Hoe werd hier gewoond?

Door Henk Koster (maart 2026)

Ik heb drie oude familiealbums mogen inzien en daar negentien foto’s uit geselecteerd. Die heb ik gescand en bijgewerkt. Ze geven een uniek tijdsbeeld over het leven van een gezin van drie personen in en rond een oude tramwagen. Deze fotoalbums zijn boven water gekomen bij het overlijden van de moeder van Mariska Sukel, een buurvrouw die wij al langer kenden maar waarvan we niet wisten dat zij in het tramdorp heeft gewoond. Dat kwam toevallig naar voren bij een leuk gesprek dat we met elkaar hadden. Een paar foto’s waar de tramwagens iets mooier op stonden, zijn al jaren geleden door haar ouders geschonken aan de museumlijn Hoorn-Medemblik, waar ze bewaard worden voor het nageslacht.

Mariska is geboren in 1957. Op verschillende foto’s is zij te zien. Haar ouders woonden daar al vanaf 1952. Zij kwam dus direct in het tramdorp te wonen. Pas in 1969 verhuisden zij naar een echt stenen huis in het Bloemenkwartier iets verderop.

De gegevens van de tramwagen zijn onbekend. Je kan op de foto’s wel de ovalen ramen zien, wat betekent dat het een motorrijtuig is geweest (een van de nummers 10, 14, 16 en 17, waarvan de 14 bij de SHM bewaard is gebleven). Het adres was Goudenregenlaan 25. Een van de kopeinden van het rijtuig grensde aan de J.H. Meijerstraat, tegenover het hoekhuis nummer 4.

Twee trapjes in het midden van het rijtuig gaven toegang tot de schuifdeuren die nogal zwaar gingen, zoals Mariska zich kon herinneren. De linker schuifdeur werd niet gebruikt. De rechter schuifdeur was de entree van de tramwagen. Mariska en een vriendinnetje staan voor deze schuifdeur, op de bovenste traptrede. Via een halletje kwam je eerst in de keuken. Aan de rechterkant, vlak naast de keuken, bevond zich de wc. De woonkamer zat aan de linkerkant van het rijtuig. Aan de rechterkant zaten de slaapkamers, een grote en een kleine kinderslaapkamer. De bewoners waren niet in het bezit van een koelkast. Om etenswaren en drinken toch koel te kunnen houden werd een grote Keulse pot ingegraven achter een paar struiken. Het slaapkamertje van Mariska bevond zich rechts aan de kop van de tramwagen. Omdat het daar smaller was en een beetje schuin liep, werd het bed aangepast: het werd precies in de vorm van de binnenkant van de tramwagen uitgezaagd.

Eerste helft van de jaren 50. Haar moeder speelt bij de ingang van de tramwagen met de hond van de buren. Ze lijkt erg jong. Mariska is nog niet geboren. Aan de rechterkant van de foto is nog net het voorwiel en de koplamp te zien van de motor waar haar vader op reed.

Kennelijk een bijzondere bezienswaardigheid in het tramdorp: de moeder van Mariska laat zich fotograferen voor een oude auto. Het is een cabriolet. Tegenwoordig zouden we dit een klassieker of oldtimer noemen. Het is helaas niet bekend om welk merk het gaat.

Midden jaren 50. Vanuit de keuken is dit het zicht naar de knusse woonkamer waar haar moeder aan het breien is.

Winter 1957/1958. Mariska in de armen van haar moeder. Links in de achtergrond zien we de huizen aan de Goudenregenlaan.

Voorjaar 1958. Het park waar de tramwagens stonden was prachtig aangelegd in het groen, afgewisseld met grindpaden. Hier poseert de vader van Mariska bij een mooi onderhouden tuin, zittend op het gras. In de achtergrond staat een schuurtje met een dak van gebogen golfplaten. Zo’n schuurtje stond bij elk rijtuig.

Mariska op de bank met haar vader en moeder. Het is kerst 1958.

3 december 1959. Mariska is twee jaar geworden! Toch staat er maar één kaarsje op de taart. Haar cadeautjes heeft ze uitgestald op de bank.

Kerst vieren met oma in 1960.

Over het midden van het park liep een pad met een grote bocht tussen de tramwagens door. Dat werd door de bewoners ‘het laantje’ genoemd. Daar konden kinderen veilig spelen.

Gezellig tafelen met een paar buurmeisjes. Ze hebben er veel schik in! Wat zouden ze eten? Ze lijken het niet echt lekker te vinden.

Het is december 1962, Mariska is 5 jaar geworden en speelt met haar cadeautjes. Rechts is een van de ovalen ramen te zien waaraan de motorrijtuigen van de Gooische Stoomtram te herkennen waren.

Opa en oma op bezoek bij de verjaardag van Mariska, samen met twee nichtjes.

Soms werd er ook weleens geklust in het rijtuig. Op deze foto is te zien dat de ouders van Mariska met de tijd zijn meegegaan: er is een nieuwe schrootjeswand aangebracht. Ook de indeling van de woonkamer werd gemoderniseerd. Alleen de oude radio is gebleven. Dat was er nog een met buizen. Mariska herinnert zich nog dat deze radio elke ochtend om zeven uur werd aangezet. Dan hoorde je het carillon van het Hilversumse raadhuis spelen en wist je gelijk hoe laat het was.

Dit was het vervoermiddel van de familie: een Citroën Dyane. Deze auto werd in augustus 1967 nieuw aangeschaft. Links van het tegelpad stond het schuurtje. In dat schuurtje stond een vroege vorm van een wasmachine: een zogenaamde langzaamwasser. De moeder van Mariska moest de bak zelf vullen met warm water en handmatig met een zeepklopper door het water bewegen en maar hopen dat het wasgoed schoon werd.

Artikelen over de tramwoningen

Woningnood? Oude tramwagens waren ooit stukje van oplossing. Een artikel door Ronald Frisart in het magazine Historiek, 14 oktober 2025.

De tram als huwelijksbootje in de Gooi- en Eemlander van 7 september 1991.

Artikeltje over het tramdorp aan de Friesestraatweg in Groningen in een onbekende Groningse krant uit 2000. Beide knipsels zijn bewaard door Mariska Sukel.