Agenda en tips

adverteren    verkortingen    archief    nieuwe melding

Deze meldingen zijn onder voorbehoud van wijzigingen, typefouten en dergelijke. Alle informatie is verkregen via vrije nieuws­garing. Elke melding is welkom.

Weet jij een leuke rit? Deel die informatie dan met anderen! Ik werk niet bij "het spoor" en heb geen toegang tot aan­schrijvingen. Dienstregelingen kan ik alleen bekendmaken dankzij mijn tipgevers. Let op: bijzondere treinen kunnen altijd onverwacht vervallen, te vroeg of te laat rijden, of plotseling een andere route nemen.

Berichten over bijeenkomsten, hoogtijdagen bij museumlijnen, tentoonstellingen en dergelijke plaats ik alleen op verzoek van de organisator zelf. Programma's kunnen wijzigen. Raadpleeg daarom altijd de site van de organisator voor actuele informatie. Voorbije gebeurtenissen kun je vaak terugvinden in het archief.

Jouw mededeling in deze agenda? Dat kost niets.
Een commerciële boodschap? Dat kost weinig.

Algemeen

Bijeenkomsten van de NVBS

Voor afdelingsbijeenkomsten en andere activiteiten van de NVBS zie www.nvbs.com/agenda.

Speciale treinen

Voor slaaptreinen, eettreinen, skitreinen en meer zie speciale treinen.

Spooragenda op treinposities.nl.

Bijzondere ritten op martijnvanvulpen.nl.

Woensdag 15 juli 2026: Kameel strekt de benen

De Kameel van het Spoorwegmuseum rijdt een rondje door de regio (conditierit?). Spoorwegmuseum 13.13, Amersfoort 13.32-13.51, Hilversum 14.05-14.11, Driebergen 14.40-15.00, Den Dolder (middenspoor) 15.27-15.36, Amersfoort 15.45-16.15, Spoorwegmuseum 16.33. www.spoorwegmuseum.nl

Weekend 18 en 19 juli 2026: Spoor vol Avontuur bij de SGB

‘Spoor vol Avontuur’ is een nieuw veelzijdig evenement, waar voor jong en oud van alles te beleven is. Stoom­locomotief ‘Bison’ met Nederlandse rijtuigen uit de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw. Beleef een reis in een echte stoomtrein! Diesel-motorrijtuigen omC 909 en 910. Beleef het reizen zoals dat in 1927 de gewoonte was. Diesel­treinstel NS 151 uit 1960. Dit iconische treinstel is bij NS allang met pensioen, maar leeft voort bij Stichting 2454CREW en is tijdens dit evenement te gast. www.destoomtrein.nl

Dinsdag 21 / donderdag 23 juli 2026: Venice Simplon Orient Express

Op dinsdagavond 21 juli komt de Venice Simplon Orient Express (VSOE) uit Venetië en Verona weer naar Nederland. De route en tijden waren vorig jaar: Roosendaal (korte stop rond 18.15), via Rotterdam, Gouda en Breukelen naar Amsterdam (aankomst rond 20.30). Terugrit op donderdag 23 juli. Vorig jaar vertrok de trein rond 11.00 uit Amsterdam, via Breukelen, Gouda en Rotterdam naar Roosendaal (korte stop rond 13.15 uur), daarna via België terug naar Italië. www.belmond.com/...

24 juli t/m 2 augustus 2026: feestweek Deutscher Eisenbahn-Verein

Feestweek ter gelegenheid van het 60-jarige bestaan van de Museums-Eisenbahn Bruchhausen-Vilsen – Asendorf. www.museumseisenbahn.de

Weekend 25 en 26 juli 2026: LEGO-dagen bij de MBS

Inmiddels is “Bouwen met LEGO”® bij Museum Buurtspoorweg een begrip in Twente en omstreken. Afgelopen jaren kwamen er honderden  bezoekers af op dit unieke evenement en ook dit jaar is er weer gelegenheid tot het bewonderen én bouwen van de mooiste creaties. www.museumbuurtspoorweg.nl/lego

Zaterdag 1 augustus 2026: Pride Express van Gent naar Amsterdam

Vanuit Gent rijdt een partytrein naar de Amsterdam WorldPride. De trein vertrekt om 10.12 vanaf Gent Sint-Pieters, om 10.45 vanaf Brussel Zuid, om 11.32 vanaf Antwerpen-Berchem en om 11.40 vanaf Antwerpen Centraal. Verwachte aankomst Amsterdam Centraal is 14.44. Om 22.45 vertrekt de trein weer naar België. pride.express/nl/

Zaterdag 1 augustus 2026: Cologne Pride-Express van Keulen naar Amsterdam

Vanaf Dortmund via Keulen, Venlo en Utrecht rijdt een partytrein naar de Amsterdam WorldPride. Vertrek uit Kaldenkirchen 9.25, aankomst Amsterdam 11.48. Vertrek uit Amterdam 20.07, aankomst Kaldenkirchen 22.26. www.msm-gruppe.de/worldpride-amsterdam-2026

Zondag 2 augustus 2026: Deventer Boekenmarkt

Op de traditionele Deventer Boekenmarkt is ook de NVBS te vinden met een aantal gevulde boekenkisten. De VSM pendelt deze dag met een stoomtrein tussen Deventer en Apeldoorn.

Zaterdag 8 augustus 2026: Pride Express naar Antwerpen

Vanuit Nederland rijdt een partytrein naar de Antwerpen Pride. De trein vertrekt ca. 10.00 uit Utrecht en rijdt dan via Amsterdam en Rotterdam naar Antwerpen. 's Nachts weer terug. pride.express/nl/

Zaterdag 22 augustus 2026: modelspoorbeurs in Houten

Modelspoorbeurs. Meidoornkade 24, Houten. Open van 10 tot 15 uur. www.modelspoorbeurs.nl

Vrijdag 28 en zaterdag 29 augustus 2026: ritten over goederenlijnen

European Railtours organiseert in samenwerking met Railexperts respectievelijk een korte en een lange trip door Nederland. Beide ritten gaan zoveel mogelijk over goederenspoorlijnen en beginnen en eindigen in Rotterdam. europeanrailtours.co.uk

Van 30 augustus t/m 6 september 2026: MOROP-congres in Perpignan

Het 73e MOROP-congres vindt plaats in Perpignan (Frankrijk). Meer informatie.

Weekend 5 en 6 september 2026: Terug naar Toen bij de VSM

Jaarlijks stoomevenement bij de VSM. stoomtrein.org

Vrijdag 11 / zondag 13 september 2026: Partyzug naar Egmond

Müller Partyzug van Venlo via Utrecht naar Alkmaar, vandaar gaan de deelnemers per bus naar hun bestemming. Op zondag weer retour. Deze treinen komen rond 13.00-14.00 uur door Utrecht. Tijden en route onder voorbehoud. www.mueller-touristik.de

Zaterdag 12 september 2026: SSN Jubileum Expres

Reis mee met de SSN Jubileum Expres en bekijk Nederland zowel vanaf het water als vanaf het spoor. Beleef een mooie reis in onze stoomtrein, vertoef in het historische centrum van Zaltbommel en geniet van een culinaire ervaring op een luxueus riviercruiseschip! Voor deze reis zijn twee verschillende arrangementen mogelijk. Arrangement A start met een reis aan boord van een riviercruiseschip inclusief luxe brunchbuffet, gevolgd door een bezoek aan historisch Zaltbommel. Daarna gaat de reis per stoomtrein via een interessante route terug. Arrangement B geldt in tegengestelde richting, maar dan met een dinerbuffet aan boord van het schip. www.stoomstichting.nl

Weekend 12 en 13 september 2026: Open Monumentendag

Elk jaar in het tweede weekend van september zijn duizenden monumenten in heel Nederland gratis toegankelijk voor iedereen. www.openmonumentendag.nl

Vrijdag 18 en zaterdag 19 september 2026: Raildagen

Van 10.00 tot 15.00 uur openen tientallen spoorlocaties in heel Nederland hun deuren voor het publiek. Twee dagen lang krijg je exclusief toegang tot plekken die normaal gesloten blijven. Een unieke kans om te zien hoe de railsector écht werkt. raildagen.nl

Vrijdag 18 t/m zondag 20 september 2026: Tag der Schiene

Gemeinsam feiern wir die faszinierende Vielfalt der Eisenbahnen in Deutschland: Ob für Alltag oder Abenteuer, ob für Arbeitsweg oder Warentransport – an der Schiene führt kein Weg vorbei. Züge begeistern Menschen, egal wie alt sie sind und woher sie kommen. Deshalb ist der Tag der Schiene eine echte Herzensangelegenheit. tag-der-schiene.de

Weekend 19 en 20 september 2026: Stadskanaal onder Stoom

Het derde weekend van september staat traditiegetrouw weer in het teken van het grootste stoomspektakel van Noord-Nederland: Stadskanaal onder Stoom. Geniet van stoomtreinen, historische boten en diverse andere stoomwerktuigen op en rond het station Stadskanaal. Op beide dagen wordt er volgens een uitgebreide dienstregeling gereden tussen Stadskanaal en Veendam en Stadskanaal en Nieuw-Buinen. In de rijtuigenloods is op beide dagen een modelspoorbeurs met diverse handelaren en een grote modelspoorbaan. www.stadskanaalrail.nl/sos

Dinsdag 22 t/m vrijdag 25 september 2026: InnoTrans

Tweejaarlijkse internationale vakbeurs in Berlijn. www.innotrans.de

Vrijdag 2 / zondag 4 oktober 2026: Partyzug naar Egmond

Müller Partyzug van Venlo via Utrecht naar Alkmaar, vandaar gaan de deelnemers per bus naar hun bestemming. Op zondag weer retour. Deze treinen komen rond 13.00-14.00 uur door Utrecht. Tijden en route onder voorbehoud. www.mueller-touristik.de

Zaterdag 3 oktober 2026: modelspoorbeurs in Houten

Modelspoorbeurs. Meidoornkade 24, Houten. Open van 10 tot 15 uur. www.modelspoorbeurs.nl

Weekend 3 en 4 oktober 2026: Stoomtreindagen bij de SSN

Jaarlijkse stoomtreindagen bij de SSN, met pendelritten tussen Gouda en het SSN-depot in Rotterdam Noord. www.stoomstichting.nl

Vrijdag 16 / zondag 18 oktober 2026: Partyzug naar Wijk aan Zee

Müller Partyzug van Venlo via Utrecht naar Beverwijk, vandaar gaan de deelnemers per bus naar hun bestemming. Op zondag weer retour. Deze treinen komen rond 13.00-14.00 uur door Utrecht. Tijden en route onder voorbehoud. www.mueller-touristik.de

Weekend 17 en 18 oktober 2026: 150 Jahre Tram in München

2026 steht im Zeichen der Tram: Wir feiern 150 Jahre Münchner Straßenbahn! Sie ist das beliebteste Nahverkehrsmittel und noch mehr: Die Tram begleitet Generationen und hat in den vergangenen Jahrzehnten Geschichte und Geschichten geschrieben. www.mvg.de/...

Vrijdag 23 / zondag 25 oktober 2026: Partyzug naar Egmond

Müller Partyzug van Venlo via Utrecht naar Alkmaar, vandaar gaan de deelnemers per bus naar hun bestemming. Op zondag weer retour. Deze treinen komen rond 13.00-14.00 uur door Utrecht. Tijden en route onder voorbehoud. www.mueller-touristik.de

Zaterdag 24 oktober 2026: modelspoorbeurs in Weert

Ruilbeurs met demobanen bij de MSVW (Model Spoorweg Vereniging Weert). Buurtcentrum Moesel, Christinelaan 25 in Weert. Open van 10 tot 15 uur. Toegang 3 euro, kinderen tot 12 jaar gratis. www.msvw.nl

Vrijdag 30 oktober / zondag 1 november 2026: Partyzug naar Noordwijk

Müller Partyzug van Venlo via Utrecht naar Voorhout, vandaar gaan de deelnemers per bus naar hun bestemming. Op zondag weer retour. Deze treinen komen rond 13.00-14.00 uur door Utrecht. Tijden en route onder voorbehoud. www.mueller-touristik.de

Vrijdag 6 / zondag 8 november 2026: Partyzug naar Noordwijk en Egmond

Müller Partyzug van Venlo via Utrecht naar Voorhout en Alkmaar, vandaar gaan de deelnemers per bus naar hun bestemming. Op zondag weer retour. Deze treinen komen rond 13.00-14.00 uur door Utrecht. Tijden en route onder voorbehoud. www.mueller-touristik.de

Zaterdag 14 november 2026: modelspoorbeurs in Houten

Modelspoorbeurs. Meidoornkade 24, Houten. Open van 10 tot 16 uur. www.modelspoorbeurs.nl

Zaterdag 5 en zaterdag 19 december 2026: SSN Kerst Expres

Reis per stoomtrein naar de kerstmarkt in Düsseldorf. www.stoomstichting.nl

Zaterdag 12 december 2026: modelspoorbeurs in Houten

Modelspoorbeurs. Meidoornkade 24, Houten. Open van 10 tot 16 uur. www.modelspoorbeurs.nl

Weekend 12 en 13 december 2026: VSM Christmas Express

De VSM laat dit weekend een stoomtrein in kerstsfeer pendelen tussen Arnhem en Nijmegen. www.stoomtrein.org

Weekend 19 en 20 december 2026: modelspoorevenement in Zutphen

Hanzehal in Zutphen, Fanny Blankers Koenweg 2. Open van 10 tot 16 uur, toegang 11 euro, kinderen tot 12 jaar gratis. De NVBS is met een promotiestand aanwezig. www.modelspoorbeurszutphen.com

Reisinformatie

• Treinplanner
• OV-planner
• Teletekst

Waar rijden de treinen?

Via www.treinenradar.nl kun je zien waar de treinen van NS zich bevinden. Deze informatie is gebaseerd op sateliet­gegevens. Het programma toont dus de werkelijke locaties van het materieel.

Via spoorkaart.mwnn.nl is te zien waar de treinen rijden. Geen goederentreinen of bijzondere treinen.

Ook op treinposities.nl vind je informatie over treinen en tijden. Interessant: treinposities.nl/bijzonderheden.

Materieelinzet en andere info

Via ovtijden.com kun je onder andere informatie opvragen over de (geplande) materieelinzet en vertrek­tijden.

Op internet is ook een doorkomststaat te vinden, maar dat is alleen maar een database: vertragingen en andere afwijkingen worden niet verwerkt.

En rijden die treinen eigenlijk wel?

Via www.rijdendetreinen.nl kun je zien of de treinen wel volgens plan rijden. Ook storingen en werkzaamheden worden vermeld. Er is een archief van alle storingen sinds januari 2011. Zo is bijvoorbeeld eenvoudig te zien welke trajecten vaak getroffen worden.

Spoorkaart Nederland

Bij de spoorkaarten vind je onder andere een actuele kaart met treinseries.

Reizen met de OV-chipkaart

Enige tips & trucs door het team van Langs de rails!

Universele routeplanner

Een universele internationale routeplanner, ook voor als het vliegtuig toch handiger is. www.rome2rio.com

Internationale OV-tracker

This tracker provides movement visualization of transit data published by transit agencies and operators from all over the world. The movements are mostly based on static schedule data. Wherever real-time data is available it is also included in the visualization. tracker.geops.ch

Spoorbioscoop

In de spoorbioscoop van Langs de rails vind je een gevarieerd aanbod van zorgvuldig geselecteerde films.

Open Beelden

Via het 'Open Beelden'-project zijn veel videobeelden uit bioscoopjournaals onder een vrije licentie beschikbaar gekomen: www.openbeelden.nl.

Rail Away

Rail Away is een tv-serie van de EO over markante spoor­lijnen overal ter wereld. Elke aflevering wordt een traject langs een aantal bijzondere locaties afgelegd, waarbij de trein als leidraad fungeert. Er is aandacht voor de treinen, de landschappen en culturen. Raadpleeg de tv-gids of bekijk oudere afleveringen via www.eo.nl/railaway.

Lees ook het interview met Gerben van Ommen, een van de makers van Rail Away.

Webcam Amersfoort

Bekijk het treinverkeer aan de westzijde.

Nederlandse vereniging van belangstellenden in het spoor- en tramwegwezen (NVBS)

www.nvbs.com (website NVBS)
www.nvbs-actueel.com (NVBS Actueel)
www.facebook.com/NVBS1931 (Facebook)

NVBS Actueel

NVBS Actueel is de maandelijkse digitale nieuwsbrief voor leden en niet-leden van de NVBS. Hierin vind je nieuws over activiteiten van de NVBS, zoals bijeenkomsten en excursies. Verder interviews met boeiende mensen uit de railwereld, fototips, zoek­plaatjes, ideeën voor vakanties en meer. Een abonnement is gratis. Je krijgt NVBS Actueel dan elke maand via de mail. Maar je kunt alle verschenen nummers ook lezen op internet. nvbs-actueel.com

Retours

Over spoorwegen, vormgeving en fotografie
Retours is een gratis maandelijks digitaal magazine over het raakvlak tussen spoorweggeschiedenis, vorm­geving en fotografie. Zeker niet alleen bestemd voor trein­fanaten, maar voor iedereen met interesse in geschiedenis en toegepaste kunsten. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld spoorwegaffiches, stationsarchitectuur en reisfotografie. www.retours.eu

Nieuwsbrief Arjan den Boer

Artikelen van de afgelopen maand en agenda voor de komende maand. www.arjandenboer.nl/nieuwsbrief

Utrechts Archief

Zoek je informatie over spoorwegen of treinen? Het Utrechts Archief beheert ruim 70 archieven van de Nederlandse Spoorwegen en haar voorgangers. www.hetutrechtsarchief.nl/spoorwegen

Je voorouders op het spoor

Heb je voorouders die bij het spoor werkten? Dan heb je kans dat je ze terugvindt bij het Utrechts Archief, want dat heeft een groot deel van de personeelsarchieven gedigitaliseerd. Het gaat om gegevens van bijna 100.000 personeelsleden van spoorwegmaatschappijen uit de periode 1836-1920.

Met de zoekopdracht Personeelsregisters voorgangers NS kun je zoeken op naam en periode. En er is nog veel meer informatie te vinden, zoals het geboortejaar, hoeveel kinderen men had en welke functies iemand bekleedde. Daarnaast hielden enkele spoorwegmaatschappijen zelfs bij welke straffen er werden uitgedeeld, zoals het inhouden van salaris wanneer iemand een rijtuig niet goed had schoon­gemaakt.

Niet alles is bewaard

Helaas is niet alles bewaard gebleven. Van mijn grootvader N. Spilt, die in 1918 bij de HIJSM in dienst kwam, is niets terug te vinden. Ook een (betaalde) zoekopdracht door de beheerders van het Utrechts Archief leverde mij niets op.

Dubbel in de kast, voor een habbekrats verpatst

Ik verkoop tweedehandsboeken, waaronder boeken op het gebied van spoor- en tramwegen. Klik hier voor een overzicht.

Links

Op mijn site heb ik veel links naar andere sites staan. Dat zijn sites die ik interessant of leuk vind, waaronder links naar sites van mede-hobbyisten. Voor deze laatste links geldt de regel: "jij linkt naar mij, ik link naar jou".

Ooit kreeg ik van iemand het verzoek om de link aan te passen, omdat hij een nieuwe site had gemaakt. Alleen bleek op zijn nieuwe site geen link meer naar mijn site te staan. Dat paste niet in zijn nieuwe concept, kreeg ik te horen. Overbodig te zeggen dat de site van de goede man ook niet in mijn concept paste.

Wat is dit waard?

Met enige regelmaat krijg ik de vraag wat een bepaald object waard zou kunnen zijn. Ik weet immers alles van treinen af? Iemand vindt een doos met oude tijdschriften op zolder. Of in een nalatenschap blijkt zich een nummerplaat van een locomotief te bevinden. Ik probeer dan natuurlijk zo goed mogelijk advies te geven.

Meestal luidt mijn advies: zet het op Marktplaats en wacht af wat er voor biedingen komen. Dan kun je altijd nog beslissen of je op zo'n bieding ingaat. In mei 2017 kreeg ik een vraag over de nummer­plaat van loc 4011, een Zweedse stoom­locomotief die na de oorlog in Nederland heeft gereden. Via Markt­plaats is die plaat uiteindelijk verkocht voor 2350 euro. Niet gek.

Uit ervaring weet ik dat boeken zich lastig laten verkopen, op enkele zeldzame uitzonderingen na. Tijdschriften raak je al helemaal moeilijk kwijt, tenminste als je verwacht er wat geld voor te krijgen. Je mag al blij zijn als iemand ze gratis wil overnemen.

Behalve Marktplaats heb je ook eBay. Dat is meer iets voor de internationale handel. Ik koop weleens boeken uit het buitenland via eBay; met verkopen heb ik geen ervaring.

Catawiki: ruim 24% kosten

En dan heb je de veilingsite Catawiki. Daar kijk ik wel­eens op, maar ik doe hier geen zaken mee. Catawiki rekent aan twee kanten zeer royale kosten. De verkoper betaalt 12,5% provisie over de opbrengst, plus 21% BTW over de provisie = totaal 15,125%. De koper betaalt 9% veilingkosten (inclusief BTW) over zijn bod. Ruim 24% verdwijnt dus in het putje.

Neem het voorbeeld van die nummerplaat. Op Markt­plaats of eBay betaalt de koper 2350 euro en krijgt de verkoper 2350 euro. Via Catawiki zou dat zijn: de koper betaalt 2350 + 9% = 2561,50 euro. De verkoper krijgt 2350 - 15,125% = 1994,56 euro. Het verschil tussen koper en verkoper is dus 566,94 euro. Hiervan gaat 21% = 119,06 euro naar de belastingdienst. Catawiki hoeft bijna niets te doen en vangt 447,88 euro.

Weggeven kan ook

Spullen kun je natuurlijk ook weggeven. Voor objecten zoals bordjes en nummerplaten heeft een museum misschien belangstelling. Of denk aan een museum­organisatie zoals de RTM, de SHM, de SGB, de MBS, de ZLSM of de STAR. Modeltreinen kunnen interessant zijn voor het Nationaal Modelspoor Museum in Sneek.

Als het gaat om foto's, films, boeken, tijdschriften of documenten, dan heeft de NVBS wellicht belangstelling. Dingen waar je geen raad mee weet moet je in elk geval nooit direct weg­gooien. Voor meer informatie over schenkingen en nalatenschappen zie www.nvbs.com/...

Let op: geef niet zonder overleg boeken weg aan de NVBS-winkel. Boeken die ze niet kunnen gebruiken verdwijnen in de afval­container. De bibliotheek en het archief van de NVBS doen dat niet: die laten van tevoren weten of er belang­stelling voor is.

Adverteren op deze site

Deze site heeft dagelijks honderden unieke bezoekers. Stuk voor stuk geïnteresseerd in het openbaar vervoer en in het bijzonder het spoorwegverkeer. Uit reacties blijkt dat het vaak om professionals gaat die op zoek zijn naar tech­nische of historische informatie. Maar ook mensen die belang­stelling hebben voor modelbouw, voor trein­reizen, voor fotografie, voor boeken of dvd's.

Is dit uw doelgroep? Informeer dan eens naar de mogelijk­heden om te adverteren op deze site.

Maximaal 1 euro per dag

Het basistarief is 30 euro per maand voor een banner bovenaan de twee meest bezochte pagina's: deze Agenda en de rubriek Nieuw. Een half jaar kost 150 euro, een jaar 250 euro. Een banner kan 740 pixels breed zijn, hoogte tot 120 pixels.

In overleg zijn er veel andere mogelijkheden, bijvoorbeeld een advertorial in de rubriek Nieuw. Ik kan van dienst zijn bij het maken van een banner of het opstellen van een tekst.

Neem vrijblijvend contact op.

Weet je een leuke rit?

Deel je informatie met anderen

Ik werk niet bij "het spoor" en heb geen toegang tot dienst­regelingen. Leuke ritten kan ik alleen melden dankzij mijn tipgevers. Meldingen en opmerkingen zijn altijd welkom.

Langs de rails

Uit de archieven van Nico Spilt

Sinds 1967 maak ik foto's van treinen, trams, metro's en andere vormen van openbaar vervoer. Veel Nederlandse spoorwegen, maar ik heb ook reizen gemaakt om stoom­locomotieven en treinen in diverse andere landen te zien. Ook heb ik films, video's en geluid­opnamen gemaakt. Op deze site vind je verder boeken, dienst­regelingen, model­treinen en andere objecten uit mijn verzameling.

"Langs de rails" besteedt ook aandacht aan andere onder­werpen. Meestal hebben die met techniek te maken, zoals fotografie of computers, maar soms ook niet. Deze site is dus niet alleen bestemd voor de liefhebber van treinen of de model­bouwer. Het is prettig als je een beetje gevoel voor humor hebt. Meer informatie.

vorige       start       omhoog