Ombouw Hilversum (deel 21)

door Edward Bary


De laatste loodjes wegen het zwaarst

In de periode van 1 tot en met 9 december 2007 werd het zuidelijk emplacement aangepast. Deze periode was op te splitsen in vijf faseringen:

  • situatie op zaterdag 1 en zondag 2 december;
  • situatie op maandag 3 december;
  • situatie periode dinsdag 4 tot en met vrijdag 7 december;
  • situatie op zaterdag 8 en zondag 9 december;
  • start van de eindfase op maandag 10 december.

In elke van de eerste vier situaties waren afzonderlijke beperkingen en mogelijkheden voor de treindienst gemaakt.

Deze grootschalige spoorvernieuwing en wijziging van het emplacement was nodig om de railinfrastructuur aan te sluiten op de nieuwe sporenlayout van het station Hilversum, met name ten behoeve van de nieuwe perronsporen 904 en 905. Onvermijdelijk voor deze grote klus was, dat de treindienst uitgedund moest worden en in het eerste weekend van december zelfs compleet stilgelegd werd. NS Reizigers had in de voorafgaande week een grootscheepse publieksactie op touw gezet om de reizigers in, naar, van of door Hilversum met folders voorlichting te geven met achtergronden, reisadviezen en andere maatregelen om het ongemak wat te beperken.

Hilversum, Liebergerweg, 1 december 2007. Onder persoonlijke begeleiding van de Algemeen Leider Werkzaamheden (ALW) van ProRail, de heer Eddy Post (links) wordt fotograaf Henk Koster (midden) ge´nstrueerd over de in acht te nemen veiligheidsaspecten bij het betreden van de bouwplaats. Helm, geel vest en stevige schoenen als kledingattributen. Auteur Edward Bary (rechts) geeft nog wat fotografische wensen op. Foto Rienk Nauta.


Wijziging emplacement

Door de huidige ombouw van Hilversum kwamen de oude sporen 905, 906 en 907 te vervallen en werd een nieuw spoor 905 aangelegd. Het bestaande spoor 904 werd van doorgaand spoor gewijzigd in een perronspoor als gevolg van de bouw van het nieuwe eilandperron.

De gewenste bereikbaarheid van de nieuwe sporen en het gewijzigde spoorgebruik per nieuwe dienstregeling hielden ook in, dat er andere rijwegverbindingen noodzakelijk werden (zie deel 19, spoorgebruik Hilversum per 9 december).

Het basisprincipe voor de nieuwe treindienst per 9 december 2007 is als volgt.

  • spoor 901 van Naarden-Bussum naar Utrecht;
  • spoor 902 van Naarden-Bussum naar Amersfoort/Utrecht;
  • spoor 903 van Naarden-Bussum naar Amersfoort;
  • spoor 904 van Utrecht/Amersfoort naar Naarden-Bussum;
  • spoor 905 van Amersfoort naar Naarden-Bussum.

Gevolg hiervan is, dat niet alleen enkele wissels vernieuwd moesten worden, maar ook qua gebruik aangepast. Zo moest het beroemde “kruis” veranderd worden in een Engels wissel teneinde treinen van spoor 903 direct naar het rechterspoor Baarn te kunnen leiden. De oude situatie laten wij hieronder in enkele beelden zien:

Hilversum, 28 juli en 29 september 2007. Het zuidelijk emplacement van Hilversum ging in het weekend van 1 en 2 december 2007 op de schop: voor de spoor-, wissel- en ballastbedvernieuwing werd zwaar materieel ingezet. Kranen, werktreinen en shovels waren twee dagen druk in touw om de klus te klaren. Tientallen werkers waren 52 uur non stop bezig. Foto's Henk Koster.


Over de historische ontwikkeling van dit emplacement zal een artikel verschijnen in de serie Hilversum in vroeger tijden.

Voorbereiding

In de week voorafgaande aan de grote ombouw van het zuidelijk emplacement wierpen enkele werkzaamheden hun schaduw vooruit. Het P+R-terrein (Q-park) langs het Wandelpad werd gedeeltelijk ingericht als werk- en bevoorradingsterrrein. Wisseldelen, spoorsecties e.d. werden aangevoerd om vandaar af met een hijskraan van Van der Tol in het werk te kunnen brengen. Op de spoorstaven werden krijtstrepen aangebracht waar ze doorgeslepen moesten worden.

In de nacht van vrijdag 30 november op zaterdag 1 december ving het werk aan na de laatste reizigerstrein. Op zaterdag rond 15.30 uur arriveerde de kraan van Van der Tol om de hijsklus te klaren. Hiermee werd in de avond begonnen. De oude wissels en spoorsecties waren in de voorafgaande nacht al uitgenomen en tijdelijk opgeslagen op het oude spoor 11d langs het Wandelpad en was het oude ballastgrind vervangen door nieuw.

De oude ballast werd afgegraven en afgevoerd met een ballasttrein. Deze trein, met loc 6516 reed op zaterdagmiddag geduwd naar Amersfoort. Met loc 6507 werden nieuwe ballast en nieuwe spoorstaven aangevoerd; deze trein stond eerst geparkeerd op Sportpark (HE-spoor) en reed later naar spoor 901 om zijn lading te lossen.

Met witte kalk is aangegeven waar de thermietlassen moeten komen. DL is de doorgaande las (doorgaande been van het wissel), AL = las aan de achterkant, VL = las aan de voorkant van het wissel. Stalen piketten geven het hart van het spoor weer (witte stip). Foto's Rienk Nauta.


Afwikkeling treinverkeer

Op 1 en 2 december was geen enkel treinverkeer in Hilversum mogelijk. In de genoemde week 49 was treinverkeer in Hilversum slechts zeer beperkt en gefaseerd mogelijk. Alleen via de sporen 904 en het nieuw in dienst gestelde spoor 905 kon van Baarn naar Naarden-Bussum vv. gereden worden. Treinverkeer Hilversum Centraal – Hilversum Sportpark was niet mogelijk.

Samenvatting

1 en 2 december:

  • Op beide weekenddagen was geen enkel treinverkeer naar en van en door Hilversum. Gependeld werd tot/van Baarn, Naarden-Bussum en Utrecht Overvecht. Tussen deze plaatsen werd busverkeer verzorgd.
  • Intercity’s van/naar Amersfoort en de internationale treinen naar/van Berlijn werden omgeleid en reden tot/van Utrecht.
  • Goederenverkeer werd omgeleid.

3 tot 7 december:

  • Spoor 904 in gebruik per 4 december; spoor 905 in gebruik per 3 december. Sporen 901, 902 en 903 buiten gebruik.
  • Intercity’s Amsterdam – Amersfoort en verder reden niet; intercity’s Schiphol – Amersfoort reden wel vanaf dinsdag 4 december;
  • De treinen van Utrecht via Soest naar Baarn werden twee keer per uur doorgetrokken naar Almere Oostvaarders; hierdoor ontstond een rechtstreekse verbinding Utrecht – Almere Oostvaarders (via Baarn) zonder overstappen door de treinseries van de Stichtse lijn te koppelen aan die van de 4900, ter compensatie van de serie 4900 die tussen Utrecht en Hilversum werd opgeheven.
  • Pendeltreinen tussen Hilversum Sportpark en Utrecht Centraal via enkelspoorbedrijf.

8 en 9 december:

  • op beide weekenddagen was er geen treinverkeer, situatie en bijsturing als op 1 en 2 december.

10 december:

  • Start van de eindfase; Hilversum weer Intercitystation. Spoorgebruik volgens het spoorboekje nieuwe dienstregeling.

Wandelen langs het spoor over het Wandelpad

NS richtte een wandelroute in tussen Hilversum Centraal en Hilversum Sportpark; op deze verbinding was geen treinverkeer mogelijk van maandag 3 tot en met vrijdag 7 december.

De afstand tussen deze stations is nog geen kilometer en lopen is de snelste manier om van het ene naar het andere station te komen. Daarom richtte NS een wandelroute in met Start, Finish en Verzorgingspost onderweg. Natuurlijk konden de reizigers ook kiezen voor de NS-pendelbus. De rijtijd daarvan was afhankelijk van het wegverkeer in Hilversum.

In Hilversum wezen vloerstickers in de stationshal de weg naar de wandelroute en/of de NS-pendelbus. Met spandoeken Start/Finish en een geel-blauw vlaggenlint was de route duidelijk gemarkeerd. De vervoerder NS Reizigers deelde NS-stappentellers uit aan reizigers en voor de regen NS-paraplu’s.

Onderweg kwamen de wandelaars bij de Verzorgingspost waar een dagelijks wisselende energy snack werd uitgedeeld. De wandeling duurde ongeveer 10 minuten en er was geen haast maar ook geen lange wachttijd om de aansluitende trein te halen.

In de praktijk bleek het woord "Verzorgingspost" iets te groot voor de inhoud die eraan was gegeven. Of er waren te weinig wandelaars of het regende te hard in deze week (en werd toch voor de pendelbus gekozen), maar op alle dagen was de post rond 10.00 uur alweer onbemand, lag het Wandelpad rijkelijk met zwerfvuil bezaaid, waren de kliko's niet geleegd, de vlaggetjes drijfnat en de snacks te koud voor de tijd van het jaar. Met warme erwtensoep had men betere zaken gedaan. Maar de uitgereikte stappentellers, paraplu's, intercitypennen en minidienstregelingen vonden gretig aftrek. We noteerden voor u het volgende:

  • Maandag: Snicker en stappenteller
  • Dinsdag: Extran en stappenteller
  • Woensdag: Redbull en stappenteller
  • Donderdag: stappenteller en een "Hilversum Intercity"-pen
  • Vrijdag: Springlers-chips en een stappenteller


Foto's Nico Spilt, 7 december 2007


Beelden van de werkzaamheden

Hilversum, 1 december 2007. Loc 6507 met ballastwagens type Fas 126. Foto's Henk Koster en Rienk Nauta.


Hilversum, 1 december 2007. De splitsing van twee spoorlijnen in Hilversum was twee dagen geen splitsing meer; de losse eindjes lagen doelloos naast elkaar. Maar vanaf 3 december waren alle verbindingen weer aan elkaar geknoopt en kon het (langdurig) testen beginnen; een week later konden alle treinen dit knooppunt weer passeren. Foto's Henk Koster


Zwaar hijswerk

Voor wie in gewichtheffen ge´nteresseerd is buiten de sportschool:

De “Obelixkraan” kan maximaal 150 ton tillen, met maximaal uitgeschoven arm (28 meter) nog 45 ton. Lengte van de evenaar is 25 meter. De kraan van Van der Tol heeft een maximaal hefvermogen van 400 ton. Beide zware jongens hebben eendrachtig samengewerkt om de wisseldelen en spoorsecties op hun plaats te krijgen.

Hilversum, 1 december 2007. Foto's Rienk Nauta en Henk Koster.


Geraadpleegde bronnen

  • Gemeente Hilversum, www.hilversum.nl >projecten>tunnelonderhetspoor;
  • Nieuwsbrief Stationsgebied december 2007, gezamenlijke uitgave van ProRail, NS en Gemeente Hilversum; met dank aan Denise Groesz;
  • ProRail Projectvoorlichting: www.prorail.nl;
  • Arcadis: Hilversum, fasering indienststellingen;
  • Dura Vermeer Railinfra Bouwproces Co÷rdinatie
  • Rienk Nauta en Henk Koster (Hilversum) voor hun beschikbaar gestelde foto’s en dagelijkse waarnemingen op de locatie;



vorige       start       omhoog