Trein & fiets

Ze kunnen beter over je fiets lullen dan over je lul fietsen!

De hieronder afgebeelde railfietsen worden ook draisine genoemd. Dit is een oud woord voor fiets.

Verkehrsmuseum Nürnberg, 16 augustus 2005. Damesfiets gebruikt door kolendieven en voedselhamsteraars.

Hilversum, 11 juli 1967. Loc 1208 met een trein uit Amersfoort. Op het perron staat een fiets die als bagage zal worden meegegeven aan een trein. Fietsen konden toen nog als ingeschreven bagage worden vervoerd. In de zomermaanden reden er zelfs speciale fietsentreinen. Tweede foto: Hilversum, 5 december 1968. Drieassige goederenwagen 4263 met conducteursruimte; blijkens een opschrift is deze wagen ooit gebruikt voor rijwielvervoer. Op de wagen staat een wit kruis, wat betekent dat ze voor de sloop bestemd is. Ze heeft er nog vele jaren gestaan.

Vervoer van ingeschreven bagage en fietsen, zomerdienstregeling 26 mei - 28 september 1968.

Hilversum, 1 december 1968. Loc 1110 met een sneltrein naar Amsterdam, kort na het verlaten van het station. Links mijn fiets. Tweede foto: Hilversum, 11 juli 1972. Mijn fiets, ongeveer op de plek waar vroeger post I stond. Ik heb deze fiets jaren later opnieuw in gebruik genomen, om in Woerden van het station naar mijn werk te gaan. Begin 2005 heb ik deze fiets verkocht; zie verderop.

Woerden, 4 maart 2005. Ik heb mijn fiets verkocht! Omdat ik ben overgeplaatst naar Utrecht, had ik de fiets die ik in Woerden gebruikte om naar mijn werk te gaan niet meer nodig. Dit was een meer dan 30 jaar oude Raleigh Sports. De liefhebber weet nu waar ik het over heb. En deze liefhebber meldde zich enige tijd geleden, omdat hij deze fiets op mijn site had gezien. Hij verzamelt oude fietsen. Voor een symbolisch bedrag ruilde mijn trouwe karretje op het perron van Woerden van eigenaar. De rijwielshop heeft weer een klant minder.

Rechts: Bilthoven, 3 oktober 1997. De transportfiets die we vroeger gebruikten om kinderen te vervoeren. Tegenwoordig wordt de fiets voor andere doeleinden gebruikt. Boven: Bilthoven, 14 juni 2004. De fiets die ik gebruik voor zakelijke en representatieve doeleinden.

Down town Bunnik, 30 mei 2006. Links de transportfiets waarmee ik boodschappen heb gedaan. Rechts Art Decaux!

Amsterdam Westelijk Havengebied, 31 augustus 2000. De Puch van Dick van Aggelen. In de achtergrond de nog niet gepimpte Strukton-loc 302282 "Anneke". De loc is 17 jaar ouder dan de Puch. Foto Dick van Aggelen.

Rob Reinders maakte deze twee foto's op 14 juni 2005 op de Mariazellerbahn. De wissels in de hoofdsporen van Obergrafendorf en Kirchberg worden niet elektrisch of via kabels op afstand bediend. In plaats hiervan heeft de Fahrdienstleiter een hulpje die met zijn fiets naar het om te gooien wissel rijdt. Het hulpje in Kirchberg doet daarbij ook dienst als Menselijke Overweg Beveiliging, waarvoor hij eveneens zijn fiets gebruikt.

Oostenrijk, juli 2004 (foto Charlotte Spilt). Bunnik, 23 augustus 2006.

Rotterdam, 29 augustus 2005. De verlenging van de Callandlijn naar Nesselande werd geopend door oud-wielrenster Leontien van Moorsel. Foto's Marvin van der Sloot.

Dordrecht, Wieldrechtse Zeedijk, 22 oktober 2005. Deze eenzame fietser werd gefotografeerd door
Johannes Hanno v/d Heijden.

Dordrecht Zuid, 4 augustus 2007. Bij deze overweg is altijd wel wat te zien. Foto Ton Rijnen.

Deze railfiets is in 1879 uitgevonden door George Sheffield uit Three Rivers, Michigan. Zijn fabriek heette de Sheffield Velocipede Co., tegenwoordig Fairbanks, Morse & Co. Er zijn nogal wat slachtoffers gevallen onder de berijders van dit soort fietsen, totdat het gebruik ervan werd verboden.

Inspectie op de Northern Line in London (repro uit The Wonder Book of Railways, begin jaren 50).

Verkehrsmuseum Nürnberg, 16 augustus 2005. Ik doe alle stunts zelf!

Kolari (Finland), 15 augustus 2008. Gele railfiets, bijna een volle graad boven de noordpoolcirkel. Foto Roeland Krul.

Crailoo, jaren 40. Opzichter op een railfiets met hulpmotor. Foto collectie E. van Barneveld.

De fiets heeft een motorblokje van de Bilthovensche Metaalindustrie (BMI). De cilinderinhoud was 98 cc. Het was een kopzijklepper met riemaandrijving. De olie moest met de hand in het carter gepompt worden. De eerste railfietsen waren voor één persoon bestemd, totdat iemand van achteren werd aangereden door een trein. Toen werden tweepersoonsfietsen gebouwd, zodat een van de twee berijders de andere kant in de gaten kon houden.

Rotterdam, 1940. Overweg in de 's-Gravenweg. De weg kruist hier de Ceintuurbaan.
Helemaal links komt een voertuigje het beeld ingereden. Wie weet meer over deze draisine?
Foto ter beschikking gesteld door Victor Lansink. Bron: NS/Collectie Het Utrechts Archief.

Molln, 20 september 1971. Loc 298.104 van de Steyrtalbahn. Links nadert een geel inspectievoertuigje.
Hoewel dit duidelijk geen fiets is, worden ook dit soort voertuigjes draisine genoemd.

Bahnpark Augsburg (www.bahnpark-augsburg.de), 19 mei 2008. Draisine van de DB. Foto Dolf Dijkstra.

Realp, 26 augustus 2006. Draisine 4961 van de Dampfbahn Furka-Bergstrecke. De typeaanduiding is Xmh (X = dienstwagen, m = verbrandingsmotor, h = tandradaandrijving). Het loodsje rechts is de stallingplaats van dit voertuigje. Het is in 1945 gebouwd door de FO (Furka-Oberalp-Bahn, de oorspronkelijke eigenaar van de lijn) voor inspectiedoeleinden. Het traject is grotendeels niet met de auto te bereiken. De bestuurder heeft de beschikking over een koppeling, rempedaal en een vierversnellingsbak zoals bij een auto. In plaats van een gaspedaal is er een gashandel. Verder is er een keerkoppeling om achteruit te kunnen rijden. De Volkswagen-benzinemotor levert maar liefst 31 pk en er kunnen twee mensen voorin en eventueel ook nog twee mensen achterin zitten. De maximale snelheid is 20 km/h op het tandradspoor (max. 11% stijging) en 30 km/h op adhesiespoor. Achteruitrijden kan met dezelfde snelheid als vooruit, maar de bestuurder moet dan wel achterom kijken. Dat is niet echt handig, dus als het even kan wordt er gedraaid op een van de draaischijven aan de eindpunten. Foto Diederik van Nimwegen.

Nee, deze telt niet mee voor de Hunt for the little red car. Fützen, 22 september 2011. Foto Paul Boersma.

Klv20 uit 1955. Klv staat voor Kleinwagen mit Verbrennungsmotor. De DB heeft 30 van dit soort draisines, gebaseerd op een Volkswagen Transporter ("Bulli"), in gebruik gehad. Ze haalden 70 km/uur en er konden zeven personen mee. Door middel van een handbediend hydraulisch systeem kon de bus gekeerd worden. Bij overwegen was het opletten: knipperlichtinstallaties werden niet ingeschakeld door de bus. Er zijn voor zover bekend zes exemplaren bewaard gebleven. Op de foto een H0-model van Brekina, www.brekina.de.

Een Ford FK 1000 op spoorwielen (FK staat voor Ford Köln), gebouwd tussen 1953 en 1962. Model van Roco.

Hilversum, 19 november 2011. Een bijzonder voertuig bij doorkomst op spoor 4. Dit is de enige nog bestaande railbus op basis van de Volkswagen T1 diesel, de bekende spijlbus. Onlangs is dit prototype uit 1965 in Duitsland teruggevonden en geheel in de originele staat teruggebracht. Foto Henk Koster.

Sveriges Järnvägsmuseum, Ängelholm, 9 september 2010. Draisines van de Zweedse spoorwegen.

Berlijn, 26 september 2008. Op de Innotrans werd een moderne draisine getoond. Foto Patrick Hinderink.

Amsterdam, 30 augustus 2005, achter het Olympisch Stadion. Erik Slingerland op zijn persoonlijke railvoertuig. Later heeft hij een professionele lichtgewicht tweezitter uit de USA laten overkomen, om te gebruiken voor het filmen van verlaten spoortrajecten.

"Op 27 augustus 2007 heb ik Stiens-Leeuwarden gereden en gefilmd. Dat laatste ging makkelijker dan het eerste. Van de plm. 10 kilometer was niet meer dan 1 km nog berijdbaar, en dat was toch wel teleurstellend. Wel veel leuke interviews met mensen langs het spoor gemaakt, die er wonen en/of vroeger aan werkten, waardoor je opeens bezig bent een soort Van Gewest tot Gewest over oude spoorlijnen in Nederland te draaien. Mijn grootste probleem is dat de vele sites in ons land over oude lijntjes op hun foto's het spoor fraaier weegeven dan het in werkelijkheid is (namelijk nog overdadiger begroeid), meest omdat die wandelreportages vaak zelf al weer jaren oud zijn. Dat vertekent behoorlijk. En idem voor mijn belangrijke bron Google Earth, dat beelden toont van 2004, zoniet eerder. Enfin, de Havenlijn Harderwijk heb ik ook al gedaan, en die lag er nog maagdelijk bij, met dank aan de overijverige plantsoenendienst. Dus op naar de volgende! Heb je nog tips, laat alsjeblieft horen! Want ook voor het spoor geldt: weg is weg, voorgoed. Erik Slingerland, PRN-Railfilm."

Gemotoriseerde draisine, gebouwd door Hans Tegelaar. Het motorgedeelte is het achterdeel van een veegwagentje. De baas van de autosloperij was met zijn vrachtauto over het voorste deel gereden. De spoorbreedte van het motorgedeelte is beduidend smaller dan normaalspoor. Het voertuig wordt daarom met één rubber wiel voortbewogen. Het andere wiel is vastgezet, waardoor het aandrijfwiel (vanwege de transmissie) met dubbele snelheid draait. De maximum snelheid is naar schatting 30 km/uur. Er zullen nog enkele verbeteringen worden aangebracht, zoals een andere motorgondelophanging en een 360 graden draaibaar stoeltje. Op het programma staan de diverse museumlijnen (buiten de rijdagen) en stilgelegde trajecten zoals Boxtel-Veghel. Foto Hans Tegelaar, 13 juli 2008.

Fietsen langs oude spoorwegen

Driebergen, 11 augustus 2005. Uw fietsende verslaggever is de onbeveiligde overweg in de Drift overgestoken. Aan de overkant van het spoor ligt landgoed Bornia.

Lees hier meer over in het verslag van een fietstocht die we maakten op 11 augustus 2005. We begonnen bij station Bilthoven en fietsten via Bosch en Duin en Austerlitz naar Driebergen. Vandaar gingen we met de trein weer terug naar Bilthoven. Als gids diende een boek van Alexander Artz: “Fietsen en wandelen langs oude spoor­wegen in Nederland” uit 2001.

Early Days on the Road. An illustrated History 1819-1941. Lord Montagu of Beaulieu and G.N. Georgano. Universe Books, 1974. ISBN 0876632436.

Fraai boek over de eerste auto's, fietsen en motorfietsen.

Gids voor het nieuwe reizen. Boekje met tips over hoe je goed kunt leven zonder eigen auto. Een van de alternatieven is natuurlijk het openbaar vervoer. Met medewerking van o.a. ROVER. Uitgegeven door Unieboek, Bussum 1983. ISBN 9026948360.

Fietsen en wandelen langs oude spoorwegen in Nederland. Alexander Artz, Uitg. Elmar, 2001. ISBN 9038910452. Ik ben geen wandelaar, en fietsen doe ik ook niet zo graag. De enige tocht uit dit boekje die ik weleens heb gemaakt is langs de oude spoorlijn van Bilthoven naar Zeist.

vorige       start       omhoog