ÿþ<html> <head> <META HTTP-EQUIV="content-type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-1"> <script src="top.js" language="JavaScript"></script> <link rel="stylesheet" type="text/css" href="Stijlsheet.css"> <title>Kriegslokomotiven Baureihe 52 en 152</title> <SCRIPT TYPE="text/javascript" LANGUAGE="JavaScript"> <!-- if (top.frames.length != 3 || (parent.frames[2].name != "main")) {top.location.href = "index_duitsland_52.htm";} //--> </SCRIPT> </head> <body> <h1>Kriegslokomotiven Baureihe 52</h1> <p>Inclusief ÖBB 152 en Übergangs-Kriegslokomotiven Baureihe 44 en 50.</p> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td valign="top"> <p>"Das ist ein Rudel der vielbesprochenen deutschen Kriegslokomotiven. Vielbesprochen mit Recht: die Konstrukteure haben nicht nur das Wunder vollbracht, Zugmaschinen zu bauen, die bei einer Materialersparnis von 26.000 Kilogramme und einer Bauzeitersparnis von 6.000 Arbeidsstunden pro Stück die Leistung des entsprechenden Typs halten. Sie haben es überdies erreicht, mitten im Krieg mit alten Vorurteilen zu brechen und dem Lokomotivenbau neue Wege zu öffnen."</p> <p>Aldus een enthousiaste redacteur van een Duits propagandablad uit 1943, waarin we deze foto van een roedel Kriegslokomotiven vonden.</p> </td> <td> <img src="scans/kriegsloks.JPG" width="350" height="233"> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <tr> <td> <img src="dia/dia2054.JPG" width="350" height="233"> </td> <td valign="top"> <p>In West-Duitsland zijn de laatste 52-ers in 1963 buiten dienst gegaan. In Oost-Duitsland, maar ook in Oostenrijk, hebben ze nog lang rondgereden. Zoals deze 52.7601 die ik op 24 augustus 1973 in <a href="Oostenrijk_Summerau.htm">Summerau</a> fotografeerde. De cabine op de tender zal, net als de windleiplaten, na de oorlog zijn aangebracht.</p> </td> </tr> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="z/z18553.JPG" width="350" height="233">&nbsp;<img src="z/z18561.JPG" width="350" height="233"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Kleinreifling en Hieflau, 21 september 1971. Loc ÖBB 52.6966 met dichtklapbare schoorsteen (voor het rijden door tunnels) en loc 52.7064 met originele <a href="tender.htm#wannentender">Wannentender</a>.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="rest/JvB19700200_J2-44.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr><tr> <td align="center"> <p>Hieflau Vbf (Verschiebebahnhof), februari 1970. Twee locs van de serie 52 staan klaar om te vertrekken met hun ertstrein. Het ijzererts is aangevoerd via de <a href="Oostenrijk_Erzberg.htm">Erzbergbahn</a>. Foto Jan van Barneveld, collectie Rob van der Rest.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td> <img src="dia/dia2152.JPG" width="350" height="233">&nbsp;<img src="dia/dia2284.JPG" width="350" height="233"> </td> </tr> <tr> <td valign="top"> <p>Nog twee Oostenrijkse Kriegloks. Eerste foto: Stadlau, 28 augustus 1973. Loc 152.301, een 52-er met stavenframe (barframe) in plaats van het bij de oorlogslocomotieven gebruikelijke platenframe. Tweede foto: Wien Praterstern, 3 september 1973. Loc 52.7687 met Kabinenwannentender.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td> <img src="z/z28232.JPG" width="350" height="233"> <img src="z/z28233.JPG" width="350" height="233"> </td> </tr> <tr> <td valign="top"> <p>Hohenau, 29 augustus 1973. Loc 93.1367 met een trein uit Mistelbach. Links een 52'er. Op de tweede foto loc 52.6407, die nooit windleiplaten heeft mogen krijgen.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="2005/20050817_2368.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Neuenmarkt-Wirsberg, 17 augustus 2005. Om langere afstanden te kunnen rijden zonder water te hoeven innemen, werden bijna 200 locs van de Baureihe 52 voorzien van een 'Kondenstender'. Hierin werd de door de locomotief gebruikte stoom afgekoeld zodat deze condenseerde tot water dat dan weer opnieuw kon worden gebruikt. Van deze tenders bestonden twee uitvoeringen, een grote met vijf assen en een kleinere met vier assen. Op deze foto is de kleinere versie te zien. </p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <tr> <td> <img src="dia/dia5575.JPG" width="350" height="233"> </td> <td valign="top"> <p>Ook in Nederland rijden tegenwoordig 52-ers rond. Er was in de jaren tachtig nog vrij makkelijk aan te komen. Een voorbeeld is deze 52 3879 uit 1944, gekocht door een particulier, die samen met loc 65 018 van de SSN meedeed aan de openingsplechtigheden rond NS 150 in Utrecht, op 1 juli 1989. In augustus 2003 is loc 52 3879 overgebracht van de SSN naar de VSM.</p> </td> </tr> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <tr> <td> <img src="2002/20021013f.JPG" width="350" height="233"> </td> <td valign="top"> <p>In Oost-Duitsland hebben meer dan tweehonderd 52-ers een zodanige opknapbeurt gekregen, dat het in feite volwaardige 50-ers zijn geworden. Onder andere kregen ze toen een nieuwe ketel. Een voorbeeld hiervan is loc 52 8139, die we op 13 oktober 2002 in Utrecht zagen, samen met loc 50 3654 en het Mitroparijtuig van de VSM.</p> </tr> </table> <a name="523879"><hr size="2" noshade></a> <br> <table width="720"> <td> <h2><img src="anderen/PM2003GE22.JPG" width="350" height="233" align="right" hspace="12">Enkele lotgevallen</h2> <h4>Loc 52 8091 als monument bij het AMC</h4> <p>Loc 52 8091 werd in december 1998 als monument opgesteld bij het Amsterdams Medisch Centrum. Daar is nog tegen geprotesteerd door mensen die het geen pas vonden geven dat er een Duitse oorlogslocomotief werd tentoongesteld. De loc is in 1943 gebouwd door de Wiener Lokomotivfabrik Floridsdorf. Ze droeg aanvankelijk het nummer 52 7223. Na een reconstructie in 1963 kreeg ze het nummer 52 8091. In mei 2004 is de loc overgebracht naar de VSM. Foto Patrick Meeder, 19 juli 2003.</p> <h4>De modernisering van loc 52 8055</h4> <p>Loc 52 8055 werd in 1998/99 in opdracht van de Eisenbahnfreunde Zollernbahn e.V. (EFZ) uit Tübingen omgebouwd en voorzien van de modernste technieken. De ombouw vond plaats door de Schweizerische Lokomotiv- und Maschinenfabrik (SLM) in Winterthur. De loc kreeg onder andere een oliestookinrichting, ketelisolatie, rollagers in plaats van glijlagers. De loc kan door één persoon bediend worden; een stoker is dus niet meer nodig. De loc werd echter niet toegelaten op het net van de DB, zodat de EFZ de loc nooit heeft kunnen gebruiken. In de herfst van 2003 werd de loc overgenomen door de Dampflokomotiv- und Maschinenfabrik A.G. (DLM) in Zwitserland. Daar wordt ze ingezet voor speciale ritten en kan er wellicht verder worden gewerkt aan de verbetering van de techniek van deze loc. Zie ook <a href="http://www.dlm-ag.ch/" target="_blank">www.dlm-ag.ch</a>.</p> <h4>Loc 52 3879: eerst SSN, nu VSM</h4> <p>Locomotief 52 3879 is in 1944 gebouwd door de Wiener Lokomotivfabrik Floridsdorf onder fabrieksnummer 17075. Op 26 mei 1944 reed de 52 3879 een proefrit van Wien Nordwestbahnhof naar Hohenau. Twee dagen later kwam de machine beschikbaar voor de Deutsche Reichsbahn en werd ze ingezet vanuit het depot Knittelfeld. Na 1945 werd de locomotief, met behoud van haar nummer, opgenomen in het locomotiefbestand van de nieuw opgerichte Oostenrijkse spoorwegen (ÖBB). Het grootste gedeelte van haar bestaan bracht de locomotief door in Graz; ze trok daar zware erts- en goederentreinen.</p> <img src="dia/dia6558.JPG" width="350" height="233" align="right"> <p>In 1978 kreeg de locomotief haar laatste grote revisie. Na een inzetperiode van slechts twee dagen verdween de locomotief na conservering in de strategische reserve en werd opgeborgen in het depot Strasshof ten oosten van Wenen. Na de opheffing van de reservevloot stoomlocomotieven door de Oostenrijkse autoriteiten werd de locomotief door de Brenner & Brenner Dampflokomotiven Betriebsgesellschaft mbH aangekocht. Deze organisatie bracht locomotief 52 3879 terug in bedrijfsvaardige staat en zette haar in voor speciale ritten vanuit haar nieuwe standplaats Landeck. Vooral in 1987, het jubileumjaar van de ÖBB, reed de loc veel extra treinen door het westelijk gedeelte van Tirol.</p> <p>Na langdurige onderhandelingen veranderde de locomotief in 1989 van eigenaar en werd ze overgebracht naar Nederland waar zij vervolgens door de SSN werd ingezet voor hoofdlijnritten. Haar eerste activiteiten bij de SSN waren haar inzet bij NS 150, waarbij de locomotief deelnam aan de vele parades en enkele hoofdlijnritten. In januari 1993 vertrok de 52 3879 (samen met de 23 023) koud gesleept richting Meiningen voor een drijfwerkrevisie. In mei van hetzelfde jaar keerde ze weer terug. De machine heeft sindsdien diverse hoofdlijnritten gereden. Sinds 1996 staat loc 52 3879 buiten dienst. Op 24 augustus 2003 is de locomotief overgebracht naar de VSM. Bron: <a href="http://www.stoomtrein.org" target="_blank">www.stoomtrein.org</a>.</p> <p><i>Foto: Rotterdam, 20 mei 1991. Loc 52 3879 en 41 105 in actie bij een rit met de SSN Vier Provinciën Express.</i></p> </td> </table> <br> <a name="52.7358"><hr size="2" noshade></a> <h2>ÖBB 52.7358</h2> <table width="720"> <td align="center"> <img src="z/z18443.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Linz Hbf, 19 september 1971. Loc 52.7358, een door de Wiener Lokomotivfabrik Floridsdorf gebouwde Kriegslokomotive.</p> </td> </table> <table width="720"> <td align="center"> <img src="z/z27665.JPG" width="600" height="400"> <img src="z/z27671.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p><a href="Oostenrijk_Summerau.htm">Freistadt</a>, 23 augustus 1973. Loc 52.7358 heeft inmiddels haar Kabinentender moeten inruilen voor een gewone Wannentender. Achter de loc rijdt daarom een conducteurswagen mee. De conducteur van dienst leunt uit het raam.</p> </td> </table> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/Kajnc_Wien_03_08_1944.JPG" width="269" height="400"> <img src="z/z28811_groot.JPG" width="269" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Wenen, 3 augustus 1944. Loc 52.7358, ongeveer een jaar oud. De machinist is de heer Kajn , een oom van de moeder van Matja~ Lukner uit Pragersko (Pragerhof), Slovenië. Daarnaast dezelfde loc in Summerau, 23 augustus 1973.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/BdJ_dec2004_1322.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td> <p align="center">Beekbergen, eind december 2004. Loc 52 3879 van de <a href="index_VSM.htm">VSM</a> in een sneeuwbui. Foto Bastin de Jager.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/HR20051101_6813.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Arnhem, 1 november 2005. Hugo Richter trof bij toeval deze stoomtrein van de VSM aan, die met een bijzondere rit bezig was. Let op de windleiplaten van de loc, die je nu niet ziet. Zo zag de loc er bij de aflevering uit.</p> <td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/HB20070119_7368.JPG" width="600" height="350"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Stadskanaal, 19 januari 2007. Van deze hadden we er nog niet genoeg in Nederland ;-)<br>Reko-Kriegslok 52 8060 is (samen met loc 50 3645) door vrijwilligers van de STAR aangekocht, en is na enig gesputter van bestuurszijde toegelaten tot de gelederen van de STAR. Foto Homan Bonder.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="fokko/FvdL20070708_5933.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr><tr> <td align="center"> <p>Musselkanaal, 8 juli 2007. STAR-loc TE 5933 met de Teddyberenexpress. Foto Fokko van der Laan. Een Duitse Kriegslokomotive met enkele Russische details. Deze loc is gebouwd door Schwarzkopf en is direct na de oplevering in 1943 terecht gekomen in de Oekraïne. Na de oorlog is de loc daar achtergebleven. De loc heeft vooral gediend als strategische militaire reserve, en is zover bekend niet omgespoord geweest naar het Russische breedspoor. In 1994 is de loc verkocht. Na enkele omzwervingen is ze in 2007 terecht gekomen bij de <a href="STAR.htm">Museumspoorlijn STAR</a>.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/BjK20071013_0038.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Werratalbahn, 13 oktober 2007. Twee locs Baureihe 52.8 met een goederentrein uit de normale dienstregeling,<br>of zoals de Duitsers dat noemen: Plandampf. Foto Bernd-Jan Kraan.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/STAR20071215_1938.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Stadskanaal, 15 december 2007. Loc TE 5933 lijkt in brand te staan, maar bij nadere beschouwing blijkt de laagstaande winterzon voor een fraai effect te zorgen. Links het herbouwde seinhuis van Stadskanaal. Persfoto STAR.<br>De Museumspoorlijn STAR heeft op 18 januari haar subsidietraject officieel afgesloten. Met dit grote project was een investering van 6,5 miljoen euro gemoeid. Het project is mede gefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, EZ/Kompas, de provincie Groningen en de gemeenten Stadskanaal en Veendam. De STAR werd in 1992 opgericht met als doel de spoorlijn tussen Veendam en Musselkanaal als industrieel monument van de Veenkoloniën te behouden. Restauratie en het terugbrengen in de oude staat van het baanvak stonden bovenaan het verlanglijstje van de museumspoorlijn. Ook de bouw van een nieuwe rijtuigenloods met een educatiecentrum en een spoorwegmuseum, een seinhuis, watergebouw en de aankoop van het rijdend materieel werden dankzij deze subsidies bewerkstelligd.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/BJK20081101_0129.JPG" width="600" height="400"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Immelborn, 1 november 2008. Plandampf op de Werrabahn. Locs 52 8154 en 52 8075 zetten hun tanden in de zaterdagse Kieszug (grindtrein) van Immelborn naar Eisenach. Op een deel van het traject was voor deze 2550 ton zware trein ook nog een opdrukloc nodig. Foto Bernd-Jan Kraan.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td align="center"> <img src="anderen/BjK20110129_0535.JPG" width="700" height="450"> </td> </tr><tr> <td align="center"> <p>Mücka, 29 januari 2011. Stoomloc 52 8080 was dit weekend in de Lausitz actief en reed daarbij onder andere tussen Uhyst en Horka Gbf. Omdat deze lijn een belangrijke goederenlijn richting Polen is, is de modernisering en elektrificering van het baanvak aanstaande. Stefan Herrmann liet, voordat de klassieke beveiliging is verdwenen, een fotogoederentrein in een uitgekiende dienstregeling rijden. Daarbij heeft hij altijd veel oog voor details, zoals hier te zien is bij het vertrek richting Horka Gbf. Foto Bernd-Jan Kraan. Zie ook <a href="http://www.fotozuege.de/" target="_blank">www.fotozuege.de</a>.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <h2>Übergangs-Kriegslokomotiven Baureihe 44 en 50</h2> <table width="720"> <td align="center"> <img src="dia/dia6734.JPG" width="350" height="233">&nbsp;<img src="dia/dia6736.JPG" width="350" height="233"> </td> </tr> <tr> <td align="center"> <p>Bochum-Dahlhausen, 24 oktober 1992. Loc 044 377, oorspronkelijk nummer 44 1377. Deze loc is in 1942 door Krupp gebouwd als zogeheten Übergangs-Kriegslok (ÜK). Men probeerde vanwege de oorlog zo veel mogelijk tijd en materiaal te sparen bij de bouw van locomotieven. Ook van de Baureihe 50 zijn ÜK-versies gebouwd, totdat men overging op de bouw van nog verder vereenvoudigde "echte" Kriegslokomotive: de Baureihe 52. Loc 044 377 heeft tot 1979 in Gelsenkirchen-Bismarck dienst gedaan als rijdende verwarmingslocomotief. Het was daarmee de laatste loc die in dienst van de DB onder stoom heeft gestaan. De loc is inmiddels (2007) geheel gerenoveerd.</p> </td> </table> <br> <table width="720"> <td align="center"> <img src="dia/dia0392.JPG" width="350" height="233">&nbsp;<img src="dia/dia0393.JPG" width="350" height="233"> </td> </tr> <td align="center"> <p>Aulendorf, 17 september 1971. Vertrek van loc 052 856 met een trein naar Ulm. Bij deze (tijdens de oorlog gebouwde) loc is een bezuiniging toegepast die bij de Kriegsloks BR 52 algemeen werd: het machinistenhuis heeft aan beide zijden slechts één raam.</p> </td> </table> <hr size="2" noshade> <table width="720"> <td> <p>In Karintië, bij de Wörthersee, ligt het Oostenrijkse Madurodam: Minimundus (kleine wereld). Op deze prentbriefkaart, die ik in september 2004 van mijn moeder kreeg toegestuurd, staan van links naar rechts een space shuttle, de scheve toren van Pisa, de Sophiakathedraal van Kiev, ÖBB-stoomloc 52 1227, het zeilschip Gorch Fock, de Hundertwasserkirche van Bärnbach, en de Markusdom in Venetië. De foto hieronder is in augustus 2004 gemaakt door Simon Geltink.</p> </td> <td> <img src="scans/minimundus.JPG" width="350" height="233"> </td> </table> <table width="720"> <td align="center"> <img src="geltink/SG_minimundus077.JPG" width="600" height="400"> </td> </table> <hr size="2" noshade> <p>Zie ook</p> <ul> <li><a href="duitsland_53.htm">Baureihe 53 (ontwerp)</a> <li><a href="Oostenrijk_Summerau.htm">Linz-Summerau</a> <li><a href="Oostenrijk_Wien.htm">Stoom in Wenen</a> <li><a href="leger.htm">Legermaterieel</a> </ul> <hr size="2" noshade> <script type="text/javascript"><!-- google_ad_client = "pub-6258643075300734"; /* 728x90, gemaakt 29-6-08 */ google_ad_slot = "4274931706"; google_ad_width = 728; google_ad_height = 90; //--> </script> <script type="text/javascript" src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js"> </script> <hr size="2" noshade> <br> <table width="740"> <td align="center"> <p><a href="javascript:history.back()"><b>vorige</b></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <a href="http://www.nicospilt.com/index2.html" target="_top"><b>start</b></a>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <a href="#top" target="_self"><b>omhoog</b></a></p> </td> </table> <br><br> </body> </html>