Duitsland

In 1969 bracht ik vanuit Nederland bezoeken aan Duitsland, om stoomtreinen te zien en te fotograferen. Vanaf 1970 ging ik ook langere reizen maken. De foto's die ik maakte zijn in diverse thema's op deze site te vinden.

Kaart met de zestien deelstaten (Länder) van Duitsland. Door de federale structuur van Duitsland hebben deze deelstaten uitgebreide bevoegdheden. De vijf oostelijke deelstaten hebben jarenlang de DDR gevormd. Berlijn was in die tijd letterlijk een gedeelde stad. De zes Duitse "volken" zijn de Pruisen, Saksen, Friezen, Franken, Schwaben en Beieren. Tot 1918 was er ook een Duitse keizer.

De Duitse Länder hadden vroeger allemaal hun eigen spoorwegmaatschappijen. Op 1 april 1920 werden deze maatschappijen samengevoegd tot de Deutsche Reichsbahn. Die zag zich geconfronteerd met een enorme verscheidenheid aan locomotieven, vaak kleine series en veelal sterk verouderd. Er werd toen een programma opgesteld om meer eenheid in het locomotievenpark te verkrijgen. Hieruit ontstonden de zogeheten Einheitslokomotiven, waarvan de onderdelen - soms tot hele ketels aan toe - onderling uitwisselbaar waren. Zie verder het overzicht met Duitse stoomlocomotieven.

Verkehrsmuseum Nürnberg, 16 augustus 2005. Die Reichsautobahn, een verkeersspel uit de jaren 30 of 40 van de vorige eeuw. Boze tongen beweren dat Adolf Hitler de uitvinder was van de Autobahn. Plannen om wat meer Lebensraum aan de opkomende automobiel te geven bestonden echter al langer. Wel klopt het dat de nazi's een groot belang zagen in het aanleggen van een snelwegnet, als strategische aanvulling op de spoorwegen. De aanleg van snelwegen werd in handen gelegd van de Reichsbahn. Men is toen ook het woord Autobahn gaan gebruiken, naar analogie met Eisenbahn. Ook tijdens de oorlog werd er nog flink doorgebouwd. Onder andere werd toen een snelweg van Duitsland naar Den Haag aangelegd (de huidige A12). Een ander ideetje uit die tijd was de Breitspurbahn, maar daar is weing van terecht gekomen.

Berlijn, 25 augustus 2009. Heidi kijkt naar een stoomtrein. Driedimensionale wandplaat in het Deutsches Technikmuseum, jaren vijftig. De Deutsche Bundesbahn heeft bestaan van 7 september 1949 tot 1 januari 1994. De afkorting DB wordt nog steeds gebruikt, maar betekent nu Deutsche Bahn.

Postzegels uit 1975 (de zegel linksboven hoort niet in de serie thuis). 10 = Nahverkehrs-Triebzug, 20 = Leuchtturm, 30 = Rettungs-Hubschrauber, 40 = Weltraumlabor, 50 = Erdefunkstelle, 80 = Traktor, 160 = Hochofenanlage. Deze serie is groter, maar de andere heb ik niet; daar staan ook geen treinen op.

Ook aan Nicaragua is het 160-jarig bestaan van de Duitse spoorwegen niet ongemerkt voorbij gegaan.

175 Jahre Eisenbahn in Deutschland

www.planet-eisenbahn.de

www.nuernberg.de/internet/bahnjahr2010

Chronik des deutschen Verkehrs 1949. Samengesteld door Jörg Werner. Uitg. GeraMond (Lok Magazin) 2000. ISBN 3932785398.

Chronik des deutschen Verkehrs 1961. Samengesteld door Jörg Werner. Uitg. GeraMond (Lok Magazin) 2000. ISBN 393278538X.

Zeer aardige boekjes over het spoorvervoer en andere vormen van transport in de genoemde jaren. Ook verkeerspolitieke en economische onderwerpen komen aan de orde. In het boekje over 1949 staat bijvoorbeeld een hoofdstuk over de luchtbrug die tussen West-Duitsland en Berlijn werd onderhouden ten tijde van de Russische blokkade.

Vom Adler zum IC. Eisenbahnen in Deutschland. Door Dr. Fritz Stöckl, Dilp.-Ing. Peter Molle, Dipl.-Ing. Hermann Wolters. Prisma Verlag, Gütersloh 1977 (5e druk; 1e druk 1974). Wetenschappelijk verantwoord boek met veel tekst en een aantal fotokaternen.

Offizieller Jubiläumsband der Deutschen Bundesbahn. 150 Jahre Deutsche Eisenbahnen. Uitg. Eisenbahn-Lehrbuch Verlagsgesellschaft, München 1985. ISBN 3923967039 (standaard) of 3923967047 (luxe uitgave).

In 1985 vierde de DB het 150-jarig bestaan van de Duitse Spoorwegen. Dat was vier jaar voor de val van de muur, maar ook aan Die Reichsbahn in der DDR wordt in dit interessante jubileumboek aandacht besteed.

Die Bahn in Bewegung. Kijkje achter de schermen van Die Bahn. Berlijn, 2003.

100 Jahre Köln-Bonner Eisenbahn 1895-1995. In 1995 uitgegeven door Häfen und Güterverkehr Köln AG. De Köln-Bonner Eisenbahn (KBE) exploiteerde een spoorwegbedrijf tussen Köln en Bonn. Het begon in 1891 met een smalspoorlijn waarop met stoom werd gereden: de "Feurige Elias". Uiteindelijk omtwikkelde zich een fors normaalsporig, grotendeel geëlektrificeerd regionaal spoorwegbedrijf. Hierop vond zowel personen- als goederenvervoer plaats. In 1992 ging het goederenbedrijf op in het nieuwe bedrijf Häfen und Güterverkehr Köln. Het personenvervoer was al begin jaren 80 voor een deel opgeheven en voor een deel opgegaan in de stadsvervoernetten van Keulen en Bonn. Klik hier voor foto's.

Die Königlich Sächsischen Staatseisenbahnen. Door Karl-Ernst Maedel. Uitg. Franckh'sche Verlagshandlung, Stuttgart, 1977. ISBN 344004369X.

Die Lübeck-Büchener Eisenbahn. Alfred B. Gottwalt. Alba Buchverlag, Düsseldorf 1975. ISBN 3870940292. De Lübeck-Büchener Eisenbahn (LBE) exploiteerde vanaf 1851 spoorlijnen van Lübeck naar Hamburg en van Lübeck naar Büchen (aan de spoorlijn van Hamburg naar Berlijn). Verder een aantal nevenlijnen. In dezelfde regio was ook de Eutin-Lübecker Eisenbahn (ELE) actief.

In dit boekje wordt de geschiedenis van beide maatschappijen beschreven, en het materieel dat dienst deed. Interessant zijn de dubbeldekstreinen van de LBE, die door gestroomlijnde tenderlocs werden getrokken of geduwd. In het laatste geval werd de locomotief vanuit een stuurstand bediend door de machinist, terwijl de stoker op de loc dienst deed. De LBE experimenteerde ook met andere nieuwe technieken, waaronder een door een stoommotor aangedreven locomotief. Als gevolg van de naderende Tweede Wereldoorlog is die locomotief nooit gereed gekomen. Op 1 januari 1938 ging de LBE op in de Deutsche Reichsbahn. Een van de dubbeldeksstammen is bewaard gebleven. Klik hier voor foto's.

Reichsbahn hinter der Ostfront. 1941-1944 Door Andreas Knipping en Reinhard Schulz. Transpress, Stuttgart 1999. ISBN 361371101X. Meer dan 300 foto's met verhalen over het Duitse avontuur aan het oostelijke front, vanaf het begin \van de aanval op de Sovjet-Unie in 1941 tot aan de capitulatie bij Stalingrad in 1943. De Sovjet-Unie zou genadeloos terugslaan.

Endstation Rheine. Die letzten Dampfloks der DB. Door Wolfgang Staiger. Franckh'sche Verslagshandlung, Stuttgart 1977. ISBN 3440043304.

De auteur heeft vanaf 1973 een tijd als stoker gewerkt op de Emslandstrecke, om zijn inkomen als student aan te vullen en om dicht bij de stoomlocomotieven te kunnen zijn. Zijn verhaal is boeiend om te lezen, de vele zwartwitfoto's in dit boek zijn helaas meestal veel te donker afgedrukt.

Die Bahn in Rheine. Programmaboekje van het Dampflokabschied en de Leistungsschau op 10 en 11 september 1977 in Rheine. Met aandacht voor de geschiedenis van de stad Rheine (vanaf 1327), het station en natuurlijk het stoomlocdepot Bw Rheine-Hauenhorst.

Klik hier voor foto's van het afscheid van de stoomtractie in Rheine.

Bahnknotenpunkt Würzburg. Door Peter Heinrich en Hans Schülke. EK-Verlag, Freiburg 1990. ISBN 3882558709.

De Duitse spoorwegliefhebbersmarkt is zo groot, dat er over elke spoorlijn en elk station van enige betekenis wel een apart boek is verschenen. Dat geldt dus ook voor Würzburg in Unterfranken. Dit boek kwam toevallig in mijn bezit. Ik heb ooit, in 1973, een paar uur op dit station gewacht op de eerste trein naar Lauda.

Alweg-Bahn. Technik, Geschichte und Zukunft der legendären Einschienenbahn. Door Reinhard Krischer. Uitg. Transpress, Stuttgart 2003. ISBN 3613712091.

De naam ALWEG is afgeleid van de letters van de naam van Dr. Axel L. Wenner-Gren, de initiatiefnemer en financier van het concept van de Alweg-Bahn uit de jaren vijftig. De treinen zijn voorzien van wielen met luchtbanden, waarmee ze over een betonnen baan rijden. Dwarswielen, eveneens met rubber banden, zorgen ervoor dat de trein niet kan ontsporen.

Uitgebreide boekspreking.

Die Fahrzeuge der Harzer Schmalspurbahnen. Uitg. Schweers + Wall, 2003. ISBN 3894941200. Overzicht van al het materieel van de Südharz-Eisenbahn, de Gernrode-Harzgeroder Eisenbahn, de Nordhausen-Wernigeroder Eisenbahn, en van de huidige Harzer Schmalspurbahnen (HSB).

Mit Volldampf durch den Harz. Uitg. Schmidt-Buch-Verlag, Wernigerode 2002 (4e bijgewerkte druk). ISBN 3928977601. Beschrijving van de HSB-lijnen en omgeving.

Foto's en reisverslag.

Der Eiserne Rhein. Door Thomas Barthels e.a. Uitg, Thomas Barthels Druck-Agentur, Mönchengladbach, 2005. ISBN 3981018303. 160 pagina's, 230 foto's.

Eerste deel van een trilogie over vroegere en huidige grensoverschrijdende spoorlijnen tussen Duitsland, België en Nederland. Voor informatie en bestellingen zie www.barthels.de.

Die Montzenroute. Eisenbahnen zwischen Antwerpen, Lüttich, Aachen und Köln. Tekst in het Duits, Nederlands en Frans. Door Thomas Barthels e.a. Uitg, Thomas Barthels Druck-Agentur, Mönchengladbach, 2006. ISBN 3981018311.

Bijna 250 pagina's. Veel foto's, waaronder een aantal die ik in 1970 in Aachen West heb gemaakt.

Bahnen am Niederrhein. Eine Bestandsaufnahme der Eisenbahnen am Niederrhein zwischen Arnhem und Rommerskirchen, Venlo und Oberhausen. Door Thomas Barthels e.a. Uitg, Thomas Barthels Druck-Agentur, Mönchengladbach, 2007. ISBN 3981018332.

Ruim 300 pagina's. Veel foto's, waaronder enkele bijdragen van mijn hand. Uitvoerige geschiedenis van de grensoverschrijdende spoorlijnen tussen Arnhem en Venlo, tot en met de Betuweroute.

vorige       start       omhoog