Vuurloze locs

Loc 6326

Rotterdam, 12 oktober 2003. Deze loc is in 1913 gebouwd door Orenstein en Koppel, fabrieksnummer 6326. Tot 1928 deed ze dienst bij de margarinefabriek van Antoon Jurgens in Oss, daarna tot 1973 bij de Verenigde Oliefabrieken in Zwijndrecht (beide fabrieken werden later gekocht door Unilever). Ze werd toen geschonken aan de SGB maar die had niets aan deze machine. In 1978 kwam de loc in particulier bezit en kreeg ze onderdak bij de SSN. In augustus 2017 is deze dienstvaardige locomotief over­gebracht naar de STAR. Daar verblijft ze op basis van een langdurige bruikleenovereenkomst.

Werking van een vuurloze loc

Vuurloze locs zijn bestemd voor plaatsen waar vuur en rook gevaarlijk of ongewenst zijn. Deze locs rijden op stoomdruk, maar er is dus geen vuur aan boord. Daarom moet de ketel van tijd tot tijd worden gevuld vanuit een gewone stoomloc of vanuit een vaste stoom­ketel.

Nadat de ketel (officieel: het expansievat) voor de helft met warm water is gevuld, wordt dit water verder verhit door er hete stoom door te blazen. Bij een watertemperatuur van 192 graden hoort een druk van 12 bar. De aan het vat toegevoegde stoom condenseert geheel en doet het waterpeil tot het maximum stijgen. Dankzij de warmte­capaciteit van het water wordt de verbruikte stoom steeds aan­gevuld, en kan de locomotief enige uren dienstdoen.

Een opvallend verschil met gewone stoom­loco­motieven is dat de cilinders zich aan de achterkant bevinden, onder het machinisten­huis. Een ander verschil is het ontbreken van een schoor­steen. Er zit achter op de loc alleen een pijp waar stoom uitkomt.

Rotterdam, SSN-depot, 27 mei 2007. Vuurloze loc 6326 wordt bijgevuld vanuit de 23 023. Foto Jeroen Koeleman.

Utrecht CS, 6 juli 1989. Vuurloze loc 6326 heeft een flinke rij stoomlocomotieven op sleeptouw.

Rotterdam Noord, 27 mei 2007. Jarenlang een vertrouwd gezicht bij de SSN: Remmo Statius Muller op vuurloze loc 6326. In 2017 verhuisde loc naar Stadskanaal.

Stadskanaal, 26 augustus 2017. Vuurloze loc 6326 heeft tientallen jaren gastvrijheid genoten bij de SSN. Begin augustus is ze verhuisd naar de STAR. De loc, eigendom van een particulier, verblijft daar op basis van een langdurige bruikleen­overeenkomst. Op 26 augustus werd ze officieel in gebruik genomen op haar nieuwe werkplek. Na een aantal korte ritten is ze de hele dag actief geweest op het emplacement van Stadskanaal. Het rangeerdeel op de foto was zwaarder dan je zou denken: de ketelwagen was gevuld met 40 kuub water. Foto Remmo Statius Muller.

Loc 1 in Hulshorst

Deze 100 pk sterke en 23 ton zware vuurloze loc werd in 1949 gebouwd door Fried. Krupp Lokomotivfabrik in Essen. De loc was van het Krupp-standaardtype Reinsdorf en droeg fabrieksnummer 2298. In maart 1951 werd de loc aan Van den Berg's margarinefabriek in Kleef geleverd. Laatste eigenaar was het Technikmuseum Mühlenhof in Kalkar. In 1997/1998 stond de loc op het terrein van de firma Noordegraaf te Apeldoorn.

Van 1999 tot in 2020 heeft de loc in Hulshorst gestaan, vlak naast de spoorlijn bij Hulshorst. Ik ben er twee keer geweest: in 2005 en 2017. De loc staat nu als monument bij de firma MM Paletten in Versmold (Duitsland).

Hulshorst, 25 april 2005. Deze vuurloze stoomloc stond sinds medio 1999 vlakbij het vroegere station Hulshorst. In 2020 is ze daar verdwenen.

Hulshorst, 22 maart 2017. Mensen vragen mij weleens: is dat nou niet moeilijk, rijden op een vuurloze stoom­locomotief? Dan zeg ik: eigenlijk niet, want er is geen vuur dat aan de praat moet blijven. Er is dus geen stoker nodig. Belangrijkste is dat je de stoom­voorraad in de gaten houdt, zodat je die op tijd kunt bijvullen. Als je onderweg zonder stoom stil komt te staan, is dat best wel een lastig dingetje.

Simpelveld, 13 december 2003. In de kolenmijnen deden op perslucht aangedreven locomotieven dienst. Onder de grond is het niet zo'n handig idee om verbrandingsmotoren te gebruiken, terwijl bij elektrische treinen de kans bestaat dat mijngas ontploft als gevolg van vonken.

Rook- en vuurloos is deze locomotief niet, maar men probeerde de overlast toch te beperken bij het rijden door de Londense metrotunnels. De afgevoerde stoom werd door buizen teruggeleid naar de watertanks. Dit is locomotief 47 van de Metropolitan Railway. Een soortgelijke locomotief is te zien in het London Transport Museum. Eric Bottomley. Tom Thumb, History of Britain's Railways, Card No. 6.

vorige       start       omhoog