgebouwd, resp. ingericht als technische ruimte met de verdeelinrichtingen voor energie (stroom) en andere technische apparatuur en inspectieruimte voor de roltrappen. Het oude trappenhuis van het 2e perron wordt afgebroken; op deze plaats komt de definitieve nieuwe liftinstallatie.

Gele tent

Het kan niemand zijn ontgaan, de gele tent op het nieuwe spoordek van spoor 905. Onder dit tentdoek vonden - niet afhankelijk van de weersomstandigheden zoals regen en temperatuur - speciale werkzaamheden plaats aan het spoor: het verlijmen van de rails aan het betonnen spoordek. De klus werd uitgevoerd door de Firma Bolidt, specialist in embedded railsystemen waarbij kunststof wordt toegepast. De spoorstaven werden verlijmd door middel van een twee-componenten giethars. Op de foto’s is het gieten en gladstrijken van de kit te zien. Het verlijmen moet onder bepaalde temperatuurcondities plaatsvinden. Tijdens de bouw van het dek zijn plastic pijpen in de lengterichting langs de geul, waar de rails in ligt, mee gegoten. Deze pijpjes werden aangesloten op een soort CV-installatie waardoor er warm water door de pijpjes liep. Hierdoor werd het uitharden van het beton rondom de geul versneld. De vochtigheidsgraad van het beton moet daar beneden de 2 procent zijn. Anders zou het beton los kunnen "krimpen" van de giethars.

Wat gebeurde er in die gele tent...? Foto's Rienk Nauta.


Spoorgebruik Hilversum per 9 december, dienstregeling 2007/2008

In deel 1 beschreven wij het spoorgebruik in Hilversum in de oude situatie, de dienstregeling 2004/2005. De nieuwe sporenlayout waar ruim twee en een half jaar aan is gewerkt, biedt een geheel nieuw patroon van gebruik van het emplacement. Gebruikmakend van het nieuwe derde perron, gewijzigd emplacement, de opheffing van het knelpunt bediende gelijkvloerse overweg Larenseweg/Stationsstraat, nieuwe seinen en kortere blokopvolging van de treinen, kan het spoorgebruik in Hilversum efficint ingericht worden. Hieronder de zogenaamde Basis Spoor Opstelling (BSO), zoals dit in vaktaal heet. De BSO is een afgeleide van het Basis Uur Patroon (BUP), dit is de normale standaardafhandeling van het treinverkeer dat elk uur plaats vindt en in het spoorboekje tot uitdrukking komt. Zie ook deel 16. De BSO vormt de basis voor de uiteindelijke rijwegenplannen. Ingeval van calamiteiten, vertragingen en omgeleide treinen kan van dit standaardpatroon worden afgeweken.

Hilversum wordt weer een volwaardig Intercity-station. Foto's Henk Koster.


Treinseries door Hilversum

De volgende treinseries doen Hilversum aan:

Stoptreinen en semi-sneltreinen

  • Treinserie 5700: Utrecht – Hilversum – Schiphol – Leiden vv.
  • Treinserie 4900: Utrecht – Hilversum – Naarden-Bussum – Almere Oostvaarders (- Lelystad) vv.
  • Treinserie 5800: Amersfoort Vathorst – Hilversum - Uitgeest vv.

Intercity’s

  • Treinserie 1500: Deventer/Amersfoort – Amsterdam vv.
  • Treinserie 1600: Enschede – Schiphol vv.
  • Treinserie 700: Groningen – Schiphol vv.

Internationaal

De internationale treinen van de serie 140 naar en van Berlijn rijden 4 keer per dag en zullen gaan stoppen in Hilversum; deze treinen rijden dan in het pad van een 1600 (de 143 en 140 van en naar Asd in een 1500-pad).

Andere internationale treinen doen Hilversum niet aan; ingeval van omgeleide internationale treinen zullen deze niet in Hilversum stoppen.

Goederentreinen

Kijfhoek/Amsterdam Westhaven – Amersfoort e.v. (Bad Bentheim) vv.

Hier is te zien hoe de spoorafhandeling vanaf 9 december zal plaatsvinden. Van links naar rechts spoor 901 (trein naar Utrecht), 902 (naar Utrecht of Amersfoort), 903 (naar Amersfoort), 904 (naar Naarden-Bussum). Helemaal rechts spoor 905, eveneens bestemd voor treinen naar Naarden-Bussum. Fotomontage Henk Koster.


Standaardafhandeling

Het basisprincipe is:

  • spoor 901 van Naarden-Bussum naar Utrecht;
  • spoor 902 van Naarden-Bussum naar Amersfoort/Utrecht;
  • spoor 903 van Naarden-Bussum naar Amersfoort;
  • spoor 904 van Utrecht/Amersfoort naar Naarden-Bussum;
  • spoor 905 van Amersfoort naar Naarden-Bussum.

Spoorgebruik per spoor, per serie, per richting:

  • spoor 901: serie 5700 Leiden – Utrecht om .01 en .31
  • spoor 902: goederenpad Kijfhoek – Bentheim door om .03 en .33
  • spoor 902: serie 4900 Almere Oostvaarders – Utrecht om .14 en .44
  • spoor 902: serie 1600 Schiphol – Enschede om .21/.22
  • spoor 902: serie 700 Schiphol – Groningen om .51/.52
  • spoor 903: serie 5800 Uitgeest – Amersfoort Vathorst om .08/.09 en .38/.39
  • spoor 903: serie 1500 Amsterdam – Amersfoort/Deventer om .18/.19 en .48/.49
  • spoor 904: serie 700 Groningen – Schiphol om .07/.08
  • spoor 904: serie 1600 Enschede – Schiphol om .37/.38
  • spoor 904: serie 4900 Utrecht – Almere Oostvaarders om .15/.16 en .45/.46
  • spoor 904: serie 5700 Utrecht – Leiden om .28/.29 en .58/.59
  • spoor 905: serie 1500 Amersfoort/Deventer – Amsterdam om .10/.11 en .40/.41
  • spoor 905: serie 5800 Amersfoort Vathorst – Uitgeest om .19/.20 en .49/.50
  • spoor 905: goederenpad Bentheim – Kijfhoek door om .26 en .56

Basisuurpatroon Hilversum, dienstregeling 2007/2008

Toelichting:

  • van spoor 901 wordt uitsluitend nr Utrecht gereden;
  • van spoor 902 wordt zowel nr Amf en nr Ut gereden;
  • van spoor 903 wordt uitsluitend nr Amersfoort gereden;
  • naar spoor 904 wordt zowel vanf Utrecht als vanf Amersfoort gebruikt;
  • naar spoor 905 wordt uitsluitend vanf Amersfoort gereden;

Uiteraard zijn aanpassingen in de bijsturing mogelijk.

In het algemeen kan gelden, dat het 2e perron (sporen 902 en 903) van noord naar zuid (Utrecht), resp. van noord naar oost (Amersfoort) bereden wordt en het 3e perron (sporen 904 en 905) van oost (Amersfoort) naar noord, resp. van zuid (Utrecht) naar noord gebruikt wordt. De beide perrons zijn 340 meter lang en voldoen daarmee aan de criteria voor stoppende Intercity’s.

Foto Rienk Nauta.


Geraadpleegde bronnen

  • ProRail Projectvoorlichting: www.prorail.nl
  • ProRail Capaciteitstoedeling
  • ProRail Netwerk Randstad Noord – Kwaliteit en Logistiek - Amsterdam
  • NS Reizigers Dienstregelingontwikkeling Jaarplan
  • Basis Uur Patroon (BUP) en Basis Spoor Opstelling (BSO) Hilversum 2007/2008
  • Website Inspectie Verkeer en Waterstaat: www.ivw.nl
  • Dura Vermeer Railinfra Bouwproces Cordinatie
  • Rienk Nauta en Henk Koster (Hilversum) voor hun beschikbaar gestelde foto’s en dagelijkse waarnemingen op de locatie



vorige       start       omhoog