Duitse meerspanningslocs

Polycourante locomotieven kunnen dienst doen onder verschillende bovenleidingsystemen. Het bouwen van zo'n locomotief is ingewikkeld en kostbaar. Een apart probleem is dat ze ook overweg moeten kunnen met uiteenlopende beveiligingssystemen. Voordat zo'n locomotief wordt toegelaten in een ander land, moeten er daarom eerst uitgebreide testritten plaatsvinden. In de jaren 70 werd het niets met de Baureihe 184 in Nederland, de loc veroorzaakte te veel storingen in de beveiliging. De Baureihe 189, bestemd voor de Betuweroute, blijkt beter te voldoen. Deze loc wordt sinds december 2007 ook op andere Nederlandse trajecten ingezet.

 

Aachen Hbf, 15 augustus 1970. Vierspanningslocomotieven 184 001 en 184 112. Deze locs waren gebouwd om dienst te doen in Duitsland, Luxemburg, Noord-Frankrijk, België en Nederland. Deze serie is geen succes geworden; afgezien van enkele proefritten is er van de dienst in Nederland zelfs niets terecht gekomen (zie Op de Rails 1970, blz. 90).
 

Heidelberg, 26 augustus 1972. Tweespanningslocomotief 181 103, geschikt voor diensten naar Luxemburg en Noord-Frankrijk. Van deze locs is ook een vierspanningsversie gebouwd (Baureihe 184), die weinig succes had. De tweespanningsvariant was wel geslaagd; hier is een flinke vervolgserie van gebouwd (Baureihe 181.2). Tweede foto: Saarbrücken, 17 augustus 1973. Een jaar later zag ik DB-loc 181 103 opnieuw, dit keer met TEE 50 op weg naar Paris-Est.

Aachen Hbf, 4 augustus 1970. Ook de NMBS en de SNCF beschikken over meerspanningslocs, zoals deze Belgische loc 160.004 (reeks 16) met een trein naar Brussel. Zie het thema Meerspanningslocs NMBS.

Frankfurt, 14 juli 2005. Locomotief 181 201. Deze loc kan onder 15.000 en 25.000 Volt rijden, dus zowel in Duitsland als Frankrijk. Foto Arnold de Vries.

Baureihe 189 in Nederland

 

Utrecht, 27 januari 2004. Een van de proefritten met een loc BR 189. De trein bestaat behalve deze meersysteemloc uit een rijtuig plan W, twee Df-rijtuigen en loc 1619. Hier bij doorkomst richting Arnhem.

Foto rechts: Woerden, 5 maart 2004. Loc 6420 met de meettrein waarin een loc BR 189 is opgenomen, rijdend richting Gouda.

De nieuwe multicourante locomotieven BR 189 zijn geschikt voor verschillende stroomsystemen en kunnen daardoor vrijwel overal in Europa rijden. Het type 189 is door Siemens Krauss Maffei te München ontwikkeld als Europese standaardlocomotief. Als de fabrieksspecificaties van de machines door het ingenieursbureau NedTrain Consulting zijn nagemeten en netwerkbeheerder ProRail dit locomotieftype kan toelaten op het Nederlandse spoorwegnet, kunnen Nederlandse goederenvervoerders de loc, die inmiddels al in diverse Europese landen is goedgekeurd, ook in Nederland inzetten.

Railion verwacht dat de locomotieven vanaf 2005 ‘turnkey’ kunnen worden afgeleverd, zodat het bedrijf bij de oplevering van de Betuwelijn gereed is voor de Europese vervoersmarkt. De loc 189 heeft een vermogen van 6,4 MW. Daarmee kan hij treinen van 3000 ton met een snelheid van 100 km/h trekken. De loc kan vier spanningen aan: 25 kV en 15 kV wisselstroom en 1500 Volt en 3000 Volt gelijkstroom. De loc is uitgerust met vier verschillende stroomafnemers waardoor hij zowel mechanisch als elektrisch geschikt is, c.q. kan worden gemaakt voor Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Zwitserland, de Scandinavische landen, Italië, Frankrijk, Nederland, Luxemburg, België, Polen, Tsjechië en Slowakije. De loc zal worden voorzien van het ETCS beveiligingssysteem, maar is ook geschikt voor oudere systemen zoals ATB, Indusi, Krokodil enz. Railion heeft 100 locs BR 189 besteld. Bron: www.railion.nl.


Roosendaal, 4 juli 2004. Meerspanningsloc 189 047 van Railion. Dit type is bestemd voor de Betuweroute, maar wordt ook op andere Nederlandse trajecten ingezet.
 

Bilthoven, 5 oktober 2004 en Utrecht Centraal, 6 oktober 2004. Testritten met een loc van de Baureihe 189. De trein bestaat uit loc 6470, loc 189 989 en een meetrijtuig van NedTrain (voormalig buffetrijtuig 61848870021). Het betrof hier een locomotief van de Duitse leasemaatschappij Siemens Dispolok GmbH, www.dispolok.com.

Bentheim, 12 november 2004. De machinist van ACTS 1251 maakte deze foto van Dispolok EU 64 U2-033 van de HochWaldBahn (HWB). Dit type is geschikt voor 15.000 en 25.000 Volt wisselspanning, niet voor gelijkspanning. In Bentheim zijn verschillende sporen voorzien van een omschakelbare bovenleiding, vandaar dat de twee locs naast elkaar en met stroomafnemers op gefotografeerd konden worden door Bertus Kers.

Helmond, 13 november 2006. Locs 189 010 en 189 013 tijdens testritten tussen Helmond en Horst-Sevenum. Getest werd het effect op de bovenleiding wanneer er in dubbeltractie werd gereden.
Foto Arnold de Vries.

Spoorwegmuseum, 9 oktober 2007. Loc 189 065 (persfoto). Zie ook het visitekaartje van Railion.

Bunnik km 42,5, 14 april 2008. Locs 189 075 en 078 met een kolentrein op weg naar Duitsland. De locs rijden in treinschakeling, wat tot nog toe in Nederland ongewoon is. Nederlandse e-locs kunnen in principe wel in treinschakeling rijden, maar dat levert vanwege de lage bovenleidingspanning geen voordeel op en zou in bepaalde gevallen ook storingen in de beveiliging kunnen veroorzaken. Kennelijk is de elektronica aan boord van de Baureihe 189 wel in staat om wat extra power uit de bovenleiding te trekken. Wat de locs in Nederland niet kunnen is energie terugleveren aan de bovenleiding. De energie die tijdens het remmen wordt opgewekt, wordt via weerstanden als warmte afgevoerd, wat duidelijk te horen is aan het geluid dat de ventilatoren dan maken. De locs hebben vier stroomafnemers. Het soort stroomafnemers hangt af van de landen waar de locs geschikt voor zijn gemaakt. In Nederland zal altijd een van de binnenste stroomafnemers op staan.

Emmerich, 19 april 2008. Loc 189 092 is binnengekomen met de CityNightLine uit Wenen. De loc hoeft niet gewisseld te worden, ze hoeft alleen om te schakelen naar de Nederlandse bovenleidingspanning. Dat gebeurt tijdens stilstand, in tegenstelling tot de ICE-treinen die tijdens het omschakelen doorrijden, of liever gezegd doorrollen.
Het bord "einde ATB" is bestemd voor treinen die van spoor 2 vertrekken, niet voor de CNL op spoor 3. Tussen Emmerich en de Zevenaar is wat bijzonders aan de hand: de ATB is hier alleen in de buurt van seinen aanwezig, niet op het hele traject. De ATB schakelt automatisch uit voorbij het bord "einde ATB"; bij het naderen van de volgende ATB-sectie moet de machinist op de gele attentieknop drukken.

Zie ook:


vorige       start       omhoog