Suriname en Nederlandse Antillen

De Lawaspoorweg was een enkelsporige spoorlijn van Paramaribo naar het Lawa-gebied in Oost-Suriname, aangelegd tijdens de goudkoorts begin 20e eeuw. De exploitatie bleek echter niet rendabel. De lijn is lange tijd als boemellijntje gebruikt, werd enkele malen ingekort, onder meer door het ontstaan van het Prof. Dr. Ir. W.J. van Blommesteinmeer, en raakte in de jaren tachtig van de 20e eeuw volledig in verval.

Tot de aanleg werd in 1902 besloten door Cornelis Lely, tijdens zijn gouverneurschap in Suriname. Via de spoorlijn zou het goud uit het Lawagebied naar Paramaribo kunnen worden vervoerd. De lijn zou in totaal ruim 350 kilometer lang worden, maar wegens tegenvallende goudvondsten is slechts de helft aangelegd. Ter ere van Lely werd het dorpje Kofidjompo omgedoopt tot Lelydorp.

In 1903 begon de aanleg vanuit Paramaribo. De zware arbeid werd voornamelijk door ex-zeelieden uit Curaçao verricht. Het eerste baanvak, van Paramaribo tot Republiek, werd in 1905 in gebruik genomen. In 1912 was het traject tot station Dam bij Sarakreek voltooid. De spoorweg was nu 173 kilometer lang, en had 8,5 miljoen guldens gekost. Het meest opmerkelijk onderdeel van de lijn was de kabelbaan over de Surinamerivier. Hier was een brug voorzien, maar de bouw daarvan leek zoveel problemen op te leveren dat werd gekozen voor een kabelbaan. Bij station Kabel moest iedereen uitstappen, en reisden passagiers en goederen in gondels de rivier over. Aan de oostoever van de rivier de Suriname stond een tweede treintje klaar, voor het traject van de rivier naar station Dam, het eindpunt bij Sarakreek. Dit gedeelte van de spoorlijn werd omstreeks 1936 opgeheven, evenals de kabelbaan. De trein reed toen nog maar tot station Kabel.

Aanvankelijk werd gereden met stoomlocomotieven, maar in 1954 werd overgeschakeld op railbussen met dieselmotoren. In 1958 werd het station te Paramaribo verplaatst van het Valliantsplein in de binnenstad naar Beekhuizen, en in 1961 werd Onverwacht het beginpunt. Toen in de jaren zestig het Prof. Dr. Ir. W.J. van Blommesteinmeer begon vol te lopen werd ook het baanvak van Brownsberg tot Kabel opgeheven. In de jaren tachtig viel het doek voor de rest van de lijn; de laatste trein reed in 1987.

Pogingen van de Nederlander Peter Sul (Lovers Rail) om in de jaren negentig de resterende 90 kilometer van de lijn te exploiteren, onder andere voor toerisme, zijn mislukt. Het rollend materieel staat sinds jaar en dag weg te roesten bij station Onverwacht. Het spoor is overwoekerd door het oerwoud, en het traject tussen Paramaribo en Onverwacht is zelfs geheel verdwenen.

In 2002 verscheen een film over de spoorlijn, onder de titel De Goudlijn. In deze documentaire, gemaakt door de Nederlandse filmer Hans Hylkema in opdracht van de Humanistische Omroep, zijn ook oude zwartwitfilmbeelden van de spoorlijn verwerkt.

De Ware Tijd, november 2004. Dit is de Nederlandse weekeditie van een Surinaamse krant. In een groot artikel wordt aandacht besteed aan het wegkwijnende spoorwegmaterieel van Suriname.

Onverwacht, 2004. Foto's gemaakt door de zus van E.J. Martijn.

Er gaan nog steeds geruchten over het reactiveren van deze spoorlijn, maar gelet op de staat van het materieel valt hier weinig van te verwachten. Foto Ali Roos.

Onverwacht, 22 maart 2006. Foto's Arno de Groot.

Apoera, een Indianendorp in Suriname, maart 2007. Apoera is ooit gebouwd als ontwikkelingsproject. Het moest een havenstad worden voor transport van bauxiet uit het binnenland. De aangelegde spoorlijn van 80 km is nooit gebruikt. De grote locomotief is na een paar proefritten neergezet en heeft daarna nooit meer gereden. Foto's H. Hoekstra.

Putdeksel in Willemstad (Curaçao), december 2009. Foto Simon Geltink.

The Railway of Suriname. The "Landsspoorweg" 1902-2002. Door Eric Wicherts. Private Rail Consultants, Calgary (Canada), 2004. ISBN 0973481706.

The railroads of Aruba and Curaçao / Railverkeer op Aruba en Curaçao. Door Lee A. Dew. Uitg. Wyt, Rotterdam 1977. ISBN 9060075781.

Op deze Antilliaanse eilanden vond op verschillende plaatsen railvervoer plaats. Het waren mijnbouwmaatschappijen en olieraffinaderijen die verschillende smalspoorlijnen voor goederen exploiteerden. In Willemstad (Curaçao) reden bovendien trams in het kader van het openbaar vervoer. In dit boek wordt de geschiedenis van de verschillende lijntjes verteld door de Amerikaanse historicus prof. Lee A. Dew uit Kentucky, geïllustreerd met veelal zeldzame foto's van de verschillende lijnen en voertuigen.

vorige       start       omhoog