Spoorbruggen

Foto's van de spoorbruggen bij Westervoort, Utrecht, Zaltbommel, Alkmaar, Leidschendam-Voorburg, Uitgeest, Amsterdam (Singelgracht), Rotterdam (De Hef) en de Hohenzollernbrücke in Köln.

Diverse foto's komen uit de collectie van Jaap van Amersfoort. Wie wil reageren, bijvoorbeeld omdat hij ook aan deze bruggen heeft gewerkt, kan mailen naar j.amersfoort7@chello.nl.

Westervoort: spoorbrug over de IJssel

Foto's collectie Jaap van Amersfoort

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn alle spoorbruggen over de grote rivieren vernield. Al deze bruggen zijn na de oorlog weer hersteld, met uitzondering van de spoorbrug bij Rhenen.

De spoorbrug bij Westervoort is zelfs twee keer vernield. De eerste keer gebeurde dat op 10 mei 1940 door Nederlandse troepen om een Duitse pantstertrein tegen te houden. De brug kon door de Duitse bezetters echter binnen een half jaar weer worden hersteld. In het voorjaar van 1945 waren het de Duitsers die de brug vernielden, om de geallieerden tegen te houden. Dit keer werd de brug onherstelbaar beschadigd, en moest deze worden vervangen door een nieuwe brug. Dat was een uit Engeland afkomstige enkelsporige brug die hier nog lang heeft gelegen, maar inmiddels (1984) is vervangen door een dubbelsporige nieuwe brug.

Westervoort ligt bij Arnhem, op de plaats waar de IJssel zich afsplitst van de Rijn. De spoorbrug ligt in de lijn van Arnhem naar Zevenaar en Duitsland. Tot 1936 had Westervoort ook een station. De bedoeling is dat er in 2012 een nieuw station wordt geopend (dit is al een paar keer uitgesteld).

Deze foto's komen uit de collectie van Jaap van Amersfoort, die als jonge medewerker van Werkspoor betrokken was bij de werkzaamheden. Jaap was in september 1944 bij Werkspoor in dienst getreden als leerling-elektriciën. Deze werkzaamheden duurden van juli 1945 tot het najaar van 1946. De eerste foto's tonen de vernielde dubbelsporige brug. Daarna volgen foto's van de aanleg van de nieuwe enkelsporige brug. In november 1946 was het werk gereed en reed er een feesttrein over de versierde brug.

De resten van de oude brug, die dateert uit 1855, worden uit de IJssel gevist. Een probleem waren de vele landmijnen en boobytraps die de Duitsers rond de bruggehoofden hadden gelegd. Voor het opruimen hiervan werden vijftig Duitse krijgsgevangenen ingezet. Om te controleren of ze niets vergeten waren, kregen ze opdracht om arm in arm op een lange rij door het geschoonde terrein te lopen. Gelukkig voor hen hadden ze hun werk goed gedaan.

Het invaren en monteren van de nieuwe brug. Deze brug, de uit Londen aangevoerde Callender Hamiltonbrug, was met tienduizenden bouten en moeren in elkaar gezet. Passende steeksleutels waren er niet, die moesten de bruggenbouwers zelf maken. Daarvoor gebruikten ze het wrak van een Canadees amfibievoertuig.

Westervoort, november 1946. Officiële ingebruikname van de herstelde brug over de IJssel. Zowel de trein als de brug zijn versierd. Het lint wordt doorgeknipt door twee heren, waarschijnlijk de burgemeesters van Westervoort en Arnhem. De enkelsporige brug is lang in gebruik gebleven. In 1978 vond op de brug een frontale botsing tussen twee treinen plaats. Inmiddels ligt bij Westervoort weer een dubbelsporige brug.

Brug over de IJssel bij Westervoort, situatie in 1941 en 1945. Tekeningen uit het boek "De lotgevallen van de spoorwegbruggen over onze groote rivieren in de zes jaren, welke na den 9en mei 1940 zijn verstreken". Door ir. A.H. Foest, uitgegeven door NS. Collectie Arjan de Jong.

De feesttrein

Motorrijtuig omBC 2904 op de zojuist herstelde spoorbrug bij Westervoort. De feesttrein is versierd met de gemeentewapens van Westervoort en Arnhem. De foto is gemaakt in 1946 door de grootvader van Arjan de Jong, die als technisch tekenaar van NS betrokken was bij de herstelwerkzaamheden na de Tweede Wereldoorlog. Foto collectie Arjan de Jong.

Over de IJssel bij Westervoort. Door H. Kemperman. Uitgave Historische Kring Westervoort, 1984. Dit boekje verscheen ter gelegenheid van de vervanging van de noodspoorbrug die na de oorlog bij Westervoort werd aangelegd, werd vervangen door een nieuwe spoorbrug (in 1981 enkelspoor, in 1984 dubbelspoor). In het boekje komen ook eerdere en andere oeververbindingen aan de orde.

Stoomloc 3931 op een van de twee spoorbruggen over het Amsterdam-Rijnkanaal bij Utrecht (de Demkabrug of de Vleutense brug). De foto is rond 1938 gemaakt, tijdens de elektrificatie. Achter de brug is een bovenleidingportaal te zien. Zie ook de benen van de man, recht boven de loc! De foto is gemaakt door de grootvader van Arjan de Jong.

Utrecht, 1966. Montage van de nieuwe Demkabrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, in de spoorlijn naar Amsterdam. De oude brug is nog in gebruik en ligt links van de nieuwe brug. De brug dankt haar naam aan een vlakbij gelegen fabriek: Nederlandsche Staalfabrieken v/h J.M. de Muinck Keizer. De laatste naam afgekort tot d.M.K. kan uitgesproken worden als Demka. Onder die naam was dit bedrijf in Utrecht bekend. In 1983 is deze fabriek gesloten, maar de brug heeft haar naam behouden. Foto's collectie Jaap van Amersfoort.

Utrecht, 1966/1967. De oude en de nieuwe Demkabrug naast elkaar. De nieuwe brug is bijna klaar. De sporen en de bovenleiding moeten nog worden aangesloten. Hierna zal de oude brug worden weggenomen. Foto Will Kolenbrander.

Utrecht, 1967. De nieuwe Denkabrug is in gebruik genomen, zodat de oude brug kan worden verwijderd. In 2002 is er een tweede brug gebouwd, in verband met de viersporigheid van de lijn Utrecht-Amsterdam. Dit is de Werkspoorbrug, genoemd naar een andere grote Utrechtse fabriek die inmiddels niet meer bestaat. In de lijn naar Gouda lag een brug die vrijwel identiek was aan de oude Demkabrug: de Vleutense brug. Ook hier is later een nieuwe brug gebouwd.
Foto's collectie Jaap van Amersfoort.

Utrecht, 3 december 2008. Postrijtuig Pec 8502 wordt door DE1 41 overgebracht van Blerick naar Leidschendam. De combinatie passeert hier het Amsterdam-Rijnkanaal. De fotograaf staat vlak bij de plaats waar vroeger een wegbrug was. Inmiddels is er iets verderop een nieuwe wegbrug aangelegd. Er komt een nieuwe spoorbrug in verband met de viersporigheid Woerden-Utrecht. Op de tweede foto is te zien hoever men hiermee is gevorderd. Foto's Nico Lollinga.

Advertentie van Werkspoor in het N.S. Maandblad (treinlectuur), september 1941.
Over de brug over de Waal bij Zaltbommel rijdt een elektrisch treinstel mat.'36.

De spoorbrug (Dr. W. Hupkesbrug) dateert uit 1869. Naast de spoorbrug ligt de verkeersbrug waarover Martinus Nijhoff dichtte: "Ik ging naar Bommel om de brug te zien. Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden die elkaar vroeger schenen te vermijden, worden weer buren." (openingsregels van De moeder de vrouw). Deze verkeersbrug is in 2007 gesloopt. De nieuwe verkeersbrug, aangelegd in 1996, heet Martinus Nijhoffbrug.

Alkmaar, 9 april 2005. Loc 23 071 van de VSM op de bovenleidingloze brug bij het station.

Leidschendam-Voorburg, 25 mei 2006. Een CityPendel rijdt over de bovenleidingloze brug over de Vliet.
Op hetzelfde moment tuft een Tupperware-jachtje voorbij.

Leidschendam-Voorburg, 25 mei 2006. Een Blokkendoostrein, bestaande uit C9002 (Jaap) en het driedelige treinstel van het Spoorwegmuseum, passeert de bovenleidingloze brug over de Vliet.

Uitgeest, 28 juni 2007. Hoe noem je zoiets? Een spoorwegonderdoorgangvlotbrug? Het is de toegang vanuit de nieuwe woonwijk Waldijk naar een aangelegd natuurgebiedje met veel water. Het ligt ingeklemd tussen de A9 en de spoorwegen van Uitgeest naar Zaandam en naar Beverwijk. Op het bord boven de vlotbrug staat "pas op!". Hoe hoger het water, hoe minder ruimte er overblijft voor lange mensen. Foto Jakop de Bruin.

De Singelgrachtbrug in Amsterdam. Over deze brug uit 1878 lopen de sporen van Amsterdam CS naar Haarlem en Zaandam. In de jaren negentig is deze viersporige ophaalbrug vervangen door een zessporig exemplaar (Google Maps). Daarmee kwam ook een eind aan de onderbroken bovenleiding en de daarbij behorende extra handelingen van de machinisten. Foto collectie Bert Dikker.

Rotterdam, 16 december 2008. De Hef, als monument ter herinnering aan het luchtspoor door Rotterdam.

Köln, 1 maart 2004. De Hohenzollernbrücke, gefotografeerd vanuit station Köln Deutz.
In de achtergrond de Keulse Dom. Köln Hbf ligt direct achter de zessporige brug.

Berlijn, 25 augustus 2009. Voetgangersbrug over het Landwehrkanal. Dit is een verkleinde replica van de spoorbrug die leidde naar het Anhalter Bahnhof. Het gele treinstel is van de U-Bahn, de Berlijnse ondergrondse die ook weleens boven de grond komt. Niet te verwarren met de bovengrondse S-Bahn. Foto vanaf het dak van het Deutsches Technikmuseum.

De spoorbrug bij Culemborg 1868-1982. Door G.J.L. Koolhof. Uitgave in eigen beheer, 1982.

De brug bij "Kuilenburg" werd in 1982/83 vervangen door een sterkere brug. Van de oude brug zijn enkele onderdelen als monument naast de nieuwe brug geplaatst.

vorige       start       omhoog