Koninklijke hoogheid

Koninklijke wachtkamers

Nederland had ooit vijf koninklijke wachtkamers: Den Haag HS, Den Haag SS (nu te zien in het Spoorwegmuseum), Amsterdam CS, Baarn (oorspronkelijk zat deze wachtkamer in station Soestduinen) en in Apeldoorn. Verder was er nog een koninklijke wachtgelegenheid in Vlissingen. Paleis Het Loo (bij Apeldoorn) heeft zelfs een eigen spoorlijntje gekend voor de koninklijke familie.

Foto rechts: Amsterdam, 21 juli 2004. De ingang van de koninklijke wachtkamer op het eerste perron.

Baarn, 17 april 2004. Onder het overdekte terras, links op de eerste foto, bevindt zich de koninklijke wachtkamer. Baarn heeft deze wachtkamer te danken aan de nabijheid van paleis Soestdijk. Er is weliswaar een stationnetje dat Soestdijk heet, maar dat heeft het nooit verder geschopt dan een wachtkamer tweede klas. De koninklijke wachtkamer van Baarn zal een museale bestemming krijgen, nu het paleis niet meer wordt bewoond.

Baarn, 14 juni 2008. Tijdens het "grootste staatsbezoek aller tijden" brachten een stuk of zestig koninklijke hoogheden een bezoek aan het Spoorwegmuseum, aan Baarn en aan Soestdijk. De genodigden met hun gevolg arriveerden per Blokkendoostrein. Ik had mijn grootste fototoestel omgehangen en kon daarmee ongestoord het persvak op het perron bereiken. Ik wilde daarna achter de stoet aangelopen om de koninklijke wachtkamer even te kunnen bekijken, maar dat is helaas niet gelukt, zelfs niet toen ik zei dat ik namens een zeer belangrijke website foto's wilde maken. Maar als royalty-aanhanger pur sang was ik al lang blij met de foto's die ik op het perron heb kunnen maken. Het topstuk was Elizabeth I, die mij met haar blik dwong haar te portretteren. Een gevaarlijke vrouw, met rood haar en een bleke huid. Hoe erotisch had u het gehad willen hebben? www.grootstestaatsbezoekallertijden.nl

Feestelijke opening station Baarn

Op zaterdag 26 september 2009 bracht ons team een bezoek aan Baarn, in verband met de feestelijke opening van het verbouwde station. Onder andere konden we een bezoek brengen aan de koninklijke wachtkamer. Klik hier voor meer.

Den Haag HS, 28 december 2007. De koninklijke wachtkamer langs het eerste perron. Den Haag SS had ook een koninklijke wachtkamer, maar die is bij de vervanging door het CS verdwenen. Deze wachtkamer is tegenwoordig te zien in het spoorwegmuseum in Utrecht.

Spoorwegmuseum, 14 oktober 2004. Rondleiding door het museum dat een grote verbouwing onderging. Met wat passen en meten lukte het de voormalige koninklijke wachtkamer van Den Haag SS te installeren. Compleet met koninklijk toilet: daarvoor moet je dan het middelste van de drie damestoiletten bezoeken.

Spoorwegmuseum, 29 mei 2005. Dankzij een speciale ontheffing kreeg ik toegang tot een plek waar ik me niet zo vaak laat zien: het damestoilet. Het was mij begonnen om het gemak dat vroeger behoorde tot de koninklijke wachtkamer van Den Haag SS. Ik moet zeggen dat ik de pot er nogal gewoontjes vind uitzien. De attributen van het schoonmaakbedrijf lijken mij ook niet tot de originele entourage te behoren. Bij wijze van contrast ook nog een foto gemaakt van de (niet-koninklijke) urinoirs. Direct na het maken van deze foto stapte een mevrouw binnen die een nieuwe handdoekrol kwam plaatsen. Zij keek mij zeer vreemd aan... Maar ja, dit onderwerp interesseert mij nu eenmaal, dus dat moet ik er maar voor over hebben.

Apeldoorn, 13 mei 2009. In het CODA-museum bezochten we een tentoonstelling van voorwerpen die afkomstig zijn uit de in 1976 gesloopte koninklijke wachtkamer. Onder andere de wc-bril die is omgebouwd tot spiegel. Op het bordje staat de koddige tekst I have seen the billen of the queen (het Engelse woord voor billen is buttocks). Zie ook Trein & toilet.

Drakensteyn, 27 juni 2004. Hier is nooit een station geweest, maar er liggen wel rails. Oranje ballen voelen zich uitstekend thuis in dit kasteel! Midgetgolfbaan Lage Vuursche.

Plaquettes op de in 1938 in gebruik genomen Prinses Beatrixtunnel in Hilversum. De tunnel is genoemd naar het op 31 januari van dat jaar geboren prinsesje. Zie het artikel Hilversum in vroeger tijden.

Op 26 mei 1992 bezocht koningin Beatrix in gezelschap van het groothertogelijk paar het RIVM in Bilthoven. Op het station werden zij ontvangen door de Commissaris van de koningin, jhr. drs. P.A.C. Beelaaerts van Blokland en de burgemeester van De Bilt, mr. A. Tchernoff. Een film van Fred Meijer.

Koninginnedag 2005

In 1964, toen de NS 125 jaar bestond, maakte Koningin Juliana een rit met de modernste trein die er toen was: Treinstel Toekomst, ofwel treinstel 501. Dit zijn twee stills uit het Polygoonjournaal. Klik hier voor meer Polygoonjournaals met spoorwegen als onderwerp.

Prins Bernhard bracht in 1950 een bezoek aan de Nederlandse Machinefabriek 'Alkmaar' N.V.
Foto uit het bedrijfsarchief van Vialis NMA.

Demonstratie van een Amerikaanse AHOB op het terrein van de Machinefabriek Alkmaar in 1950. Prins Bernhard (derde van links) kijkt aandachtig toe. Archief Vialis NMA. Zie het thema Overwegen voor meer.

Pieter van Vollenhoven

Per 1 februari 2005 is de Raad voor Transportveiligheid opgegaan in de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Minister van binnenlandse zaken Remkes heeft Mr Pieter van Vollenhoven geïnstalleerd als voorzitter van deze raad. Behalve de Raad voor Transportveiligheid verdwijnen ook de Commissie Ongevallenonderzoek Defensie en de diverse afzonderlijke commissies voor onderzoek naar rampen van het toneel. Al die taken worden overgenomen door de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

De Raad bestaat uit vijf permanente leden waaraan per geval buitengewone raadsleden met specifieke deskundigheden kunnen worden toegevoegd. De Onderzoeksraad wordt bijgestaan door een professioneel bureau dat onderzoeken uitvoert en rapporteert. De Raad streeft ernaar onderzoeksprocedures aanzienlijk te versnellen. In het verleden kostte het soms nogal wat tijd voordat kon worden besloten of een incident door de Raad voor Transportveiligheid moest worden onderzocht. De Onderzoeksraad beslist nu binnen vijf dagen of een incident door deze raad zal worden onderzocht.

Mr Pieter van Vollenhoven legde bij zijn installatie de nadruk op een betere balans tussen de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven en de (toezicht)taken van de diverse overheidsinstanties. Met name de veiligheidsbijdrage van de diverse overheidsinstanties komt naar zijn mening onvoldoende uit de verf.

De nieuwe Onderzoeksraad wordt groter dan de Raad voor Transportveiligheid was, maar krijgt ook met een aanzienlijk bredere scope aan onderwerpen te maken. Voor de Railbedrijven verandert er vooralsnog niet zoveel. De deskundigheid die in de ‘railkamer’ van de Raad voor Transportveiligheid aanwezig was, blijft ook in de nieuwe raad behouden.Wel zal het beleid erop gericht zijn de railsector meer aan te spreken op een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van veiligheid.

Bron: Railion Nieuwsbrief, 10 februari 2005

Pieter van Vollenhoven is getrouwd met prinses Margriet. Beatrix, die toen nog kroonprinses was, was woedend omdat haar zus het aanlegde met een burgerjongen. Het huwelijk ging dankzij koningin Juliana toch door, maar Pieter mocht geen prins worden. Daar heeft hij weleens last van gehad. Zo werd hij in het buitenland soms aangezien voor de secretaris van zijn kinderen, die wel een adellijke titel dragen. Inmiddels wemelt het in de familie van de "burgers", niet altijd met een smetteloos blazoen.

De koninklijke trein bestaat in Nederland uit één rijtuig, dat slechts weinig dienst doet.
Hier tijdens een conditierit bij Vleuten, op 2 februari 2005.

Interieur van koninklijk rijtuig Sr10. De nieuwe Koninklijke trein werd in 1993 opgeleverd. De basis voor het ontwerp was de intercity die de NS op dat moment gebruikte. Het Koninklijke rijtuig heeft een salon met daarin een vergadertafel en zes stoelen. Ook zijn er twee slaapkamers en een keukentje. Foto RVD, bron: www.koninklijkhuis.nl.

Utrecht, 30 mei 2005. Loc 1752 rijdt een proefit met koninklijk rijtuig 61848970003-8 (Sr10).

Utrecht Centraal, 30 mei 2005. Het koninklijk rijtuig wordt erg weinig gebruikt. Af en toe wordt er daarom een proefrit mee gereden, zonder koningin erin. Het rijtuig stond een poosje stil langs het perron, zodat ik het goed kon bekijken. Er liepen ook wat mensen omheen, waaronder een paar dames (hofdames?) en een meneer (ritmeester?) die mij buitengewoon argwanend aankeek. Hoezo zou ik niet mogen kijken? Die trein is toch van mijn belastinggeld gebouwd?. Rechtsonder: Spoorwegmuseum, 29 mei 2005. Van de oude koninklijke trein is een rijtuig opgesteld in het museum. Het interieur is van een zeer hoog doe-maar-gewoon-dan-doe-je-al-gek-genoeg-gehalte...

In het zogeheten RIC-raster staat aangegeven tot welke landen een rijtuig is toegelaten. Soms is dat een uitbundige hoeveelheid: hierboven zie je het RIC-raster van koninklijk rijtuig 61848930002-9 (nu in het Spoorwegmuseum). B = België, D = Duitsland, CH = Zwitserland, PL = Polen, DK = Denemarken, N = Noorwegen, J = Joegoslavië, R = Roemenië*, TC = Turkije, L = Luxemburg, F = Frankrijk, It = Italië, A = Oostenrijk, H = Hongarije, S = Zweden, GR = Griekenland, BG = Bulgarije. Op dit rijtuig ontbreken CS = Tsjechoslowakije en NS = Nederland (!). Op rijtuigen die zijn toegelaten op veerdiensten staat een anker, met een aanduiding van de betreffende veerdiensten. Ook wordt aangegeven voor welke stroomsoorten het rijtuig geschikt is (in verband met de elektrische verwarming) en de maximum snelheid van het rijtuig.
* Het Nederlandse koningshuis onderhield warme banden met de Ceauşescu´tjes. Of ze altijd met de trein naar Roemenië gingen weet ik niet.

Baarn, 31 maart 1981. Loc 1202 met de koninklijke trein (rijtuigen Sr8 en Sr9 en een AB-rijtuig Plan K).
Beatrix, een klein jaar koningin, ging op staatsbezoek in België en Luxemburg. Foto Fons van der Jagt.

Bij Rotterdam-Stadion, 30 april 1986. Loc 1644 met de koninklijke trein op weg naar het zuiden. Op de achtergrond de oude Varkenoordsebrug. De rijtuigen zijn glimmend gepoetst, want het is Koninginnedag. De majesteit brengt deze dag een bezoek aan Deurne en Meijel. Foto links Rob van der Rest.

Interieur koninklijke trein. Werkruimte van koningin Wilhelmina, later van koningin Juliana. Met ingebouwde Philips-radio.
Meer foto's: Catalogus Beijnes, 1955.

Koninklijk rijtuig in Spoorwegmuseum

Op 14 april 2010 reed de koninklijke trein van Den Haag HS naar het Spoorwegmuseum. Aan boord konining Beatrix, die de tentoonstelling Royal Class zou openen. Hierna liet zij koninklijk rijtuig Sr10 achter, dat de komende tijd in het Spoorwegmuseum te bewonderen is.

De koninklijke trein reed vanaf Den Haag via Utrecht naar het museum, en moest onderweg kopmaken in Maarsbergen. De majesteit is dus twee keer langs Blokpost Bunnik gekomen. Of ze gezwaaid heeft weet ik niet, want ik was helaas niet thuis. Wel heb ik die middag op Amsterdam Zuid een van de vaste conducteurs van de koninklijke trein ontmoet. Hij vertelde me dat dit keer een collega van hem dienst had; zelf deed hij die dag het gewone volk.

(Op 15 april, enkele uren na het maken van onderstaand filmpje, is het rijtuig weer uit het museum gehaald. Koningin Beatrix had het namelijk nodig om naar Denemarken te gaan.)

Spoorwegmuseum, 15 april 2010. Koninklijk rijtuig Sr10. Met unieke interieuropnamen.
Muziek: "Mijn Nederland" (waar de blanke top der duinen).

Bunnik, 19 april 2010. Na een kort uitstapje naar Denemarken is het koninklijk rijtuig Sr10 weer teruggekeerd in het Spoorwegmuseum. Achter loc 1741 werden de laatste kilometers afgelegd. (Dank voor het toetertje bij de Blokpost.)

Bunnik, 19 april 2010. In verband met de aanstaande abdicatie van koningin Beatrix, heeft de koninklijke trein
een in stijl beschilderde locomotief gekregen (1741 + Sr10). De majesteit zwaait naar de fotograaf!

Op een modelbeurs in Houten kocht ik op 1 mei 2010 het Märklin-model van koninklijk rijtuig Sr10. Doet het goed achter mijn klassieke 1101, al hebben die twee elkaar in het echt nooit op deze manier ontmoet. Als begeleidingsrijtuig dient een DSB-model van Lima, dat ik net als de locomotief al sinds omstreeks 1965 bezit.

Veel koninklijke treinen verloren gegaan

Over een jaar is Nederland een koninklijk rijtuig rijker. Het Utrechtse Spoorwegmuseum laat momenteel een historisch koninklijk rijtuig nabouwen in de aanloop naar een grote tentoonstelling over treinen voor vorsten in 2010.

Het Spoorwegmuseum had al langer de wens om een grote tentoonstelling over koninklijke treinen te organiseren. Een wens die niet zomaar in vervulling ging, omdat deze wagons tot de topstukken van veel spoorwegmusea behoren.

„Het is een grote operatie. Musea zijn zuinig op deze rijtuigen en houden ze liever thuis. Bovendien is het transport duur. Ook verzekeringtechnisch vraagt deze tentoonstelling erg veel”, zegt Evert-Jan de Rooij van het Utrechtse Spoorwegmuseum.

April 2010 zal het er toch van komen. „Er moeten nog handtekeningen worden gezet, maar we hebben een aantal interessante toezeggingen: uit Engeland, Scandinavië en uit Portugal.” Sommige eigenaren zien het niet zitten om een compleet rijtuig te sturen, maar zijn wel bereid onderdelen uit te lenen. „Zo krijgen we van een rijtuig van de Russische tsaren uit 1880 interieurstukken, meubilair.” De tentoonstelling, met de titel ”Royal Class”, zal van april tot september 2010 te zien zijn.

Het Spoorwegmuseum had graag meer Nederlandse koninklijke rijtuigen willen tonen, maar dat gaat niet. Het museum beschikt slechts over één koninklijk treinstel: de rijtuigen van koningin Juliana en prins Bernhard uit de jaren 50. De rest is er niet meer. „Het vervelende voor ons is dat er tijdens en na de Tweede Wereldoorlog veel verloren is gegaan. Tijdens de oorlog hebben de Duitsers veel in beslag genomen en vernield. Na de oorlog hadden de spoorwegen een directeur (Den Hollander -red.) die erg van opruimen hield. Hij wilde alles moderniseren. Dat had met die tijd te maken: vooruitgang, wederopbouw. Als hij ergens een oude trein zag staan, liet hij die direct naar de sloper brengen. Helaas”, vertelt de voorlichter van het Spoorwegmuseum. „Het kan ook met de volksaard te maken hebben gehad. Na de oorlog was veel materiaal nodig, misschien dat dat ook een reden voor de sloop is geweest.”

Volgend jaar komt er weer een koninklijk rijtuig bij. Voor de tentoonstelling laat het Spoorwegmuseum een replica van het salonrijtuig 1, oftewel de Sr1, bouwen. Het gaat om een koninklijk rijtuig uit 1864. „In de 19e eeuw bestonden er verschillende spoorwegmaatschappijen; concurrenten van elkaar. Die hadden allemaal hun eigen koninklijke rijtuigen. De keuze is gevallen op de Sr1. Het is niet het meest bijzondere koninklijke rijtuig, maar wel het exemplaar waarvan de meeste tekeningen en gegevens bewaard zijn gebleven.”

De Sr1 is in 1864 gebouwd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij, de HSM of HIJSM, voor koningin-moeder Anna Paulowna, de echtgenote van koning Willem II. De koningin reisde graag per spoor. „Zelf heeft ze er echter niet meer in gereden. Ze is kort na de oplevering overleden. De trein is in de decennia erna wel door andere leden van de koninklijke familie gebruikt”, weet De Rooij. Tot in de jaren 80 van de negentiende eeuw reisde prins Frederik, een broer van koning Willem II, regelmatig met de Sr1. Het rijtuig -als eerste uitgerust met houten wielen- is een paar keer aangepast. „De Sr1 is later in de 19e eeuw omgebouwd voor gebruik op smalspoor, toen alle spoorlijnen in die zin werden aangepast.” Het historische rijtuig wordt nagebouwd door de firma Kloosterboer uit Purmerend. Het bedrijf is gespecialiseerd in het maken van museuminrichtingen en decors.

De Nederlandse koninklijke familie heeft decennialang veel gebruikgemaakt van de trein. Al in 1839 reisden de eerste Oranjes per spoor. Sinds die tijd zijn verschillende rijtuigen voor de Oranjes gebouwd. De Sr1 deed tot 1903 dienst. In dat jaar kreeg koningin Wilhelmina een nieuwe trein, bestaande uit twee salonrijtuigen, een bagagewagen en een keukenwagen.

Koningin Beatrix beschikt sinds 1995 over een royaal aangeklede wagon, een omgebouwd intercityrijtuig. Zij gebruikt de trein echter zelden; alleen bij speciale gelegenheden, zoals in 1998 bij een feest voor buitenlandse vorsten ter gelegenheid van haar verjaardag en soms op Koninginnedag. De drukke dienstregeling van NS maakt het inzetten van de koninklijke trein lastig.

Reformatorisch Dagblad, 20 maart 2009, W. G. Hulsman.

Replica Sr 1

Dankzij een bijdrage van de BankGiroLoterij (€ 400.000) kon het Spoorwegmuseum in 2009 een uniek project uitvoeren: de bouw van een replica van Salonrijtuig 1, een koninklijk rijtuig uit 1864. Het werk is uitgevoerd door de firma Kloosterboer. De keuze viel op de Sr 1 omdat van dit rijtuig de meeste tekeningen en gegevens bewaard zijn gebleven.
De oorspronkelijke Sr werd in 1864 gebouwd door de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij (HIJSM) voor koningin-moeder Anna Paulowna. Het tragische was dat zij kort na de oplevering van het rijtuig overleed. Het rijtuig was in het voorjaar van 2010 voor het eerst in het Spoorwegmuseum te zien tijdens de grote internationale tentoonstelling 'Royal Class'. Treinen van vrijwel alle Europese vorstenhuizen waren tijdens deze tentoonstelling in het museum te bewonderen.

Boeken

Majesteit, uw trein staat gereed! De geschiedenis van het koninklijk spoorwegmaterieel in Nederland. Door G.F. van Reeuwijk. Uitg. Kluwer, Deventer 1980. ISBN 9020112996.

Royal Class. Koninklijk reizen per trein. Door Ben Speet. Uitgeverij Waanders, in samenwerking met het Spoorwegmuseum. Verhalen van reizende koningen, vluchtende keizers, op de trein wachtende prinsen en prinsessen en hun kostbare koninklijke treinen. Koningen en keizers maakten vanaf het prille begin veel en graag gebruik van de spoorwegen. Uiterst luxe treinen vervoerden hen naar alle uithoeken van hun land. De kleine prinses Wilhelmina werd bijvoorbeeld door haar moeder koningin Emma overal mee naar toe genomen, om haar aan het volk te tonen. Maar de trein werd ook gebruikt om privé of in het staatsbelang bevriende koninklijke families te bezoeken. Uitgegeven ter gelegenheid van de tentoonstelling 'Royal Class' in 2010. ISBN 9789040076749.

Palaces on Wheels. Royal Carriages at the National Railway Museum. Door David Jenkinson en Gwen Townend. ISBN 0112903665. In 1981 verschenen uitgave van het National Railway Museum in York, waar meer dan een dozijn koninklijke rijtuigen zijn ondergebracht. Het oudste exemplaar is het in 1842 gebouwde rijtuig van koningin Adelaide. Dat rijtuig, drie koetscabines op een drieassig onderstel, deed dienst tot 1849 en werd toen zorgvuldig opgeborgen.

De opvolgster van Adelaide, koningin Victoria, reisde ook vaak per trein. Zij had de beschikking over twee luxe drieassige salonrijtuigen, die door middel van een vouwbalg met elkaar waren verbonden. Dat was een handige uitvinding, maar de koningin vertrouwde het toch niet helemaal: voordat ze naar het andere rijtuig liep, moest de trein eerst tot stilstand worden gebracht. In 1900, na meer dan 30 jaar dienst, waren de rijtuigen aan vervanging toe, maar Victoria wilde geen afstand doen van haar twee saloons. Die werden toen samengevoegd op een nieuw gebouwd onderstel met drieassige draaistellen. De spoorwegmaatschappij bracht tevens elektrische verlichting aan, maar hare majesteit was daar niet van gecharmeerd: behalve de elektrische lampen werden daarom ook weer olielampen en kaarsverlichting aangebracht.

Victoria werd opgevolgd door koning Edward VII en koningin Alexandra. De verschillende spoorwegmaatschappijen wilden niet voor elkaar onderdoen, en stelden alle diverse koninklijke rijtuigen beschikbaar, tot complete treinen aan toe. Voor een reis van Londen naar het noorden konden de koning en koningin kiezen: een trein van de LMS voor een reis langs de oostkust of een trein van de LNWR voor een reis langs de westkust.

Pas in 1941, onder de regering van koning George VI en koningin Elizabeth, kwam aan deze overdaad een einde. Er werden toen twee nieuwe salonrijtuigen gebouwd, ontworpen door William Stanier, die tijdens de oorlogsjaren van een bepantsering waren voorzien. Sinds 1977 staan ook deze rijtuigen in het museum. Koningin Elizabeth II kreeg een nieuwe trein tot haar beschikking.

Royal Trains. Door Patrick Kingston. Uitg. David & Charles Inc., 1985. ISBN 0715385941. Uitvoerige geschiedgeschrijving van de treinen waarin het Britse koningshuis zich sinds 1840 heeft laten vervoeren, met reisverslagen en anekdotes. Zo zien we kroonprins Charles verschillende keren glunderend op een voetplaat staan, waaronder die van een miniatuurloc van de Romney, Hythe & Dymchurch Railway. Ook enkele per trein afgelegde staatsbezoeken aan de landen van het Britse Gemenebest (Commonwealth) passeren de revue.

Windsor Castle, 2004. De locomotief die de trein van koningin Victoria (een volle nicht van Leopold II) trok. Dat wil zeggen: het is geen echte locomotief maar een replica die in 1982 is gebouwd ten behoeve van een door British Rail en Madame Tussauds georganiseerde tentoonstelling. Aan het eind van de jaren 90 werd de tentoonstelling gesloten. Bijna alle stukken verdwenen, op locomotief "The Queen" na. Deze staat nu bij de ingang van een restaurant. De tender, het enige originele onderdeel van de nagebouwde koninklijke trein, is gesloopt. Foto's Rinus de Boer.

York, National Railway Museum, 24 juni 2008. Stanier Black Five nummer 5000. De loc staat in het deel van het museum dat is gewijd aan koninklijke treinen en draagt ook de headcode die bij dit soort treinen hoort: vier koplampen. Een dergelijk eenvoudig werkpaard zal echter nooit de eer hebben gehad om een koninklijke trein te trekken.

Op 27 september 1935 reed voor het eerst de Silver Jubilee, ontworpen door Sir Nigel Gresley. De trein was vernoemd naar het zilveren jubileum van koning George V in dat jaar. De gestroomlijnde locomotieven (class A4 Pacific) en bijpassende rijtuigen waren grotendeels zilvergrijs geschilderd. Hiermee werd door de LNER een snelle dienst onderhouden tussen Londen en Schotland. De concurrerende maatschappij was de LMS, die via de westkust reed. Dit waren de jaren van de snelheidsrecords in Engeland. De LNER en de LMS boden tegen elkaar op, totdat er bijna een ongeluk gebeurde met een LMS-trein die te laat begon met remmen.

Utrecht Centraal, 17 oktober 2005. Uw royaltyfotograaf staat in het persvak te wachten op prinses Máxima, die met de Zilverrail zal reizen. Foto Martin Verwoert.

Utrecht Centraal, 17 oktober 2005. Prinses Máxima mocht mee met de eerste rit van Zilverrail. Toen ze mij tussen de persfotografen zag staan riep ze: doe de groeten aan de bezoekers van je site! Bij dezen...

Eindhoven, 17 oktober 2005. Hier is Máxima uitgestapt. Loc 1742 met de negen Zilverrail-rijtuigen. Aan de andere kant van de trein hangt loc 1750, zodat de trein snel van richting kan wisselen. Foto Rob Quaedvlieg.

Enschede, 26 oktober 2005. Zilverrail met loc 1742 in spiegelbeeld. Foto Hugo Richter.

[beweeg muis naar foto]
Verkehrsmuseum Nürnberg, 16 augustus 2005. Twee rijtuigen van de trein van koning Lodewijk (Ludwig) II van Beieren. Deze trein heeft dienst gedaan vanaf circa 1860 tot het eind van de monarchie in 1918. In München stond de trein permanent onder stoom, om direct te kunnen vertrekken als de koning dat wilde.

Brussel Noord, jaren 90. De locomotief van de trein van Leopold II, Koning der Belgen van 1865-1909 en persoonlijk eigenaar van de kolonie Congo van 1885-1908. Dankzij de rubberwinning wist deze Leopold zich zeer te verrijken. In die periode zijn miljoenen Congolezen om het leven gekomen. Van dwangarbeiders die te weinig produceerden werden de handen afgehakt. Foto's Chris De Naeyer.

Mulhouse, Cité du Train, 10 juli 2007. De Franse presidentiële trein, getrokken door stoomlocomotief 231H 8. Het rijtuig (PR2) is in 1954 gebouwd op basis van een oud rijtuig, in opdracht van president Charles de Gaulle. Het rijtuig was gepantserd en er stond een bed in dat lang genoeg was voor de president, hoewel hij er waarschijnlijk nooit in heeft geslapen. Het verder eenvoudig ingerichte rijtuig heeft tot 1983 dienst gedaan.

Ook het eerste presidentiële rijtuig (PR1) staat in het museum. Dit rijtuig is onder andere gebruikt door de onfortuinlijke president Paul Deschanel die, toen de trein onderweg even moest stoppen, een luchtje ging scheppen. De trein reed opeens weer verder, de president eenzaam achterlatend. De volgende ochtend stond in de plaatselijke krant het volgende bericht: "Een gestoorde man, slechts gekleed in nachthemd, klopte op de deur van een overwegwachter, en beweerde de president van Frankrijk te zijn." Deschanel trad af, na een presidentschap van zeven maanden.

Hua Hin, 4 december 2007. Koninklijke wachtkamer
(de koning van Thailand heeft zijn zomerresidentie in Hua Hin). Foto Nicolette Valentijn.

Op 1 maart 1934 bezocht koning Boris van Bulgarije de Schwartzkopff-fabriek in Wildau. Hij werd in de fabriek rondgeleid door de directeuren Dr. von Klemperer en Doeppner. Daarna stapte hij op een zojuist gereed gekomen sneltreinloc Baureihe 03 waar hij een aantal ritten mee maakte over de testbaan van de fabriek. Van koning Boris is bekend dat hij in zijn eigen land regelmatig als machinist de Oriënt Express bestuurde. Foto's uit "100 Jahre Deutsche Eisenbahnen, 83 Jahre Schwartzkopff", in 1935 uitgegeven door de Berliner Maschinenbau-Actien-Gesellschaft vormals L. Schwartzkopff.

Op 9 juli 2009 raakte ik verzeild in een tentoonstelling van Russische kunstschatten. Terwijl ik daar rondliep had ik de hele tijd het deuntje van het tv-programma "Tussen kunst & kitsch" in mijn hoofd. Peperdure prullaria, door de Russische tsarenfamilie verzameld ten koste van uitgemergelde lijfeigenen. De tsaren dachten dat ze afstamden van de Romeinse keizers (tsaar = ceasar) en droegen daarom de familienaam Romanov. Ook onze eigen Oranjes hebben bloedbanden met deze familie. Overigens wist Lenin in 1918 wel raad met de Romanovjes. In Sint Petersburg (dat een hele tijd Leningrad heeft geheten) is een enorme hoeveelheid keizerlijke kunst te zien in de Hermitage. Een klein deel daarvan kan nu ook in Amsterdam worden bekeken. De belangstelling is zeer groot - het komt voor dat men aan crowd control moet doen - maar ik kon met een aantal collega's van een van de sponsors de boel op een avond rustig bekijken. Maar wat vervelend nu weer: fotograferen is niet toegestaan. Dat moest ik dus stiekem doen. Helaas was er niets te vinden over de Russische spoorwegen. De eerste spoorlijn was kaarsrecht, omdat de tsaar een lineaal had gebruikt om de route op een kaart aan te geven. De ingeniers die de lijn moesten aanleggen haalden het niet in hun hoofd om tegen de tsaar te zeggen dat het bij sommige obstakels handig kon zijn om daar met een boog omheen te gaan.

Advertenties uit Officieele reisgids der Nederlandsche Spoorwegen, 3 juni 1918.
Collectie Nederlands Spoorwegmuseum.

In de advertentie van de "Algemeene" staat een portret van Johan de Witt, grondlegger der levensverzekeringswetenschap in Nederland. Johan is in 1672 samen met zijn broer Cornelis door het Haagse gepeupel vermoord, een opzetje waar Willem III achter zat. Eerder in dezelfde eeuw, in 1619, was op last van Maurits van Oranje na een schijnproces Johan van Oldenbarnevelt onthoofd.
Er wordt vanuit de Gouden Koets altijd vrolijk naar ons gezwaaid, maar vanuit historisch perspectief zijn deze handen niet van smetten vrij.

vorige       start       omhoog