Veiligheid


Reizen per trein is veilig. Veel veiliger dan met de auto. Als bij een treinbotsing gewonden vallen, dan komt dat groot op de voorpagina's, terwijl dodelijke auto-ongelukken terecht komen tussen de gemengde berichten.

Toch kun je het voor jezelf als treinreiziger nog veiliger maken. Een paar tips:

  • Vermijd de voorste en achterste rijtuigen van de trein. De middelste rijtuigen zijn het veiligst. Eersteklasreizigers hebben het niet altijd voor het kiezen; zorg ervoor dat je zover mogelijk bij het uiteinde van de trein vandaan blijft.
  • Rij achteruit, ook als je denkt dat je daar niet tegen kunt (het is namelijk verbeelding). Bij een botsing of noodstop word je dan in je stoel gedrukt in plaats van door de trein geslingerd. Blijf ook altijd zitten tot de trein stilstaat langs het perron.
  • Vermijd propvolle treinen. Als er wat gebeurt kom je er moeilijk uit.
  • Vermijd treinen die door een locomotief of zware motorwagen worden geduwd. Als het voorste rijtuig ontspoort, zal de zware loc door blijven duwen. Bedenkt dat een trein onderweg van richting kan veranderen ("kopmaken").
  • Vermijd dubbeldekkers. In noodgevallen is het moeilijker om zo'n trein te verlaten. Reis je toch in een dubbeldekker, ga dan onderin zitten. Je komt dan makkelijker weg door een ruit in te slaan.
  • De balkons zijn minder stevig dan de coupé's van de trein, omdat er vanwege de deuren grotere gaten in de constructie zitten. Bij een dubbeldekker is het balkon misschien toch veiliger dan een coupé.
  • Zorg dat je iets bij je hebt om ruiten in te slaan. Vroeger zaten in treinen noodhamertjes; deze waren verplicht in coupé's met maar één uitgang. Omdat deze hamertjes massaal werden gestolen, heb ik de NS voorgesteld om ze te combineren met de noodrem: pas na het trekken aan de noodrem zou je het hamertje moeten kunnen pakken. Op dat idee kwam een zeer lauwe reactie. Sindsdien zorg ik zelf voor mijn veiligheid.
  • Als er wat met je trein is gebeurd, verlaat deze dan alleen als het echt nodig is (brand). Als de bovenleiding beschadigd is, kan het buiten levensgevaarlijk zijn.
  • Op het perron ben je ook niet altijd veilig. Let goed op langsrijdende sneltreinen. Als er raampjes openstaan, wees er dan op bedacht dat daar iets uitgegooid kan worden. Een fles die uit een trein wordt gegooid die met 120 km/uur langsrijdt, kan ook met 120 km/uur tegen jouw hoofd knallen.

Noodhamertje in een ICRm-rijtuig. Dit soort hamertjes is verplicht in coupé's die maar één uitgang hebben. Reizigers die na een botsing opgesloten raken, kunnen daarmee dan een ruit inslaan. Die hamertjes worden echter massaal gestolen, dus dit is een zeldzaam exemplaar. Foto Jeffrey Mons. Zie ook brief aan de ideeënbus (Do888) van NS.

Simpelveld, 9 juni 2001. Woerden, 25 juli 1989.

Werkplaats Tilburg, 20 januari 1971. Rotterdam Centraal, 29 maart 2004.

Drei Annen Hohne, 4 augustus 2004. Bij de overwegen van de Harzer Schmalspur-Bahnen, waar alleen stoomtreinen en enkele dieseltreinen rijden, wordt gewaarschuwd voor overstekende elektrische treinen...

Woerden, 8 augustus 2000. Herinnering aan de drukke overweg die hier vroeger was. De files bij deze overweg hebben zich inmiddels verplaatst naar de tunnel onder het spoor.

Utrecht CS, 28 juli 1989. Hollandsche Rading (voetgangersbrug Zwaluwenberg), 11 augustus 2003.

Utrecht Centraal, 13 december 2003. Zelfportret met bewakingscamera.

Een verbandtrommel uit mijn collectie. Beerze, 19 augustus 2003. Fotografie tussen de rails. Klik hier voor meer.

Venlo en Viersen (Duitsland), 30 april 2004.

Utrecht, 1 oktober 2002. Baanwerkers gebruiken vaak een kortsluitlans. Met dit apparaat worden de spoorstaven kortgesloten. De beveiliging "denkt" dan dat het spoor bezet is, zodat de seinen op rood blijven staan. Er kan dan veilig tussen de sporen worden gewerkt. Er bestaan ook kabels om sporen kort te sluiten. Als een trein een aanrijding heeft gehad, kan de machinist met een soort startkabel het andere spoor kortsluiten. De seinen langs dat spoor springen dan op rood.

Amsterdam, 5 februari 2004. Wie in of vlak bij het spoor werkt, moet een reflecterend hesje dragen. Die zijn meestal geel, maar veiligheidsmannnen dragen een oranje hesje. De veiligheidsman werkt niet mee maar let voortdurend op de treinen. Als er gevaar dreigt waarschuwt hij zijn collega's. Op deze foto zie je twee mannen in een oranje hesje. Dat betekent dat er twee ploegen aan het werk zijn, want een ploeg mag niet twee veiligheidsmannen hebben. Dat is te gevaarlijk, omdat die twee dan op elkaar gaan vertrouwen. Een grapje uit "De Avonden" van Gerard Reve over twee jongens, waarvan er één een bijl heeft. De ene jongen legt zijn hand op een boomstronk en denkt: "hij hakt toch niet". De jongen met de bijl denkt: "hij trekt zijn hand toch wel terug."

Bunnik, januari 2008. Bij werkzaamheden aan het spoor staat vaak een man met een toeter, die waarschuwt als er een trein aan komt. Maar er bestaan ook automatisch werkende systemen. Deze tijdelijke contacten horen bij zo'n systeem. Als er een trein overheen rijdt, klinkt er een eind verderop een sirene en/of gaan er waarschuwingslampen knipperen.

"Omdat hij voorzichtig was, werd Grootvader 70 jaar zonder ook maar één ongeluk gehad te hebben." En een paar andere door het Veiligheidsmuseum gereproduceerde oude affiches.
 

Veilgheidsactie bij Werkspoor

Bij Werkspoor in Utrecht werd in de jaren vijftig een "veiligheidsactie" ingevoerd. Dat was een collectieve actie: de werknemers van een hele hal moesten gedurende een bepaalde tijd zo veilig mogelijk werken en kregen dan allemaal een presentje. Toen een bepaalde hal op het punt stond om hun premie in de wacht te slepen, brak een van de medewerkers een been. Maar zijn collega's wisten daar wel raad mee: ze pakten hem voorzichtig op en legden hem in de hal ernaast. Zo konden ze toch aanspraak maken op hun presentje!

Voorbeeld van presentjes waaruit men kon kiezen: Delftsblauwe bierpul, notitieblokje in lederen etui, zakmesje, notenkraker, kleerborstel, tafelaansteker, schroevendraaierset, sleutelhanger met kompas, speelkaarten, thermometer, scheerapparaat op batterijen, bonbonschaaltje, flesopener in de vorm van een papagaai op een stokje, kaasplankje.

Bron: Werkspoor Utrecht-Zuilen. Deel II: bruggen, montage, vrachtauto's, boten, bussen enz. Door Wim van Scharenburg, oktober 2008.

Bochum-Dahlhausen, 30 april 2004. Nicht weglaufen! HALT bei brennender Kleidung! Kleider sofort vom Leib Reissen! Notfalls auf dem Boden herümwälzen!

Wegens werkzaamheden in de Schwarzkopftunnel raam gesloten houden (1970).

Stoomwet en stoombesluit. Uitgeverij H. Stam, Haarlem 1933 resp. 1954. De Stoomwet is niet van toepassing op het rollend materieel van de Nederlandse Spoorwegen, en ook niet op stoom- en damptoestellen die zijn opgesteld aan boord van oorlogsschepen. Maar dat maakt het onderwerp niet minder interessant. Ook van een autoclaaf heb je liever niet dat die uit elkaar spat.

Onderzoeksraad voor Veiligheid

Per 1 februari 2005 is de Raad voor Transportveiligheid opgegaan in de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Minister van binnenlandse zaken Remkes heeft Mr Pieter van Vollenhoven geïnstalleerd als voorzitter van deze raad. Behalve de Raad voor Transportveiligheid verdwijnen ook de Commissie Ongevallenonderzoek Defensie en de diverse afzonderlijke commissies voor onderzoek naar rampen van het toneel. Al die taken worden overgenomen door de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

De Raad bestaat uit vijf permanente leden waaraan per geval buitengewone raadsleden met specifieke deskundigheden kunnen worden toegevoegd. De Onderzoeksraad wordt bijgestaan door een professioneel bureau dat onderzoeken uitvoert en rapporteert. De Raad streeft ernaar onderzoeksprocedures aanzienlijk te versnellen. In het verleden kostte het soms nogal wat tijd voordat kon worden besloten of een incident door de Raad voor Transportveiligheid moest worden onderzocht. De Onderzoeksraad beslist nu binnen vijf dagen of een incident door deze raad zal worden onderzocht.

Mr Pieter van Vollenhoven legde bij zijn installatie de nadruk op een betere balans tussen de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven en de (toezicht)taken van de diverse overheidsinstanties. Met name de veiligheidsbijdrage van de diverse overheidsinstanties komt naar zijn mening onvoldoende uit de verf.

De nieuwe Onderzoeksraad wordt groter dan de Raad voor Transportveiligheid was, maar krijgt ook met een aanzienlijk bredere scope aan onderwerpen te maken. Voor de Railbedrijven verandert er vooralsnog niet zoveel. De deskundigheid die in de ‘railkamer’ van de Raad voor Transportveiligheid aanwezig was, blijft ook in de nieuwe raad behouden.Wel zal het beleid erop gericht zijn de railsector meer aan te spreken op een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van veiligheid.

Bron: Railion Nieuwsbrief, 10 februari 2005

Bunnik, 17 januari 2006. IRM-dubbeldekker bij km 42,5. Na tien jaar is men erachter gekomen wat er met de cabines van dit materieel kan gebeuren bij een frontale botsing: die wordt in elkaar gefrommeld. Dit terwijl de machinisten altijd is voorgehouden dat de "kreukelzone" zich achter hun cabine bevindt. Dit deel van de trein blijkt echter prima in vorm te blijven, wat dan natuurlijk wel weer een meevaller is voor de passagiers die zich daar bevinden. Machinisten hebben nu instructie gekregen om de cabine van hun stoer uitziende Bison als een haas te verlaten, als ze zien dat het fout gaat. Ik hou er niet van om met dubbeldekkers te reizen, zeker niet in IRM, met die smalle schuingeplaatste designdeurtjes.

Maastricht, 29 december 2007. Deze trein kon niet op tijd stoppen als gevolg van gladde rails, veroorzaakt door zeepresten en uitwerpselen. Dit spoor wordt namelijk gebruikt voor het reinigen van treinstellen. Een dag eerder kon een andere machinist nog net voor het stootblok tot stilstand komen. Met zijn waarschuwing dat de rails glad waren is verder niets gedaan. Ook van andere kopstations (Leeuwarden, Groningen) zijn dit soort incidenten bekend. Enkele reizigers raakten gewond. Dat zullen mensen zijn geweest die niet even zijn blijven zitten totdat de trein helemaal stilstond.
De foto is kort na het ongeval gemaakt door Eric Pieters.

Zie ook:

Website:

vorige       start       omhoog