Mijn boekenkast (deel 1)
|
Het nieuwe spoorwegboek voor jongens. Door Leon A. Dronkers jr. Uitg. L.J. Veen, Amsterdam, 1951.
Mijn eerste boek over spoorwegen. Het behandelt vooral de technische kant van treinen, beveiliging en dergelijke. Op het
omslag staat een tekening van een door Raymond Loewy gestroomlijnde elektrische loc type GG1 van de Pennsylvania Railroad, gadegeslagen
door vier blonde jongens in ketelpak. In het laatste hoofdstuk wordt even in de toekomst gekeken, als er misschien
locomotieven op atoomenergie zullen rijden...
|
|
|
|
De eerste treinen. Deel 1 en 2. Uitg. Classics Lektuur, Huizen 1979. ISBN 9061572827, 9061573114.
(Slecht) uit het Engels vertaalde boeken waarin de jeugd vertrouwd werd gemaakt met spoorwegen en andere
vormen van vervoer.
|
|
|
|
Mijn boek over treinen en vliegtuigen. Uitg. Mulder & Zoon, Amsterdam ca. 1965. Tekeningen en korte
beschrijvingen van treinen uit diverse landen.
De tweede helft van het boek is gewijd aan vliegtuigen uit de jaren 50
en 60 van de vorige eeuw: Lockheed C-130 Hercules, Havilland DH-121 Trident, Hawker P.1127, Sud-Aviation SE-210
Caravelle, Tupolev TU-104 Camel, Boeing-727, McDonnell F4 C Phantom II, Convair 340, Douglas DC-8 en Lockheed F-104
Starfighter. Zodra ik alle treinen van de wereld heb gehad, ga ik me verdiepen in de vliegtuigen!
|
|
|
|
Van mensen en machines. De pioniers en de geschiedenis van de scheepvaart, de spoorwegen, de
autoindustrie en de luchtvaart. Door Charles Dollfus, met tekeningen van Henri Mercier. Oorspronkelijke
titel Encyclopédie de la Vitesse. Uitgeverij Helmond, circa 1960.
|
|
|
|
Treinen. Door Rixon Bucknall. Uitgeverij Helmond. ISBN 9025240135. Dun maar leuk boek, met serieuze
teksten en illustraties. Oorspronkelijk uitgebracht in het Engels in 1971.
In de Mobile Reeks verschenen ook boeken over vliegtuigen, auto's en schepen.
|
|
|
|
Op reis. Roland Davies (1904-1993) was een Engelse illustrator, die filmposters en illustraties voor
tijdschriften maakte. Later had hij ook een tekenfilmstudio. Tien prenten van hem staan in het boekje "Op Reis".
De Nederlandse vertaling is te lullig voor woorden. Eén voorbeeld: "Als jullie goed naar 't plaatje turen, kun
je den conducteur zien sturen".
Het afgebeelde materieel stamt uit de jaren dertig van de vorige eeuw. Klik hier voor meer.
|
|
|
|
Op reis. Door A.D. Hildebrand en Gerard van Seumeren, met tekeningen van Lou den Hartogh. Uitgave van
de afdeling Pers en Publiciteit van de NS, 1947. Lesboekje bestemd voor de hoogste klas van de lagere
school (kinderen van 12 jaar).
|
|
|
|
Mijn eerste boek over treinen. Rebo Productions, 1987. ISBN 9036604966. Oorspronkelijk een
Tsjechisch boek, met illustraties van J. Pavlin. Vertaald in het Nederlands, wat teksten oplevert als
"Later kwam er meer comfort in de trein en in Duitsland zeiden ze: zo reizen vinden we fijn."
Dit pop-up boek is door ondeskundige knuistjes gedeeltelijk verwoest.
|
|
|
|
De overval in het Spoorwegmuseum. Door Guus Betlem jr., met illustraties van Geerard van Straaten. Uitgeverij
Kluitman, Alkmaar 1959 (Zonnebloemserie).
Meneer Bollebakker moet na sluitingstijd van het museum het geldkistje opbergen waar de ontvangsten van die dag in
zitten. "Dat is niet zo'n groot bedrag want de entrees zijn niet hoog..." Een spannend boek voor jongens van 8-12 jaar!
Het boek is een vervolg op het boek Koentje wint een spoortrein uit 1953.
|
|
 
|
|
Een dollarjacht in een D-trein en Lotgevallen rond een locomotief. Twee delen uit een serie
jongensboeken door Willy van der Heide (pseudoniem van Willem van den Hout). Uitg. De Eekhoorn, Harderwijk.
Drie jongens beleven spannende avonturen en lossen daarbij allerlei misdaden op. Soms speelt de trein een rol in deze
verhalen. Ik heb deze boeken in mijn jonge jaren allemaal gelezen via de bibliotheek. Het deel "Heibel in Honoloeloe"
bezit ik in de oorspronkelijke uitgave met harde kaft (eerste druk, 1961). Later heb ik de volledige serie in
pocketvorm in huis gehaald. Het eerste deel van deze 32-delige serie verscheen in 1949. Later heeft een
andere auteur (Peter de Zwaan) nog meer delen geschreven.
|
|
|
|
Overval op de nachtposttrein 3037. Door Wim van Helden. Uitgeverij Kluitman, Alkmaar, 1968.
Kluitman-jeugdserie 1014, ISBN 9020612182.
De nachtposttrein naar Vlissingen is overvallen, maar dankzij slim speurwerk weet inspecteur Arglistig deze zaak
gelukkig op te lossen. De bende bleek over handlangers te beschikken op het spoorwegpostkantoor in Rotterdam. De
auteur van het boek heeft duidelijk research verricht bij de NS en de PTT. Op het omslag
staat motorpost 3037 afgebeeld, getekend door Herry Behrens.
|
|
|
|
D.108 brandt! (twee versies) en Brand in de D-trein. Door W.N. van der Sluys. Kluitman-jeugdserie
nummer 27 resp. 1027 (ISBN 9020610279). In samenwerking met de N.V. Nederlandse Spoorwegen. Met foto's.
De eerste versie van dit spannende verhaal verscheen in de jaren 50: "Jongens, kijk uit wég wezen. Daar komt de Blauwe Engel!"
In de volgende versie, uit de jaren 60, is de Blauwe Engel vervangen door een Rode Diesel. In de
jaren 70 verscheen
de derde versie, onder een gewijzigde titel. Loc 1310 op het omslag heeft zich aan de tijdgeest aangepast, net als
de haren van de jongens.
|
|
|
|
Onze vrienden worden betrapt op de spoorbaan. Voor straf moeten ze een opstel maken over
de NS, waartoe ze een uitgebreide rondleiding krijgen door het bedrijf. Tussen de bedrijven door houden ze zich
ook nog bezig met het in veiligheid brengen van een brandende trein. Leerzaam én spannend, daarom vermoeiend om te lezen.
|
|
De Kilometerkampioen. Boek uit 1954 waarin 120 gekleurde plaatjes konden worden geplakt die je bij AJP-pudding,
Hooimeijer-beschuit en VS-pepermunt kreeg. Tekst A.D. Hildebrand, illustraties Charles Burki en Jaap Pronk,
met een voorwoord van Ir. F.Q. den Hollander. Jan de Koning, op de achtergrond gesteund door zijn pijprokende vader,
neemt deel aan een wedstrijd waarin hij op één dag zoveel mogelijk kilometers per trein moet maken. Ik zal niet
verklappen wie er wint...
In 1995 is een heruitgave verschenen, in een beperkte oplage, ten behoeve van NS Reizigers. Deze heruitgave, met
plaatjes die je zelf kunt uitknippen en inplakken (wat ik natuurlijk niet doe), is niet in de handel verschenen.
|
|
|
|
Albert Heijn's panorama van techniek, verkeer en industrie. Moderne techniek ten bate van de mensheid. Geïllustreerd
met tekeningen en 150 gekleurde plaatjes. In 1953 uitgegeven door Albert Heijn, Zaandam.
Die 150 plaatjes kreeg je cadeau bij de boodschappen en moest je zelf inplakken. Dat heb ik niet zelf gedaan: ik heb
dit leuke boek antiquarisch gekocht.
|
|
|
|
De verdwenen locomotief. Een spannend verhaal voor jongens. Door Hans de la Rive Box, geïllustreerd door
Gerrit de Morée. Ned. Jeugdbiblioteek, 1939. Deel 98 uit een reeks goedkoop uitgevoerde "kwartjesboeken" uit de jaren
dertig en veertig van de vorige eeuw. Achter in het boek staan andere titels uit deze serie, waaronder
"Onder de vaandels van Franco" (niet van deze auteur, maar om even het tijdsbeeld te schetsen).
"Bij alle millioenpoten!", hijgde Frans, zijn makker pijnlijk bij de arm grijpend.
"Dat is de locomotief!!!"
|
|
|
|
Onveilig Signaal! Oorspronkelijk jongensboek door Hans Holtz. Gebroeders Graauw's Uitgeverij,
Amsterdam 1946. De tekenaar van het omslag (F. van Bemmel) heeft zich volgens mij laten inspireren door een Franse stoomloc.
|
|
|
|
D-trein 18 heeft vertraging! Door Hans de la Rive Box, geïllustreerd door B. Mohr. Uitg. Becht,
Amsterdam, 1935. Het verhaal speelt zich af langs de spoorlijn Hilversum-Bussum. De auteur staat bekend om
zijn grondige research, maar klopt het ook allemaal? *)
"Eerst kreeg je,
van Hilversum afkomend, de zogenaamde Crailose brug, een klein koepelvormig
stenen gevaarte dat een schakel vormde in het fietspad dat van de Bussumer grintweg dwars door de heide langs de
militaire kogelvangers naar Crailo lijnde om uit te komen op de nieuwe rijksweg Amsterdam-Amersfoort. En na
de brug, enige honderden meters verder naar Bussum toe, bevond zich Blokpost 39. Een stijf
stenen huisje met op de kale zijmuur met reuzenletters een wit gekalkte 3 en 9, een strookje
moestuin, een kippenhok, een schuurtje en een grijs geschilderd belsignaal
in de vorm van een enorme bus."
*) Goed: rijksweg Amsterdam-Amersfoort is aangelegd in 1930. Fout: blokpost 39 heeft nooit bij Crailo gestaan, en voor
het "koepelvormig stenen gevaarte" zal de voetgangersbrug bij Baarn model hebben gestaan.
|
|
|
|
De laatste trein. Door Hans de la Rive Box, met illustraties van J. Verhoek. Segboer's
Uitgeversmaatschappij, Den Haag.
Spannend verhaal dat zich in het voorjaar van 1946 afspeelt rond Wylre. Het hoogtepunt
is de aanhouding van een deviezensmokkelaar die met de laatste trein uit Maastricht is vertrokken. In plaats
van dat men deze man door de spoorwegpolitie laat oppakken op een station, besluit een overijverige rechercheur
de trein onderweg te laten stoppen bij "paal 14", zodat de smokkelaar in het donker kan
ontsnappen. Maar gelukkig loopt het allemaal toch goed af.
Andere titel van deze auteur: "Het Gooische treinraadsel".
|
|
|
|
Het spookt op de spoorbaan. Door J. Nowee. Omslagtekening J. Huizinga. Uitg. Malmberg, 's-Hertogenbosch.
Elfde druk. In de jaren 50 heb ik ze allemaal gelezen, de boeken over Arendsoog en zijn indianenvriend Witte Veder.
For old times' sake heb ik in 2007 dit exemplaar gekocht. Dit is deel 8 uit een serie van 63, geschreven tussen
1935 en 1993 door Johannes Nowee, later door zijn zoon Paul. Zo'n boek helemaal lezen lukt me niet meer.
Twee dingen herinner ik me nog goed: Arendsoog en Witte Veder schoten nooit iemand dood, want ze
waren erg gelovig (uitgeverij Malmberg was zwaar katholiek), en Witte Veder sprak gebroken Nederlands:
"Mij hier blijven? Misschien hij denken, jij alleen met spoorwegman." Dit taaltje is later overgenomen door
tv-indiaan Klukkluk ("dit is van de gekke").
|
|
|
|
Klaar achter? Door J.B. Uges (Nono). Uitg. Andries Blitz, Amsterdam ca. 1930. Ingeleid door de directie
der Nederlandsche Spoorwegen: "... geen zwaarwichtig, wetenschappelijk, technisch of economisch werk, maar
een luchtige, populaire causerie, waarin de auteur het spoorwegbedrijf met zijn vele aspecten in
vogelvlucht laat zien."
Met onder andere een stukje over het "Stationswerk", dat wordt verricht door dames die op de perrons, op de
trappen, in de wachtkamers en in de tunnels surveilleren, teneinde alleenreizende jonge meisjes
te beschermen tegen "booze plannen koesterende leden van het sterke geslacht". Kom daar tegenwoordig nog eens
om! Als je geluk hebt kun je misschien nog net een rode alarmknop op het perron indrukken.
|
|
|
|
De veilige weg. "Een populair boek over onze Spoorwegen." Door Cees van den Hoeven. Illustraties Jan de Haan jr.
Uitg. Jacob van Campen, Amsterdam ca. 1948. Een bolknakrokende vader legt zijn zoon geduldig uit hoe het spoorwegbedrijf
in elkaar steekt.
Cees van den Hoeven is in 2007 overleden.
|
|
|
|
Speurtocht langs de rails. Door Cees van den Hoeven. Illustraties van H. Giesen. Uitgeverij
Kluitman, Alkmaar, (waarschijnlijk) 1953. Bestemd voor de leeftijd 10-14 jaar.
Het bekende recept: twee jongens krijgen door een toeval de gelegenheid om het spoorwegbedrijf te leren kennen.
Wie dat als lezer van het boek ook wil, zal zich door de dialogen moeten worstelen. Er verschenen in
die tijd ook wel vlot geschreven, informatieve boeken voor de jeugd, maar niet in Nederland. Daarvoor moest
je in Engeland zijn. Op het omslag een bruine 1200 (dit is historisch correct).
|
|
|
|
1000 k.m. op een Groene Jumbo. Door W.N. v.d. Sluys jr. Uitg. Gebr. Kluitman, Alkmaar 1937. Een boek uit de
serie "De wijde wereld", bestemd voor de leeftijd 10-16 jaar. Met een voorwoord van de heer Posthumus Meyjes, chef
van de Afdeling Publiciteit N.S.
Onze jonge held Jan krijgt, nadat hij voor de zoveelste keer een botsing op zijn
modelbaan heeft veroorzaakt, de kans om te kijken hoe het er bij het grootbedrijf aan toegaat. De foto op het
omslag heeft weinig met Groene Jumbo's te maken: het is een Gresley A4 Pacific van de LNER. In het boek staat ook
een foto van koning Boris van Bulgarije, die tijdens een staatsbezoek als machinist dienst heeft gedaan op deze
trein.
|
|
|
|
Vóór de Seinen Veilig gaan. Door A.P. Berkhoudt, geïllustreerd door den schrijver. Uitg. W.J. Thieme & Cie,
Zutphen. Tweede druk, najaar 1942. De eerste druk verscheen in oktober 1938. Met een voorwoord van de directie
der N.V. Nederlandsche Spoorwegen.
Drie jongens krijgen de kans om uitgebreid kennis te nemen van de geheimen
van het spoorwegbedrijf. Opzichters en stationschefs blijken hiervoor ruim de tijd te hebben, waarbij
ze zelfs regelmatig een tekening maken om een en ander te verduidelijken. De tweede druk verscheen midden in de
Tweede Wereldoorlog. Van deze gelegenheid heeft de schrijver geen gebruik gemaakt om in te gaan op het veranderde
karakter van de binnenstad van Rotterdam, terwijl de jongens daar vanaf de omhoog gehesen Hef toch iets van
gezien moeten hebben...
|
|
|
|
Het boek van de spoorwegen. Geschreven voor jonge mensen door Tom Bouws. Uitgeverij De Fontein,
Utrecht 1948. Met illustraties van Frans Lammers en een voorwoord van Ir. F.Q. den Hollander, president der
N.V. Nederlandsche Spoorwegen.
Net als in de hiervoor genoemde boeken wordt het onderwerp beschreven vanuit de persoon van
een of meer jongelui die een spannende en leerzame rondleiding door het bedrijf krijgen. In dit boek
heeft de auteur een variant hierop bedacht: de held van het verhaal is een gehandicapte jongen, die zijn
vroegere schoolkameraden (waaronder zelfs meisjes...) erop uit stuurt om informatie over het spoorwegbedrijf
te verzamelen. Dit soort oubollige boeken vergt het uiterste van de lezer, zeker als die bekend is met de
fantastische Engelstalige jeugdboeken uit deze periode.
|
|
|
|
Mijn eerste echte treinenboek. Voor jong en oud. Door Peter & Perry van der Meer. De Alk, derde druk 2008.
ISBN 9789060132906.
Handzaam boek waarin de beginnende spoorwegbelangstellende op een serieuze manier in de
wereld van de Nederlandse spoorwegen wordt binnengevoerd. De nadruk ligt op het rollend materieel. Wat mij betreft
zouden de algemene hoofdstukken, zoals over beveiliging, wel wat uitgebreider mogen zijn. Maar zo ben ik zelf natuurlijk
ook begonnen: eerst belangstelling voor de treinen, daarna voor wat er zich allemaal omheen afspeelt.
|
|
|
|
Stephenson. De geschiedenis van de locomotief. Door Cor Versteegh, met tekeningen van F.
Wijnand (pseudoniem van Wijnand Frederik Klerk). Uitgeverij West-Friesland, Hoorn,
jaren 50.
Deel 19 in de Klimop-Reeks, waarin ook diverse andere historische figuren worden bezongen.
George Stephenson is niet de uitvinder van de stoomlocomotief, dat was Richard Trevithick, maar
is wel de man die de eerste bruikbare stoomlocomotieven bouwde.
Hij begon zijn carrière als arme herdersjongen, maar stierf in 1848 in een prachtig landhuis. Zijn
werk werd voortgezet door zijn zoon Robert.
|
|
|
|
The Boy's Book of Locomotives. With over one hundred illustrations from photographs. Door J.R. Howden.
Uitg. Grant Richards, London, 1907, reprinted 1909.
The Boy's Book of Railways. With over one hundred illustrations from photographs. Door J.R. Howden.
Uitg. Grant Richards, London, 1909.
Ondanks de titel zijn dit nauwelijks jongensboeken te noemen. De lezer wordt volstrekt serieus genomen. En het
Engels van honderd jaar geleden is ook nog gewoon te lezen. In Nederland hebben we in dezelfde periode vijf
spellinghervormingen gehad.
|
|
 
|
|
The Railwayman. His work by night and day on the iron way. Door S.T. James. Uitg. Thomas Nelson and Sons, London. Ca. 1924. Met
zestien tekeningen. Beschrijving van de beroepen die rond en op het spoor worden beoefend. Het zwaarste en gevaarlijkste
beroep is dat van de "platelayer", die belast
is met het repareren van het spoor en die tijdens mist vaak dienst moet doen als "fogman". In dat geval is het zijn opdracht om
de wacht te houden bij een sein en knalseinen op de rails te leggen als het sein onveilig is.
British Railways. The Romance of their Achievement. Door G. Gibbard Jackson.
Uitg. Sampson Low, Marston & Co, London, 1930. Een ander dik leesboek.
|
|
 
|
|
The Wonder Book of Railways. Onbekende auteur. Uitg. Ward, Lock & Co, London and Melbourne.
Twenty-first edition (re-set). Begin jaren 50. Dit soort fantastische boeken koop ik zonder na te denken. In
dit geval voor 12,50 euro bij De Slegte in Amsterdam.
|
|
|
|
The Boys' Book of World Railways. Door Ernest F. Carter. Uitg. Burke, London, 1960, reprinted 1961. Het stofomslag
ontbreekt, vandaar dat ik het titelblad heb gescand.
|
|
|
|
The modern world book of railways. Door Paul Townend. Uitg. Sampson Low. Marston & Co.,
London, ca. 1948. Met zwartwit-foto's en
enkele kleurtekeningen. Uitverkoop bibliotheek Spoorwegmuseum, 2,50 euro.
|
|
|
|
Railways and Trains. Door Christopher Pick. Macdonald Educational 1983 (eerste druk 1978).
ISBN 0356058077. Bestemd voor schoolkinderen van 9 tot 13 jaar. De hele geschiedenis en alle aspecten,
voor zover dat in 44 pagina's kan. Met achterin een lijst met boeken die je kunt lezen en plaatsen die
je kunt bezoeken om meer te weten te komen. Goed gemaakt boek.
|
|
|
|
Book of Trains. The exciting story of steam and diesel. Door Peter Eldin. New English
Library, circa 1975. ISBN 0450024652. Aardig boek, op slecht papier gedrukt.
|
|
|
|
British Railway Locomotives. Ladybird Books Ltd., 1958. Door D.L. Joiner, met fraai nagetekende
foto's. Op het omslag een van de eerste dieselelektrische locomotieven van British Rail, gebouwd in 1951.
The Story of Railways. Ladybird Books Ltd., 1961. Door Richard Bowood, illustraties Robert Ayton.
Op het omslag met hoge hoed: George Stephenson, daarachter zijn Rocket.
Ladybird heeft een groot aantal boekjes uitgegeven over uiteenlopende onderwerpen. Gericht op de
jeugd, maar absoluut niet kinderachtig.
|
|
 
|
|
Eisenbahnen. Uranium Verlag, Oberwil/Zug 1974. Deeltje uit de Serie mit dem Glückskäfer. Deze
Zwitserse serie bestond uit 60 boekjes. De oorspronkelijke versie verscheen in Engeland. Met kleurtekeningen en
korte teksten worden diverse treinen en begrippen uit de spoorwegwereld aan de jeugdige lezers voorgesteld. Op de
voorpagina een tekening van een Nederlands/Zwitsers TEE-treinstel.
Steam Locomotives of the World. Ladybird Books Ltd., 1974. Teksten en foto's van Colin Garratt.
Glückskäfer = Ladybird = Lieveheersbeestje
|
|
 
|
|
Transport and Communications. "The children's treasury of knowledge". Time-Life Books,
Hong Kong 1992. ISBN 0809483076. Over motorvoertuigen, treinen, schepen, vliegtuigen en allerlei vormen
van communicatie. Veel plaatjes, weinig tekst, maar niet kinderachtig gedaan.
|
|
|
|
A Study of Railway Transportation. Vol. 1: Teacher's manual. Vol.2: The stories behind the pictures.
Uitgegeven door de Association of American Railroads, zesde druk, 1954.
Vanaf omstreeks 1942 publiceerde de Association of American Railroads (AAR) een opleidingspakket voor
scholieren. Onderdeel van dat pakket waren 56 grote foto's en deze twee
begeleidende boekjes voor de leraren.
|
|
|
|
Jugendlexikon Eisenbahn. Günther Böhm, Eberhard Lorenz, Hartmut Renner. Transpress VEB Verlag für
Verkehrswesen Berlin, 1986 (2. bearbeitete und ergänzte Auflage). ISBN 3344000551. Een wat saaie maar
degelijke pocket-encyclopedie voor de jeugdige DDR-bewoner die alles van de spoorwegen wil weten, met
nadruk op de Oost-Duitse DR.
Hobbylexikon Eisenbahn. Erhard Born, Alfred Herold, Walter Trüb. Rowolt Taschenbuch Verlag GmbH,
Hamburg 1980. (Oorspronkelijke uitgave "Lexikon für Eisenbahnfreunde", 1977.) ISBN 3499162628. Bestemd voor
de West-Duitse spoorwegbelangstellende; ook wat aandacht voor de omliggende landen.
|
|
|
Meer jeugdboeken bij Techniek en wetenschap
Algemene spoorweggeschiedenis
|
Nederlandstalig
|
Die stampende stomende locomotieven. Door O.S. Nock. Uitg. De Haan, Haarlem, 1976. ISBN 9022840433. De
allitererende boektitel doet het ergste vrezen, maar van binnen blijkt het een zeer leesbaar boek te zijn, waarin
niet alleen de (vaak vermeende) romantiek van de stoomloc aan de orde komt. Oorspronkelijke titel Railways
then and now. Bewerkt door H.W. Hanenbergh, toenmalig eindredacteur van De Koppeling.
Ik heb dit boek zelf gekocht op 27 augustus 1976 in Hilversum voor 19,50 gulden. Later kreeg ik een
exemplaar waarin de handtekeningen staan van president-directeur Den Hollander en redacteur Hanenbergh.
|
|
|
|
Het IJzeren Paard. Versierd verslag van de lotgevallen van de Stoomlocomotief. Door Marie-Anne
Asselberghs. De Bezige Bij, Amsterdam 1959. Verhalen, gedichten, tekeningen en foto's. Knip- en plakwerk
uit de collectie van het Spoorwegmuseum.
Daar komt de trein. Door Marie-Anne Asselberghs. Uitg. De Bezige Bij, Amsterdam 1981. ISBN 9023452828.
Boek waarbij de schrijfster, toenmalig directeur van het Nederlands Spoorwegmuseum, op grote schaal gebruik heeft
gemaakt van illustraties uit de collectie van dat museum. Op een bij het boek gevoegde kaart roept zij de lezers
op om lid te worden van de in 1970 opgerichtte Vereniging Vrienden van het Nederlands Spoorwegmuseum. Ik was
al lid, dus heb ik die kaart niet opgestuurd.
|
|
|
|
Het ijzeren paard verovert het Wilde Westen. Door C.S. Hagen. Uitgeverij Helmond, 1967.
Oorspronkelijke titel Feuerross im Wilden Westen. Met een voorwoord van Marie-Anne Asselberghs,
directeur van het Nederlands Spoorwegmuseum. Avonturenboek, waar enige spoorweggeschiedenis doorheen is
gemixt. Uit de ronkende flaptekst: "Glimlachende romantiek naast grijnzende realiteit. Dat maakt dan ook de
historische waarde uit van dit grootse boek, dat doorspekt is met unieke foto's uit die tijd." Ik
kan me niet herinneren dat ik dit boek gelezen heb.
|
|
|
|
De spoorwegen van de wereld. Door Elfriede Rehbein. Uitg. Atrium, 1988. ISBN 9061133254.
|
|
|
|
De romantiek van de Spoorwegen in Nederland. Het mooiste van de 19e eeuw: opkomst en ontwikkeling van de
stoomlocomotief. Een lees- en kijkboek door twee kenners van de spoorweggeschiedenis. Door N.J.
van Wijck Jurriaanse en H. Waldorp. Uitg. De Arbeiderspers, Amsterdam 1975. ISBN 9029557842.
Een aardig boek waarin
het ontstaan van de spoorwegen in z'n algemeen en de geschiedenis van de spoorwegen in Nederland in het bijzonder
wordt beschreven. Die beschrijving loopt tot het begin van de twintigste eeuw. Ondanks de titel van het boek slaan de
auteurs ook acht op de lang niet altijd romantische werkomstandigheden van het personeel. Zo bestelde de HSM in 1860
locs zonder kap: dat scheelde 700 gulden op een aanschafprijs van 29.400 gulden...
|
|
|
|
Treinen van A tot Z. Door Robert Tufnell en John Westwood. Uitg. Librero, Kerkdriel 2002. ISBN 9057641968.
Dit boek is via dumpwinkels tot ons gekomen. Het is een dik boek: ruim 550 pagina's, met veel foto's van
wisselende kwaliteit. De teksten zijn niet altijd even betrouwbaar. Zo wordt van de Kabinentenders van de stoomlocs
serie DB 50 beweerd dat die bedoeld waren om het locpersoneel te beschermen tegen luchtaanvallen!
1000 treinen in beeld. Samengesteld door André Papazian. Uitg. ADC, Eke 2000. ISBN 9055612502. Voor
weinig geld veel plaatjes kijken.
|
|
|
|
Encyclopedie van locomotieven. Door Colin Garratt. Veltman Uitgevers, Utrecht 2003. ISBN 9059209621.
De auteur behandelt in 250 pagina's de gehele locomotiefgeschiedenis. Af en toe gaat het mis; zo wordt van de
Pruisische P8 gesuggereerd dat het een compoundlocomotief is, en wordt bij de DE2-diesels van NS vermeld dat
deze van 1975 tot 1982 nog in grote aantallen zijn gemaakt.
Geïllustreerde encyclopedie van moderne locomotieven. Door Brian Hollingsworth en Arthur F. Cook.
Uitg. Elsevier, 1984. ISBN 9010052362.
|
|
|
|
De wereld van de trein. Door C. Hamilton Ellis. Uitg. Atrium, Alphen a/d Rijn 1975. ISBN 9061132614.
Oospronkelijke titel The Lore of the Train. De vertaalster heeft haar best gedaan, zullen we maar zeggen.
In 1988 verscheen ook een boekje met briefkaarten met tekeningen uit dit boek. ISBN 9061142983.
|
|
|
|
Geïllustreerde locomotievenencyclopedie. Door Mirco de Cet en Alan Kent. Rebo International, Lisse
2006 (4e druk 2008). ISBN 9789039615249. Heel aardig overzicht, gemaakt door mannen die zelf op reis zijn gegaan
om al deze locomotieven te fotograferen. De opmaak is slecht; de locomotieven staan er vaak niet of nauwelijks
in hun geheel op.
Dit boek kreeg ik op 5 december 2008. "Deze heeft Nico vast nog niet, dacht onze treinen zwarte Piet." En
wonderbaarlijk genoeg klopte dat!
|
|
|
|
De monorail. Door E.F.J. Janetzky. Uitg. De Alk, Alkmaar 1971. Grote Alk 639. ISBN 906013639X.
Overzicht van succesvolle en minder geslaagde monorailsystemen, onder andere de eerste experimenten met
de Transrapid. De ontwerpers hadden toen al een baan van München naar Hamburg in gedachten. Monorails
kennen we natuurlijk ook uit diverse pretparken en dierentuinen.
Zie ook het thema Monorail.
|
|
|
Engelstalig
|
Railways. Door Howard Loxton. Uitg. Paul Hamlyn, London 1963. Veel foto's van treinen en spoorobjecten
uit de hele wereld. Dit aardige boek kreeg ik in 1966 cadeau op mijn verjaardag, en is daarmee een van de
eerste exemplaren uit mijn collectie.
Dit soort boeken krijg ik cadeau, of ik koop ze voor weinig geld in een witte-boekenhal. Boeken met
Nederlandse titels zijn vaak vertaald, meestal door een goedkope vertaler.
|
|
|
|
Railroading Around the World. Door S. Kip Farrington, Jr. Uitg. Coward-McCann, New York
1955. Waar is deze man niet geweest? Nou, Nederland bijvoorbeeld. Verder een erg leuk boek, helaas
op mat papier gedrukt, zodat de foto's niet erg goed overkomen.
|
|
|
|
The picture story of World Railways. Door Christopher Johns. Uitg. World Distributors, London 1963.
De teksten zijn aardig, de foto's zijn allemaal zwartwit, op mat papier afgedrukt en veelal te donker.
|
|
|
|
The world's railways and how they work. Auteur onbekend. Uitg. Odhams Press, London 1947. Het stofomslag
bezit ik niet; de afbeelding heb ik ergens van internet geplukt.
 Prachtig boek,
vooral vanwege de vele
opengewerkte tekeningen van onder andere L. Ashwell Wood en R.B. Way. Helaas zijn deze in zwartwit afgedrukt. Hier
als voorbeeld een doorlooptender van een LNER-loc die de Flying Scotsman trekt. Halverwege de reis wordt het
locpersoneel afgelost, zonder dat de trein stopt (zie ook de beschrijving bij het boek hieronder).
Ook de spoorwegen in andere werelddelen dan Engeland worden behandeld. Bijvoorbeeld de geschiedenis van de
eerste spoorlijn in China. Deze door de Britten gebouwde lijn, tussen Shanghai en Nanking, werd in 1876 geopend. Bijna
direct werd er een koelie (een Chinese arbeider) doodgereden, waarna er rellen onstonden en de dienst werd stilgelegd.
De Chinese regering kocht vervolgens de spoorlijn en het materieel op, liet alles slopen en in zee dumpen, en
liet op de plaats waar in Shanghai het station stond een tempel bouwen om de boze geesten gunstig te stemmen.
|
|
Meer boeken van Odhams Press in Techniek en wetenschap.
|
|
Eagle Book of Trains. Door Cecil J. Allen. Uitg. Hulton Press Limited, 1957 (third edition). Prachtig boek,
waarin naast de historie vooral wordt ingegaan op de stand van de spoorwegtechniek in de jaren vijftig. Hierbij
ligt de nadruk op Engeland, waar toen nog veel stoomlocs reden, maar waar het eind van deze tractievorm geleidelijk
in zicht begon te komen. Het boek behandelt verschillende thema's. Zo wordt in het hoofdstuk Keeping the trains
moving beschreven op welke manier men in Engeland stoomtreinen over lange afstanden kon laten rijden, zonder dat
ze onderweg hoefden te stoppen. De Flying Scotsman bijvoorbeeld reed dagelijks 600 kilometer, zonder tussenstops.
De locbemanning werd halverwege de rit afgelost door een tweede ploeg, die via een gangpad in de tender de voetplaat
kon bereiken (zie tekening bij het hierboven beschreven boek). Op veel trajecten lagen tussen de rails watertroggen,
waaruit locomotieven tijdens de rit hun tender konden vullen. Verder waren er postrijtuigen in gebruik, die tijdens
de rit postzakken konden uitwisselen met behulp van installaties die langs de rails
waren opgesteld. En tot slot kende men het verschijnsel sliprijtuig, waarbij een deel van
een rijdende trein werd losgekoppeld, om door de
conducteur tot stilstand te worden gebracht langs het perron, terwijl de rest van de trein doorreed.
|
|
|
|
The Steel Highway. Door Cecil J. Allen. Longmans, Green and Co. London, New York, Toronto, 1928. Part I:
Railway Planning and Making; Part II: Trains and their Control. Met veel foto's en acht gekleurde platen.
|
|
|
|
Modern Railways. Door Cecil J. Allen. Uitg. Faber and Faber Limited, London, 1959. Min of meer de 'volwassen'
versie van de Eagle Book of Trains van dezelfde auteur. Op het omslag een foto van de experimentele Aerotrain
uit 1950, die bij de Pennsylvania Railroad dienst deed tussen New York en Pittsburgh.
|
|
|
|
Modern railways the world over. Door G. Freeman Allen. Uitg. Ian Allan Ltd., London ca. 1965 (2e
druk). Op het omslag een "Deltic" van British Rail, een ontwerp uit 1955.
Ik bezit ook de eerste druk (softcover), met kleurenplaat op het omslag.
|
|
|
|
The Horizon Book of Railways. Uitg. Paul Hamlyn, London 1961. Met bijdragen van Cecil J. Allen,
J.R. Day, Walkden Fisher, P. Ransome-Wallis, T.M. Simmons, Derek Waldren, A.J.F. Wrottesley. (Het stofomslag
van dit interessante boek bezit ik helaas niet, deze foto heb ik van internet geplukt.)
|
|
|
|
Marshall's Book of Railways. Pictures and articles covering the world. Edited by C.E. Waller.
Percival Marshall & Co, London 1961.
Preserved locomotives. 4-6-0 Express engines. The railways of Switzerland. The railway races to Scotland.
The first underground railway. The railways of Italy. Mixed traffic 4-6-0s. Rebuilding a Southern Railway Pacific.
Contrasts in 4-4-0s. Rails across the West. British Railways (WR). A tour of five narrow-gauge railways.
Break of gauge-Australia's historical obstacle. Maids of all work. High speed electric train services of France.
The gauge war. Talking of tunnels.
|
|
|
|
The Railway Enthusiast's Bedside Book. Edited by H.A. Vallance. Uitg. B.T. Batsford, London 1966.
27 artikelen van diverse auteurs, over uiteenlopende onderwerpen. Elke avond een hoofdstuk, dan doe je dus een
maand met zo'n boek.
|
|
|
|
On railways at home and abroad. Spring Books, London 1951. Second (cheap) edition.
In dit boek schrijft P. Ransome-Wallis
over zijn ervaringen die hij in dertig jaar tijd in diverse landen heeft opgedaan. Waaronder zijn bezoek aan
de Nederlandsche Spoorwegen in 1932. Van tevoren had hij per brief toestemming gevraagd om het bedrijf te
bekijken en om foto's te maken. In Amsterdam aangekomen kreeg hij te horen dat er voor hem een privéprogramma
van een week was opgesteld. Zijn gastheren dachten dat ze met een hooggeplaatste spoorwegingenieur te maken
hadden: ze hadden de medische titels waarmee hij zijn brief had ondertekend verkeerd begrepen. Hij besloot
om het misverstand niet uit de weg te nemen, en kon zodoende een week lang meerijden op locomotieven en alles
van het bedrijf zien wat hij maar wilde. Hij vond dat stokers en machinisten weleens te veel aandacht besteedden
aan het vuur: moest er nog een schep kolen op om op tijd te rijden, of niet? Deze discussies waren het
gevolg van het bonussysteem, waarbij de bemanning beloond werd voor zuinig stoken. Verder viel het hem op dat
Nederlandse machinisten nogal veel reden op de regulateur, in plaats van op het ganghendel.
|
|
|
|
Romantic railways. Door Kenneth Westcott Jones. Arlington Books, London 1971. ISBN 0851401929.
De auteur heeft 109 landen bezocht, waarvan 96 per trein. Hij schreef hierover in de krant, en daarnaast
produceerde hij 16 boeken, waarvan vijf over spoorwegen. In dit boek staan ruim 20 reisverslagen.
Op de foto zien we de auteur op loc 35029 "Ellerman Lines", een door Bulleid gebouwde Pacific
van de Merchant Navy Class. Toeval of toepasselijk, want Kenneth Westcott Jones heeft ook jarenlang op zee gevaren.
|
|
|
|
The Railway. Conquest of Space and Time. Door Edgar B. Schieldrop. Uitg. Hutchinson & Co, London 1956. Met een
voorwoord van Cecil J. Allen. Dit is de tweede, bewerkte en uitgebreide druk. De eerste druk verscheen in 1936, en was
een vertaling van het oorspronkelijk in het Noors verschenen boek. In dezelfde serie zijn boeken over luchtvaart, zeevaart
en autowegen verschenen. Ik ben een groot liefhebber van dit soort boeken. Er wordt veel in uitgelegd,
bijvoorbeeld hoe je tunnels graaft of bruggen bouwt, of over technieken om ervoor te zorgen
dat treinen niet tegen elkaar botsen. En over de eerste speelgoedtrein, die in 1859 rondreed in de tuin van het zoontje van
de Franse keizer. Een andere reden is het grote geloof in de vooruitgang die uit deze boeken spreekt: het is misschien
jammer dat de stoomlocomotief gaat verdwijnen, maar we krijgen er luxe en snelle treinen voor terug.
|
|
|
|
Railroads. An International History. Door Paul Hastings. Uitg. Ernest Benn, London, 1972. ISBN 051012951X.
Boekje over de ontwikkeling van de spoorwegen, zoals die in Engeland begon in 1925, en zich daarna verspreidde over
de rest van de wereld. Weinig nieuws, maar vlot geschreven.
|
|
|
|
The Pictorial Encyclopedia of Railways. Door Hamilton Ellis. Uitg. Hamlyn, 1976 (revised edition).
ISBN 0600375854. Bijna 600 pagina's met veel foto's en informatie over uiteenlopende aan spoorwegen gerelateerde
onderwerpen, met veel aandacht voor de maatschappelijke context. Zo is het aardig om te lezen over de ervaringen
die men in Londen opdeed met de eerste ondergrondse treinen, die door stoomlocs werden getrokken.
The Pictorial Encyclopedia of Transport. Door Ing. J. Tůma. Uitg. Hamlyn, 1979.
ISBN 0600387623. (geen foto)
|
|
|
|
Railway history. Door C. Hamilton Ellis. Studio Vista Limited, London 1966. In sneltreinvaart door
de geschiedens van de spoorwegen. Boeken van deze auteur koop ik zonder na te denken, zeker als ze voor een
paar euro eenzaam liggen te zijn in een krat onder een stalletje op een modelbouwbeurs. Met een andere vondst
had ik het toegangskaartje er snel uit.
|
|
|
|
Steam Locomotives. Door F. George Kay. Hamlyn Publishing Group, Feltham 1974. ISBN 600379760. In
sneltreinvaart door de geschiedenis van de stoomlocomotief, aan de hand van een pijprokende journalist die ons
vanaf de flap van het boek beminnelijk aankijkt.
|
|
|
|
Railways of the world. Door E.F. Carter (tekst) en Peter Morter (illustraties). Uitg. Ward Lock & Co, London
and Melbourne, 1965. Dit soort boeken koop ik ongezien. In dit geval letterlijk: ik mocht het plastic folie er niet
even afhalen van de man die dit boek te koop aanbood (Roosendaal, juli 2004). Maar volgens hem stonden er alleen
foto's in en was het een boek uit de jaren tachtig. In werkelijkheid is het een boek uit 1965 en staan er vooral veel
tekeningen in. En zo kon ik voor veel te weinig geld mijn verzameling weer uitbreiden.
|
|
|
|
Famous trains of the world. Door Ernest F. Carter. Uitg. Frederick Muller Ltd, London 1959. Uit de serie
Globe Books, goedkope en informatieve boeken voor jonge mensen, op het gebied van transport en communicatie.
In mijn exemplaar (een voormalig bibliotheekboek) ontbreekt een deel van de fotopagina's. Op het omslag een foto
van de experimentele monorail bij Keulen: de eerste versie (op verkleinde schaal) van
de Alweg-Bahn uit 1952, die op een ovalen testbaan 160 km/uur haalde.
|
|
|
|
Unusual Railways. Door B.G. Wilson en J.R. Day. Uitg. Frederick Muller Ltd, London 1957.
More Unusual Railways. Door J.R. Day. Uitg. Frederick Muller Ltd, London 1960.
|
|
|
|
Great Trains of the World. Edited by P.B. Whitehouse, Picture Research Patricia E. Hornsey.
Uitg. New English Library, London 1975. ISBN 0600340007. Salontafelboek met veel over het algemeen
goede foto's - helaas op mat papier - en gedegen teksten.
|
|
|
|
20th-Century Steam. Wordsworth Colour Handbooks, 1994. ISBN 185326816X.
Modern Locomotives. Wordsworth Colour Handbooks, 1994. ISBN 1853268127.
Twee boekjes met van alles wat uit de hele wereld.
|
|
|
|
An illustrated guide to Modern Trains. 80 locomotives from 1945 to the present day described and
illustrated in full colour. Brian Hollingsworth. Salamander Books, London, 1985. ISBN 0861012208.
|
|
|
|
Bullet Trains. Door Brian Solomon. MBI Publishing Company, 2001. ISBN 0760307687. Het Japanse woord
Shinkansen betekent Bullet Train (kogeltrein). Op het omslag staat een Shinkansen "Hikari", het oudste model
uit 1964. In het boek komen ook allerlei andere snelle treinen voorbij, zoals de TGV en de ICE, maar we
zien zelfs een foto van de gestroomlijnde "Mallard", die in 1938 het snelheidsrecord voor stoomlocomotieven
vestigde.
Zie ook het thema Japan.
|
|
|
Duitstalig
|
Da staunt das Vorsignal. Seltsames von den Eisenbahnen aus aller Welt. Door Josef Otto Slezak.
Verlag der Gesellschaft für Natur und Technik, Wien 1952. Wat werden er vroeger toch leuke boeken
uitgegeven! Dit kocht ik in 2007 voor 13,50 euro.
 Op de foto een van de twee Zwitserse stoomlocomotieven
die in de Tweede Wereldoorlog op elektrische verwarming zijn omgebouwd, vanwege het kolentekort.
|
|
|
|
Frühe Eisenbahnen. Door J.B. Snell. Parkland Verlag, Stuttgart 1964. Oorspronkelijk uitgegeven
onder de titel "Early Railways". In vogelvlucht door de geschiedenis van de spoorwegen tot 1914. Fraai
geïllustreerd.
|
|
|
|
Eisenbahnen der Welt. Door William Wenger. Mondo-Verlag, Lausanne 1969.
Fraai geïllustreerd. Hoofdstukken: Die Entstehung und Entwicklung der Eisenbahn, Die Eisenbahnen in der
Schweiz, Die grossen Fernstrecken, Vom Komfort zum Luxus, Die Eisenbahn in Stadt und Gebirge, Von Brücken und
Tunneln, Der Kampf um die Sicherheit, Hohe Leistung und Grosse Geschwindigkeiten, Die Eisenbahn zuhause, Die Eisenbahn
von Morgen.
|
|
|
|
Geliebte Dampflok. Door Karl-Ernst Maedel. Uitg. Franck'sche Verlagshandlung, Stuttgart, 1963.
Mooie sfeerverhalen over de wereld op en rond de stoomlocomotief. Dat was vaak minder romantisch dan
buitenstaanders denken - ploeterende stokers, doodgevroren remmers - maar uiteindelijk blijft het toch
onze Geliebte Dampflok. Grotendeels verhalende tekst, maar ook veel foto's en een bijlage met technische
informatie over Duitse stoomlocomotieven. (Het boek ziet er op de foto saai uit, maar dat komt omdat ik het stofomslag
niet bezit.)
|
|
|
|
Adieu geliebte Dampflok. Anekdoten und Eriunnerungen. Karl-Ernst Maedel, samengesteld door
Siegfried Fischer.Franck-Kosmos, Stuttgart 1999. ISBN 3440076989.
|
|
|
|
Die schnellsten Züge.. Door Jane Collins. Umschau Verlag, 1979. ISBN 3524810012.
Dun boek, maar alle hogesnelheidstreinen staan er allemaal wel
zo'n beetje in. Op het omslag een Class 253-treinstel van British Rail, de Intercity 125 uit 1976.
|
|
|
Voor boeken gewijd aan een bepaald land zie Buitenlandse spoor- en tramwegen
Spoor- en tramwegontwikkeling
|
|
Als water en vuur. Een ontdekkingsreis vol avontuur door het rijk der spoorwegen in heden en verleden.
Door Leonard de Vries. Uitgegeven door de Gemeente Utrecht in 1960. Dit boekje werd uitgereikt aan scholieren
die in juli 1960 de lagere school verlieten. Met aan het eind een oproep om eens een bezoek te brengen aan
het Spoorwegmuseum bij de Maliebaan.
|
|
|
|
Ons Hilversum. Door Cor Bruijn. Uitgeverij Ploegsma, Amsterdam 1963. Tweede herziene druk. Uitgegeven in
opdracht van de Gemeente Hilversum. Ik kreeg dit boek, samen met honderden andere Hilversumse kinderen, toen ik op
19 juli 1963 afzwaaide van de lagere school. Dat was de Dr.ir. C. Lelyschool in Hilversum-Noord. Het werd uitgereikt door
meester Pruim, hoofd van deze school, namens het gemeentebestuur van Hilversum. In een jeukopwekkende
stijl wordt de geschiedenis van het dorp Hilversum beschreven. Waaronder natuurlijk ook de aanleg van het spoor:
"Maar eindelijk dan toch, eindelijk brak ook voor ons het ogenblik aan, waarop het eerste ijzeren paard over
ijzeren staven een sleep zware wagens achter zich aan langs ons dorp trok, want op de 20e juni 1874 werd de spoorlijn
Amsterdam-Amersfoort geopend. Ook kwam toen het lijntje Hilversum-Utrecht in gebruik. (...) Er werden in het jaar
1876 reeds 76000 reizigers van en naar Hilversum vervoerd. Tegenwoordig is dat wel tienmaal zo veel en nog meer,
maar we moeten wel bedenken, dat ons dorp toen slechts ongeveer 7000 inwoners telde en nu meer dan 100.000.
76000 reizigers per jaar d.i. ongeveer 200 per dag. Ik vind dat vrij veel voor zo'n dorpje."
Zie ook Honderd jaar Gooilijn.
|
|
|
|
Naarden-Bussum in onze eeuw. Door dr. P. Schneiders. Uitgave van de Rabobank Naarden-Bussum ter gelegenheid van het
75-jarige bestaan in 1987.
Zie ook het thema Naarden-Bussum.
|
|
|
|
Het seinwezen. Door Piet Bakker.
Spoorwegserie I (pdf)
Hoe ontstaat een dienstregeling. Door Fred Thomas.
Spoorwegserie II (pdf)
De Nederlandsche Spoorwegen een millioenenbedrijf.
Spoorwegserie III (pdf)
Wat rijdt er langs de rails. Door Joh. Luger.
Spoorwegserie IV (pdf)
Deze vier boekjes zijn tijdens de oorlog, omstreeks 1941, uitgegeven door de Nederlandsche Spoorwegen. Ik heb ze voor u gescand!
De slotalinea van deel III: "In den komenden vredestijd zal (...) eerst recht blijken, hoezeer de Spoorwegen in het
voorste gelid staan om zich met modern materiaal, perfecte organisatie en volledige toewijding van al hun medewerkers, in
dienst te stellen van de welvaart van ons land en de toekomst van het Nederlandsche volk."
|
|
|
|
Hier zijn de spoorwegen. Door P.J. Dorrenboom. Uitg. A.W. Bruna & Zoon, Utrecht 1959 (Zwarte Beertjes 269).
"Hoezeer het karakter van de Nederlandse Spoorwegen sinds de beginjaren in de vorige eeuw ook veranderd mag zijn, zij
vormen te allen tijde een boeiend en fascinerend bedrijf, waarover jong en oud steeds gaarne wil lezen. En vooral
wanneer over dit bedrijf een man als P.J. Dorrenboom, verkeersredacteur van de N.R.C., aan het woord is, een
uitnemend verteller, die bovendien over een onuitputtelijke kennis van zaken beschikken kan." Op het
omslag het Centraal Station van Rotterdam, dat inmiddels op de slooplijst staat.
|
|
|
|
Rail en maatschappij. Functie en betekenis van de NS. Door H. Schaafsma. Uitgave van de afdeling Propaganda
van de NS, 1962.
|
|
|
|
Grenzenloze Spoorwegen. Uitgegeven door de Internationale Spoorwegunie (UIC), 1967. Boekje over de samenwerking
tussen de Europese spoorwegen. Onder andere hoofdstukken over de TEE, meerstroomlocomotieven, autoslaaptreinen, plannen
voor een Kanaaltunnel, Europabus, gecombineerd rail-wegvervoer, TEEM (Trans-Europ-Express Marchandises), EUROP, ORE en
de standaardisatie van het rollend materieel, Eurofima, spoorwegen en automatisering, automatische koppeling, nieuwe
wagenkentekens.
Klik hier voor de inhoud (pdf)
|
|
|
|
Transport in de toekomst. Door G. Hupkes en anderen. Uitg. Uitg. Pantoskoop, Amsterdam 1970. ISBN 9021425289.
"In vijftien artikelen worden gedachten en plannen ontwikkeld, waarvan de toekomst slechts kan leren of ze haalbaar
zijn, dan wel niet te verwezenlijken en dus zuiver speculatief." Aldus de tekst op de achterflap. Zo zijn er
artikelen over geautomatiseerd stadsvervoer, over de toepassing van elektronica, over luchtkussentreinen,
verkeersvliegtuigen, supertankers en andere vormen van vervoer. Ook het plan 'Spoor naar '75' wordt besproken.
Dit alles zoals men daar in 1969 en 1970 tegenaan keek.
|
|
|
|
Van stoom naar nieuwe stijl. 25 jaar spoorwegontwikkeling in Nederland. Door L.J.P. Albers en J.C. de Jongh.
Uitg. J.H. de Bussy, Amsterdam 1970. ISBN 9060546598. De beschreven periode wordt geïllustreerd met de twee treinen
op het omslag: links een stoomloc van het War Department, die kort na de oorlog meehielp het treinverkeer weer op orde
te krijgen, met daarnaast een van de eerste gele treinstellen van NS, waarmee Spoorslag '70 werd ingeluid. Veel foto's,
onder andere uit het archief van de auteurs.
|
|
|
|
Spoor naar '75. Plan voor de toekomst van NS in de Nederlandse samenleving in de jaren 1970-1975. Rapport van
de Nederlandse Spoorwegen, januari 1969.
Tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw was de NS een winstgevende onderneming,
maar geleidelijk raakte het bedrijf in de versukkeling. De groei van het reizigersverkeer stagneerde, de omvang van het
goederenvervoer daalde, en het rijk moest financieel bijspringen. In 1969 werd het plan Spoor naar '75 gelanceerd. In dat
plan werd aangegeven wat de NS op korte termijn, met de bestaande middelen, zelf tot stand kon brengen. Dit was de operatie
Spoorslag '70, waarbij naast de bestaande stop- en sneltreinen een derde treintype werd geïntroduceerd: de Intercity,
die de 40 grootste plaatsen van het land ging bedienen. Om de NS een frissere uitstraling te geven, werd tevens besloten
om de treinen geel te schilderen. Voor de langere termijn waren echter meer maatregelen nodig, waarbij steun nodig was de
regionale en landelijke overheid. Deze maatregelen werden in dit rapport uitgewerkt. Onder andere betrof dit de aanleg
van de Zoetermeerlijn en de Schiphollijn, het verhogen van de baanvaksnelheid en het verbeteren van de beveiliging.
|
|
|
|
In wisselwerking. 2000 Begrippen van de Ontwerpers van Oplossingen. Uitgave van Holland Railconsult,
Utrecht 1999. Relatiegeschenk ter gelegenheid van de eeuwwisseling.
Holland Railconsult is in 1995 voortgekomen uit het Ingenieursbureau van NS. In 2001 werd het bedrijf
verzelfstandigd. In 2006 werd de naam gewijzigd in Movares, conform het modeverschijnsel om bedrijven een naam
te geven waaraan je niet kunt zien waar ze zich mee bezig houden. Movares is onder andere betrokken bij
grote railinfraprojecten zoals de Betuweroute, HSL en Randstadrail.
|
|
|
|
Vertrouwen in de markt. Naar een liberaal privatiseringsbedrijf. F. de Graaf e.a. Uitgave van de
prof.mr. B.M. Teldersstichting, Den Haag 2007. ISBN 9073896376.
Wie had gedacht dat ik nog eens zou meewerken aan
een uitgave van het wetenschappelijk bureau van de VVD? Echt inhoudelijk was mijn bijdrage niet: het gaat alleen
maar om de foto op het omslag, waarop een trein van Lovers Rail is te zien. In
het boek is een hoofdstuk gewijd aan het mislukte privatiseringsavontuur van dit bedrijf.
|
|
|
|
Het Groot Guinness Treinenboek. Door John Marshall, vertaald en bewerkt door Hans W. Hanenbergh. Uitg.
Luitingh, Utrecht 1982. ISBN 9024507510. Aardig boek vol weetjes en wetenswaardigheden. Hans Hanenbergh was redacteur
van De Koppeling, in een tijd dat dat blad nog werd gemaakt door mensen met verstand van spoorwegen.
|
|
|
|
Guinness Factbook. Rail. Door John Marshall. Uitg. Guinness Superlatives Ltd., 1985. Beknoptere
versie van het hierboven beschreven boek, waarin andere Europese landen, met uitzondering van Frankrijk, er
zeer bekaaid vanaf komen.
|
|
|
|
Spoorwegbrevier. Verrassende verhalen over treinen en reizen. Door Günther Martin en Alfred Niel. Voor
Nederland bewerkt door Bronger D.L. Brongers. Uitg. Ad. Donker, Rotterdam 1976. ISBN 9061001374. Een aardige
collectie faits divers.
|
|
|
|
Slow Train to Paradise. How Dutch Investment Helped Build American Railroads.
August J. Veenendaal, Jr. Uitg. Stanford University Press, California, 1996. ISBN 0804725179.
Uit een recensie in NRC Handelsblad van 17 januari 1997: "Waarom verliep de aanleg van spoorwegen in Nederland zo
traag terwijl de Nederlandse financiers zonder aarzeling in zee gingen met onbekende, vaak louche blijkende avonturiers
die een enkeltje paradijs beloofden?". Ik bezit ook een radio-interview met de auteur, uitgezonden door de VPRO op
5 januari 1997.
|
|
|
Design
|
Treindesign. De ontwikkeling van spoorwegmaterieel in Nederland. Door Heleen Vieveen en Henk Sijsling.
Uitg. Aha Books, 1989. ISBN 9052460019.
Een boek over de esthetische kant van spoorwegmaterieel. Van diverse
treinen worden ontwerpschetsen en modellen getoond, die vaak nogal verschillen van het resultaat dat uiteindelijk
op de baan verscheen. Ook zijn er ontwerpen die nooit verder zijn gekomen dan de tekentafel, zoals een dubbeldeks
treinstel mat. '46. Een zeer bijzonder boek.
|
|
|
|
Twentieth Century Limited. Industrial Design in America, 1925-1939. Door Jeffrey L. Meikle. Temple
University Press, Philadelphia 1979. ISBN 0877221588.
Boek over de hoogtijdagen van het industrieel ontwerp
in de Verenigde Staten. Een van de sleutelwoorden was stroomlijn. Bij snelle locomotieven kun je je daar
nog wat bij voorstellen, maar ook koelkasten en puntenslijpers moesten er aan geloven. Een beroemd ontwerper
was Raymond Loewy, die verschillende stroomlijnlocomotieven op zijn naam heeft staan. Op het omslag staat een
door Henry Dreyfuss gestylde locomotief van de New York Central System, die de 20th Century Limited mocht
trekken tussen New York en Chicago.
|
|
|
|
Railway Identity Design and Culture. Door Keith Lovegrove. Laurence King Publishing, 2004. ISBN 1856694070.
|
|
|
Nederlandse spoorweggeschiedenis
|
Spoorwegmaatschappijen
|
De Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij t/m 1890. Door N.J. van Wijck Jurriaanse. Uitg. Wyt,
Rotterdam 1975. ISBN 9060075471. De geschiedenis van de HIJSM begon in 1839, met de breedspoorlijn
van Amsterdam naar Haarlem, het begin van de "oude lijn" naar Rotterdam. Het boekje behandelt de geschiedenis
tot 1890, toen het materieel van de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij werd overgenomen.
Deel 4 van de serie Spoorwegen in Nederland.
De Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij 1890-1920. Door N.J. van Wijck Jurriaanse. Uitg. Wyt,
Rotterdam 1977. ISBN 9060075579. De geschiedenis van de HIJSM tot 1920, toen besloten werd om de samenwerking
met de Staatsspoorwegen te intensiveren. Hieruit onstond een belangengemeenschap die later Nederlandsche Spoorwegen
zou gaan heten. Deel 5 van de serie Spoorwegen in Nederland.
|
|
|
|
Lokaalspoor- en tramwegen van de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij. Door N.J. van Wijck Jurriaanse.
Uitg. Wyt, Rotterdam 1978. ISBN 9060075773. De HIJSM exploiteerde behalve haar hoofdspoornet ook een groot aantal
lokaalspoor- en tramwegen. Deel 7 van de serie Spoorwegen in Nederland.
De Nederlandse Centraal Spoorwegmaatschappij. Door N.J. van Wijck Jurriaanse. Uitg. Wyt,
Rotterdam 1973. ISBN 9060075277. Over de activiteiten en het materieel van de NCS, die onder andere van
1863 tot 1919 de spoorlijn Utrecht-Amersfoort-Zwolle exploiteerde. Deel 2 van de serie Spoorwegen in Nederland.
|
|
|
|
De eerste moeilijke jaren. Door H.G. Hesselink. Uitg. Wyt, Rotterdam. ISBN 9060075978. Deel 1 uit de serie
"Hoe het spoor spoor werd". Het boekje behandelt de periode 1861-1874.
Problemen moeten worden opgelost. Door H.G. Hesselink. Uitg. Wyt, Rotterdam. ISBN 9060076079.
Deel 2 uit de serie "Hoe het spoor spoor werd". Dit deel behandelt de periode 1875-1880.
De tekst van deze boekjes is vrijwel geheel ontleend aan de jaarverslagen van de Raad van Toezicht op de spoorwegen.
Als vervolg op deze twee boekjes kan het hieronder vermelde boek worden gezien:
|
|
|
|
Spoorwegen in Nederland 100 jaar geleden. 1880-1899. Door H.G. Hesselink. Uitg. G. Blanchart & Cie, Brussel 1989.
ISBN 2872020063. Een van de boeken die bij de 150e verjaardag van de eerste spoorweg in Nederland zijn verschenen.
De in spoorkringen zeer bekende auteur, inmiddels overleden, concentreert zich in dit boek op een periode van tien jaar
rond het jaar 1889. Laat u zich niet misleiden door de wat kinderachtige omslagtekening: het is een prachtig boek.
|
|
|
|
De breedspoorlokomotieven van de HIJSM. Door G.F. van Reeuwijk. Uitg. De Alk, Alkmaar 1985.
ISBN 9060139275. Toen in Nederland de eerste spoorlijnen werden aangelegd, werd gekozen voor breedspoor.
Dit in navolging van het door Brunel ontwikkelde stelsel van de Great Western
Railway (GWR). Maar net zoals de GWR uiteindelijk gedwongen was om op normaalspoor over te gaan, gebeurde dat
in Nederland ook. In dit boek wordt de geschiedenis van de HIJSM beschreven, tot en met de spoorversmalling
die in 1868 gereed kwam. Een herinnering aan de breedspoorperiode wordt gevormd door de replica's van loc
De Arend en drie rijtuigen, die in het Spoorwegmuseum te zien zijn.
|
|
|
|
Tussen vuur en stoom. De geschiedenis van de Nederlandse stoomtreinen. Door André Weijts. Uitg.
Europese Bibliotheek, Zaltbommel 2001. ISBN 9028826947. Uit het voorwoord: "De bedoeling is een combinatie te
maken van geschiedkundige feiten, van illustratief materiaal (het belangrijkste gedeelte), van technische gegevens,
details en enige anekdotes rondom het spoorwegbedrijf en zijn mensen." Een zeer geslaagd boek, vooral ook door de
vele unieke foto's.
|
|
|
|
De ijzeren weg in een land vol water. Beknopte geschiedenis van de spoorwegen in Nederland, 1834-1958.
Door A.J. Veenendaal jr. Uitg. De Bataafsche Leeuw, 1998. ISBN 9067074616.
|
|
|
|
Spoorwegen in Nederland. Van 1834 tot nu. Door Guus (A.J.) Veenendaal. Uitg. Boom, Amsterdam 2004. ISBN
9053529802. Een 600 pagina's dikke, wetenschappelijk verantwoorde en prettig geschreven pil. De titel is ongelukkig
gekozen, want wat is "nu"? Zeg gewoon wat het is: "Van 1834 tot 1994" en niet 2004, het jaar waarin het boek verscheen.
In november 2008 verscheen een gewijzigde tweede druk, onder dezelfde titel. ISBN 9789085066392.
|
|
|
|
De Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij, de Vlissinger Postroute. Door Vincent Freriks en
Hans Schlieper. Uitg. Uquilair, 2008. ISBN 9071513653. Nummer 42 in de boekenreeks van de NVBS.
Geschiedenis van
de NBDS, die de spoorlijn Boxtel via Gennep naar Wesel exploiteerde. Deze lijn vormde onderdeel van de belangrijke
postverbinding van Londen via Vlissingen naar Berlijn. Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam dit
internationale vervoer echter stil te liggen en de NBDS ging ten onder.
|
|
|
|
De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Door Jacq. van der Meer. Uitg. Uquilair, 2009. ISBN 9071513688.
Dikke pil met zeer veel foto's, helaas niet allemaal van de kwaliteit die we van Uquilair gewend zijn. De financieel-economische
historie komt uitgebreid aan de orde, maar dat gebeurt ook al in het boek "Spoorwegen in Nederland" van Guus
Veenendaal. In plaats daarvan had de schrijver meer aandacht kunnen besteden aan onderwerpen die nog niet vaak beschreven zijn,
zoals de belangrijke rol van de HIJSM in de geschiedenis van de spoorwegbeveiliging in Nederland. Of zoals de bemoeienissen van
de overheid via de Raad van Toezicht op de Spoorwegdiensten, waar de HIJSM heel wat mee te stellen heeft gehad.
|
|
|
|
Hoewel er vaak wordt gesteld dat in de negentiende eeuw saaiheid en bekrompenheid heersten, valt niet te ontkennen dat,
ondanks het feit dat we omstreeks 1830 als natie vrijwel failliet waren, ons land de aanleg van wegen en kanalen niet schuwde.
Met de aanleg van spoorwegen lag dat aanvankelijk anders. Het betrof hier iets nieuws waarvan niemand wist hoeveel het allemaal
wel zou kosten, er waren geen handelsbanken in Nederland die kredieten konden verschaffen, en algemeen vroeg men zich af of er
aan al die nieuwlichterij wel behoefte was, omdat trekschuiten en diligences behoorlijke reismogelijkheden boden. Zelfs
werden grote risico’s verwacht voor de volksgezondheid (kon een mens bij dergelijke snelheden nog wel ademen?), kortom, men zag
spoorwegen niet zitten.
De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij werd opgericht door enkele vooraanstaande Amsterdammers, die het voortouw namen
om tot een spoorverbinding tussen Amsterdam en Haarlem te komen, nadat aanvankelijke plannen voor een spoorverbinding met
Duitsland het niet hadden gehaald. Een enkele verbinding tussen Amsterdam en Haarlem was weinig zinvol, maar later kon de
lijn vanuit Haarlem via Leiden en Den Haag naar Rotterdam worden doorgetrokken, hetgeen handel en nijverheid in Holland zeer zouden
moeten bevorderen.
Een steuntje in de rug was de zogenoemde Railwaymania in Engeland, waarbij het aanvankelijk leek dat er met spoorwegen
schatten te verdienen waren. Toen dit later bepaald niet het geval was verflauwde de belangstelling van de Nederlandse
geldschieter en duurde het tot in de jaren vijftig eer de politiek met behulp van de ”Indische baten” de mogelijkheden schiep
waardoor enkele Nederlandse spoorwegmaatschappijen tot ontwikkeling konden komen, waaronder de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij.
Helaas beconcurreerden deze maatschappijen elkaar op leven en dood, hetgeen niet in het voordeel van de reiziger werkte. Pas in de
Eerste Wereldoorlog vonden de overgebleven spoorwegmaatschappijen elkaar en begon een ontwikkeling die tot de hedendaagse toestand
heeft geleid. Dit boek eindigt dus op het moment dat deze samenwerking gestalte kreeg.
|
|
Vervlogen stoom. De Nederlandsche Spoorwegen in de periode 1921-1940. Door Hans van Poll en Bert Steinkamp.
Uitg. Uquilair, 2000. ISBN 9071513343. Nummer 34 in de boekenreeks van de NVBS. Dit dikke boek met prachtige foto's
biedt een kijk achter de schermen van het stoombedrijf in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw.
|
|
|
|
Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd, 1939-'45. Door ing. C. Huurman. uitg. Uquilair, 2001.
ISBN 9071513408. Nummer 35 in de boekenreeks van de NVBS.
Geen leesboek, maar een naslagwerk, aldus de
auteur in zijn inleiding. En dat klopt: het is een dikke pil, volgepakt met feiten en feitjes
over de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De vele bijzondere foto's maken de pil verteerbaar.
Op het omslag een schilderij van loc 2114, met lekkende binnencilinders, bij vertrek uit het Maliebaanstation.
|
|
|
|
Spoorwegen in Nederland in oude ansichten. Door H.G. Hesselink. Uitg. Europese Bibliotheek,
Zaltbommel 1997 (herdruk). ISBN 9028827641 (deel 1) en 902882765X (deel 2).
Bij elkaar vormen deze twee
boekjes een zeer aardig overzicht van de geschiedenis van de spoorwegen in Nederland. Soms moest de samensteller
smokkelen met foto's of tekeningen, want er zijn onderwerpen waarvan nooit een ansichtkaart is verschenen.
Een voorbeeld hiervan het verschijnsel sliprijtuig; bij dit onderwerp is een foto van een (Engelse)
sliprijtuigconducteur geplaatst.
De Europese Bibliotheek uit Zaltbommel heeft ruim 800 van dit soort boekjes uitgegeven, over uiteenlopende
onderwerpen. Deze uitgeverij is inmiddels failliet. Opvolger is uitgeverij Aprilis.
|
|
|
|
Spoor en post in Nederland. In dit boek wordt weliswaar ingegaan op de manier waarop door de jaren
heen post is vervoerd per openbaar vervoer, maar het is vooral een wegwijzer voor verzamelaars van frankeer-
en andere zegels en stempels. Uitgegeven door het Nederlands Spoorwegmuseum, 1979.
|
|
|
|
De Zaak 24/48. Uitgave van PTT Post in 1990, bestemd voor het eigen personeel. In dit als stripalbum
vormgegeven boek wordt ingegaan op de twee poststromen die men sinds oktober 1989 kent: 24-uursservice voor gewone
post, en 48-uursservice voor postpartijen zoals tijdschriften. Met reportages over bijvoorbeeld
het postvervoer per trein, en een spannend & leerzaam stripverhaal van Teun Berserik.
|
|
|
Fabrieken en werkplaatsen
Werkspoor
|
Honderd jaar Machine-industrie op Oostenburg Amsterdam 1827-1927. Gedenkboek van Werkspoor. Door
dr. M.G. de Boer. Druk de Bussy, Amsterdam. Januari 1927.
Werkspoor 1827-1952. Gedenkboek uitgegeven ter gelegenheid van het honderdvijfentwintigjarig
bestaan op 9 februari 1952. Ruim 375 pagina's met veel foto's van door Werkspoor Amsterdam vervaardigde
machines en treinen.
Zie ook het thema Werkspoormaterieel.
|
|
|
|
Werkspoor Utrecht-Zuilen. Deel I: trams & treinen. Door W. van Scharenburg, uitgegeven in
eigen beheer. ISBN 9789080699755, april 2007. Geschiedenis van de Werkspoorfabriek bij Zuilen (Utrecht), onder
andere op basis van gesprekken met oud-werknemers en artikelen uit de Werkspoor Courant. De foto's zijn vaak ook
uit dat blad gekopieerd, zodat veel fotowerk in het boek helaas nogal pover is.
Belangrijke afnemers van het in
Utrecht gebouwde materieel waren de NS en de vervoerbedrijven van Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Ook
aan Argentinië is
materieel (locomotieven en rijtuigen) geleverd. Van de NS-serie 1000 wordt in het boek gemeld dat deze de bijnaam
Beelen droeg, maar dat is niet juist. De echte Beelen, gebouwd bij Werkspoor in
Amsterdam, komen in het boek niet voor.
In 1971 werden de laatste treinen (Plan V) afgeleverd. De fabriek zou niet levensvatbaar meer zijn. Ondertussen
had de Duitse fabrikant Talbot zich
in de markt weten te wringen, door onder de kostprijs treinstellen aan NS te leveren. Citaat van de auteur, aan
het eind van het boek: "Werkspoor heeft Talbot veel moeten leren. Als de keuringsambtenaar van Talbot
problemen had, vroeg hij aan een van de constructeurs van Werkspoor hoe zij een bepaald onderdeel maakten. Hij
schreef dat dan op en nam het mee naar Aken. Dit was volgens ingewijden puur bedrijfsspionage."
Werkspoor Utrecht-Zuilen. Deel II: bruggen, montage, vrachtauto's, boten, bussen enz. Door W. van
Scharenburg, uitgegeven in eigen beheer. ISBN 9789080699762, oktober 2008.
De Werkspoorfabrieken in Amsterdam en Utrecht kennen we natuurlijk vooral van de treinen, maar
men heeft ook vele andere objecten gebouwd, zoals boten, bussen, bruggen en grote sluisdeuren. Ook
bijzondere constructies zoals een radiotelescoop of het restaurant van
de Euromast. Dat restaurant werd op de begane grond gemonteerd en vervolgens langs de toren omhoog
gevijzeld. Bij Werkspoor werkten in de hoogtijdagen duizenden mensen. De vraag naar goede vaklieden was
zo groot, dat Werkspoor er een eigen opleidingsschool op nahield. Vergane glorie.
|
|
|
Werkplaats Haarlem
|
Een stukje werkplaatsgeschiedenis. Over de Hoofdwerkplaats Haarlem van de N.V. Nederlandse Spoorwegen.
Samengesteld door A.E.M. van Ingen, tot 1975 afdelingsschef van de bedrijfsadministatie van deze werkplaats. Dit
boekje verscheen in 1976. De geschiedenis van deze werkplaats gaat terug tot 1839, toen de eerste spoorlijn
in Nederland in gebruik werd genomen. Het eerste (tijdelijke) station in Haarlem herbergde ook een smederij en
een wagenmakerij. Het stond op het terrein van de huidige werkplaats.
|
|
|
|
Het oude station. Revisiebedrijf Haarlem 150 jaar zelfstandig. Door Albert van Lingen. Uitg. Stichting Rail
Publicaties, 1994. ISBN 9071513181. Dit is een sterk uitgebreide versie van het hierboven genoemde boekwerk. De
titel slaat op het feit dat de werkplaats is gevestigd op de locatie waar het eerste station van Haarlem
stond.
| |
|
|
160 jaar vakmanschap in Haarlem. In 2004 werd opnieuw een boek over de werkplaats Haarlem gemaakt.
Dat boek staat in de kast bij 80 hoge managers van de spoorwegen en is verder niet verspreid. Ook niet
onder het voetvolk van de werkplaats. Zelfs een fotograaf die aan het boek had meegewerkt kreeg
geen presentexemplaar.
|
|
|
Stations en spoorlijnen
Haarlem
|
Station Haarlem. Hollandsche sporen door Haarlem en omgeving. Door Klaas van Giffen. Uitgeverij
SpaarenHout, Haarlem 2006. ISBN 9086830048. Rijk geïllustreerd boek van meer dan 475 pagina's. Met een
kleine bijdrage van uw webmaster, die ook weleens in Haarlem is geweest.
|
|
|
Haarlemmermeer
|
Sporen. Een zoektocht langs de resten van de Haarlemmermeerlijnen. Door Wim Wegman. Uitg. HDC Media, 2007.
ISBN 9077842041.
Enkele tientallen jaren lang, van 1912 tot 1935, lag er een uitgebreid netwerk van spoorlijnen in de
Haarlemmermeerpolder. Dit is een gebied dat wordt begrensd door Amsterdam, Haarlem, Leiden en Utrecht. Dit
netwerk werd geëxploiteerd door de Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij (HESM). In tegenstelling tot wat
de naam doet vermoeden, reden er geen elektrische treinen maar stoomtreinen. De exploitatie is nooit lonend
geweest. De opkomst van de bus betekende de genadeslag voor de HESM. In dit boek onderneemt de
auteur een speurtocht naar de restanten van het netwerk. Een deel ervan is tegenwoordig in gebruik bij
de Elektrische Museumtram Amsterdam (EMA), die als uitvalsbasis het prachtige Haarlemmermeerstation in Amsterdam
heeft. Weblog: http://wimwegman.wordpress.com.
|
|
|
|
Sporen door de Haarlemmermeer. Door G.A. Russer. Uitg. Pirola.
|
|
|
Rotterdam
|
Aanslag op het Spoor. Rotterdamse spoorwegen in twee wereldoorlogen. Door Jan Willem van Borselen.
Uitg. Uquilair, 1995. ISBN 9071513238.
Sporen in Rotterdam. Stadsgeschiedenis rondom de trein. Door Jan Willem van Borselen. Stichting
Historische Publicaties Roterodamum, 1993. ISBN 9070874229.
|
|
|
|
Sporen onder de stad. Door Herman Moscoviter. Phoenix & den Oudsten Uitgevers Rotterdam, 1993.
ISBN 9071082156. Boek over de bouw van de Willemsspoortunnel in Rotterdam. Aan de orde komt de
geschiedenis van het "luchtspoor" door de binnenstad van Rotterdam, met alle plannen die er zijn geweest op het
gebied van vervangende tunnels en bruggen. Veel aandacht besteedt de auteur aan de politieke gevechten die
vooraf gingen aan de uiteindelijke bouw van de Willemsspoortunnel. Ook het redden van "de Hef" komt aan de orde.
|
|
|
|
Sporen door het water. De Nederlandse Spoorwegen en de Watersnoodramp van 1953. Door Jan Matthijssen. Uitg.
Stichting Rail Publicaties, 1993. ISBN 9071513114.
Op het omslag een foto van de "Badkuipspoorweg" door de ondergelopen Kruiningerpolder. Alleen tijdens eb konden
hierover treinen rijden van het vasteland naar Zuid-Beveland.
De Watersnoodramp heeft ook mijn familie aan moederskant in Stellendam niet onberoerd
gelaten, gelukkig zonder slachtoffers.
|
|
|
|
Een eeuw kippenlijn. Van Ede-Nijkerk tot Ede-Amersfoort. Door Gerjan Crebolder. BDU, Barneveld 2003.
ISBN 9070150573. Schaffelaarreeks nr. 32.
In 2003 was het honderd jaar geleden dat de spoorlijn Ede-Nijkerk in gebruik werd genomen. De spoorverbinding werd
aangelegd door de spoorwegmaatschappij 'De Veluwe' en geëxploiteerd door de Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij
(NCS). De railverbinding heeft slechts 24 jaar bestaan en ongeveer even lang duurden de aanlegplannen die door tegenslagen
werden gekenmerkt. In 1937 werd het baanvak Barneveld-Kruispunt (nu Barneveld-noord) - Nijkerk opgeheven en verdwenen
de rails. De lijn werd toen aangesloten op de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn waardoor de 'Kippenlijn' ontstond. Die
naam dankt de lijn niet alleen aan het feit dat deze door een gebied loopt waar de pluimveehouderij van groot
belang is, maar herinnert ook aan de tijd dat het transport van eieren en kippen nog (groten)deels per spoor plaatsvond.
Daarnaast werd de lijn op donderdag veel gebruikt door de bezoekers van de Barneveldse weekmarkt.
In 1980 verscheen als deel 7 in de Schaffelaarreeks het boek 'Sporen door de Gelderse Vallei, de geschiedenis van de
spoorlijn Ede-Nijkerk', geschreven door de Barneveldse gemeentearchivaris Gerjan Crebolder, mede aan de hand van aantekeningen
en krantenknipsels van de toen inmiddels al overleden Aalt van Ramshorst. Het boek waarin de geschiedenis van de
lijn tot 1937 werd beschreven, was in korte tijd uitverkocht. Het '100-jarig bestaan' van de lijn was aanleiding voor
de uitgave van een herziene en aangevulde herdruk van het boek, waarin nu ook de aansluiting van het baanvak
Ede/Wageningen - Barneveld-Noord op de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn wordt behandeld en de geschiedenis van de lijn
tijdens de Tweede Wereldoorlog en in de afgelopen 58 jaar beschrijft.
|
|
|
|
Tram en trein tussen Eem en Rijn. Deel 1: Zuid-Oost Utrecht. Door G.A. Russer. Uitg. Repro Holland,
Alphen a/d Rijn.
Tram en trein tussen Eem en Rijn. Deel 2: Midden-Utrecht. Door G.A. Russer. Uitg. Repro Holland,
Alphen a/d Rijn, 1993. ISBN 9064712646.
Tram en trein tussen Eem en Rijn. Deel 3: Noord-Oost Utrecht. Door G.A. Russer. Uitg. Canaletto/Repro Holland,
Alphen a/d Rijn, 1997. ISBN 9064697256.
|
|
|
|
Trein tussen Eem en Rijn. Deel 1: Amersfoort en de Veluwe (Noordwest en Midden). Door G.A. Russer. Uitg.
Canaletto/Repro Holland, Alphen a/d Rijn, 2000. ISBN 9064697450
|
|
|
|
Sporen door de Gelderse Vallei. Door Aalt van Ramshorst en Gerjan Crebolder.
BDU, Barneveld 1980. Schaffelaarreeks nr. 7.
Boekje waarin de geschiedenis van de spoorlijn Ede-Nijkerk wordt beschreven. Deze
lijn ging bij Barneveld via een viaduct over de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn. In 1937 werd bij
Barneveld een aansluiting gemaakt op de lijn naar Amersfoort. Het gedeelte dat van Barneveld via Voorthuizen
naar Nijkerk liep, en daar aansloot op de lijn Amersfoort-Zwolle, werd opgebroken.
|
|
|
|
Sporen over de Veluwe. Amersfoort - Apeldoorn. Door G.A. Russer.
BDU, Barneveld 2003. ISBN 9070150557. Schaffelaarreeks nr. 31.
|
|
|
|
Sporen rond de Lange Jan. De geschiedenis van station Amersfoort en de halte De Vlasakkers. Door G.A. Russer.
BDU, Barneveld, 2007. ISBN 9789087880200. Schaffelaarreeks nr. 40.
|
|
|
|
Amersfoort-Kesteren. 'n Veel besproken spoorlijn. Door G.A. Russer. BDU, Barneveld 1981. Schaffelaarreeks nr. 9.
Boekje over de geschiedenis van de spoorlijn Amersfoort-Kesteren, ooit onderdeel van
een belangrijke internationale verbinding van Amsterdam via Amersfoort, Rhenen, Kesteren en Nijmegen naar
Duitsland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de spoorbrug bij Rhenen verwoest. Deze brug werd nooit
hersteld en dat betekende ook dat deze lijn zijn betekenis verloor. Twee delen van het traject zijn
nog in gebruik: de PON-lijn in Amersfoort, en de lijn Veenendaal-Rhenen.
De ondertitel van het boek slaat op de vele problemen die moesten worden overwonnen voordat de lijn
Amersfoort-Kesteren kon worden aangelegd. Deze problemen hadden te maken met de hevige concurrentie
tussen de verschillende spoorwegmaatschappijen. Zo had de NCS grote moeite met het feit dat de HSM-lijn
in Amersfoort de NCS-spoorlijn Utrecht-Zwolle moest kruisen. In Amersfoort werd een station gebouwd dat
gemeenschappelijk door de HSM en de NCS werd gebruikt, waarna het NCS-station (dat er nu nog steeds
staat) buiten gebruik ging.
|
|
|
|
100 jaar Betuwerspoorweg. Door G.A. Russer. Uitg. Van Eck/Oosterink, Ochten, 1982. Geschiedenis
van de spoorlijn tussen Geldermalsen en Elst, door "de fruittuin van Europa", over de periode 1882-1982.
Zie ook het thema Betuwe.
|
|
|
|
De spoorbrug bij Culemborg 1868-1982. Door G.J.L. Koolhof. Uitgave in eigen beheer, 1982.
De brug bij "Kuilenburg" werd in 1982/83 vervangen door een sterkere brug. Van de oude brug zijn enkele
onderdelen als monument naast de nieuwe brug geplaatst.
|
|
|
|
Sporen door Best. Uitgave van de Stichting Geschiedenis van Best, opgericht 19 december 2001. ISBN
9080729817.
Dit boek is uitgegeven ter gelegenheid van de oplevering van de spoorwegtunnels en het nieuwe
station van Best. Het omslag, met een buitengewoon onscherpe (zeg maar gerust mislukte) kleurenfoto,
belooft weinig goeds. Gelukkig is dit een incident: het boek is goed geschreven en fraai geïllustreerd. De
hele spoorweggeschiedenis van Best en omstreken wordt beschreven, vanaf het eerste station uit 1864 tot en
met het in 2002 gereedgekomen ondergrondse station.
|
|
|
|
Sporen over de heuvel. De geschiedenis van de spoorwegen in en om Tilburg. Door Jacob H.S.M. Veen.
Uitg. JEVEL, Tilburg 1988. Geen ISBN. Onder andere aandacht voor de SSTT, die een paar jaar een
museumstoomtreindienst onderhield tussen Tilburg en Baarle Nassau, over een spoorlijn waar men ooit grote plannen
mee had maar die nooit wat is geworden. Het enige wat aan deze lijn herinnert is het derde spoor tussen
Tilburg en Tilburg West.
25 jaar Tilburg West. 1969-1994. De geschiedenis en voorgeschiedenis van een voorstadstation.
Door Jacob H.S.M. Veen. Uitg. Stichting Belangstellenden Openbaar Vervoer, Tilburg 1994.
|
|
|
|
NS-locomotievendepot Heerlen. Stoom in de Mijnstreek. Door Martin Zijlstra. Uitg. Uquilair, Den Bosch 2000.
ISBN 907151336X. De vader van de auteur heeft als machinist het einde van het stoomtijdperk in Heerlen meegemaakt.
Nieuwsgierigheid naar de loopbaan van zijn vader leidde tot een zoektocht naar informatie en foto's, die uiteindelijk
hebben geleid tot dit boek. Goed geschreven, veel foto's, maar iets te veel boeken gedrukt: in 2004 is het in de
uitverkoop gegaan.
|
|
|
|
Het spoor. Hondervijftig jaar spoorweggeschiedenis Maastricht. Door A.H. Jenniskens. Stichting
Historische Reeks Maastricht, 1985.
In 1835 begon men in België, dat zich had losgemaakt van Nederland, met de aanleg van een spoorlijn
naar Duitsland. Pogingen om Maastricht op deze lijn aan te sluiten mislukten. Toch begint dit boekje vanaf
1835 te tellen als het gaat om de spoorweggeschiedenis van deze stad. Tussen 1853 en 1865 werd Maastricht
verbonden met achtereenvolgens Aken, Hasselt, Luik en venlo. De verbinding met het binnenlandse net kwam
dus pas als laatste tot stand. Dit boekje behandelt de geschiedenis van deze spoorlijnen en bijbehorende
stations, waaronder het door Van Heukelom ontworpen huidige station van Maastricht.
|
|
|
|
Over de IJssel bij Westervoort. Door H. Kemperman. Uitgave Historische Kring Westervoort, 1984.
Dit boekje verscheen ter gelegenheid van de vervanging van de noodspoorbrug die na de oorlog bij Westervoort werd aangelegd,
werd vervangen door een nieuwe spoorbrug (in 1981 enkelspoor, in 1984 dubbelspoor). In het boekje komen ook
eerdere en andere oeververbindingen aan de orde.
Zie ook de foto's in het thema Spoorbruggen.
|
|
|
|
De Flevolijn. Door Han Vink, chef educatieve voorlichting NS, AO-reeks 2159, 27 maart
1987. Twintig jaar na de oplevering van Lelystad (1967) en tien jaar na de oplevering van Almere (1976),
werden deze groeisteden aangesloten op het spoorwegnet. Dit boekje beschijft in vogelvlucht de
geschiedenis en de aanleg van de Flevolijn. Bij deze aanleg is rekening gehouden met het
doortrekken van de lijn naar Groningen: de Zuiderzeelijn. Maar die lag er twintig jaar na het verschijnen
van dit boekje nog steeds niet. Op het omslag de eerste trein in Almere CS, 11 juni 1986.
|
|
|
|
De Betuweroute. Document van een historisch Nederlands bouwwerk. Uitgave van de projectorganisatie Betuweroute
van ProRail ter gelegenheid van de oplevering van de Betuweroute in 2007. ISBN 9077947043.
|
|
|
|
64 minuten in 3 seconden, de hogesnelheidslijn door Nederland. Uitgeverij 010, Rotterdam 2002.
ISBN 9064504563. Foto's van Nico Bick en Ralph Kämena.
De reis over de HSL duurt over het Nederlandse
traject 64 minuten. Dit boek is een flipboek: iedere fotopagina laat één minuut van de reis zien. In drie
seconden flitst deze reis als in een film voorbij, aldus de uitgever. Maar je kunt het boekje, dat
voor 4,95 werd verramscht via De Slegte, ook rustig bekijken.
Zie ook het thema Hogesnelheidstreinen.
|
|
|
|
360º HSL-Zuid. Panoramafoto's van Siebe Swart, gemaakt tijdens de aanleg van de HSL-Zuid. Uitgegeven door
Rijkswaterstaat in juni 2007.
De HSL-Zuid loopt van Amsterdam naar de Belgische grens. Het nulpunt van de kilometertelling bevindt zich in
Rotterdam. Zowel tot Amsterdam (het noordelijke deel) als tot de Belgische grens (het zuidelijke deel) loopt de kilometeraanduiding
dus omhoog. De HSL-Zuid wordt zo genoemd omdat er op de tekentafels ook een HSL-Oost heeft gelegen: een lijn van Amsterdam
via Arnhem naar Duitsland.
|
|
Zie ook het thema P a n o r a m a f o t o's.
|
|
Maatschappij tot exploitatie van Staatsspoorwegen. 1863-1913. Terugblik op vijftig jaren spoorweggebeuren
in Nederland. Gedenkboek van de SS. Heruitgave van uitgeverij Noorderboek, Groningen 1986. ISBN 9069500159.
Weinig tekst, veel fraaie foto's.
|
|
|
|
Nederlandsche Centraal Spoorweg Maatschappij, dienstorder 621. Gedenkboek uitgegeven ter gelegenheid van
het 50-jarig jubileum van de NCSM in 1913. Met de toespraken die bij die gelegenheid zijn gehouden en met foto's van de
versierde stations en andere gebouwen tussen Utrecht, Amersfoort en Wezep, het traject dat in 1863 door de NCS in gebruik
werd genomen. In 1864 volgde het gedeelte Hattem-Zwolle en in 1865 Zwolle-Kampen, maar die telden voor het jubileum niet mee.
Ter gelegenheid van het jubileum werd door het personeel een huldeblijk aangeboden
aan de maatschappij. Een paar andere foto's uit dit zeldzame boek zijn te zien
in Van "De Bilt-Station" naar "Bilthoven".
|
|
 
|
|
De Nederlandsche Spoorwegen in caricatuur. Samengesteld door Mr. Dr. J.H. Jonckers Nieboer. Met een
voorwoord van Dr. Ir. J. Goudriaan. Uitg. A.W. Bruna & Zoon's, Utrecht 1939. Verzameling spotprenten uit de
periode 1839-1939, uitgegeven ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum van de NS. De
spotprenten (tegenwoordig noem je dat cartoons) zijn voorzien van een toelichting. Dat is plezierig, anders
zouden de meeste volstrekt onbegrijpelijk zijn voor de tegenwoordige beschouwer. De beroemde prent van Albert
Hahn uit 1903 ontbreekt uiteraard niet.
|
|
|
|
Geschiedenis der Nederlandsche Spoorwegen 1832-1938. Door Mr. Dr. J.H. Jonckers Nieboer, Oud-Hoofdinspecteur
bij de Nederlandsche Spoorwegen. Uitg. Nijgh & Van Ditmar N.V., Rotterdam. Tweede, geheel herziene druk (de eerste druk
verscheen in 1907). Uit het voorbericht: "De tweede druk van dit werk verschijnt aan den vóóravond der herdenking van
het honderdjarig bestaan van den eersten spoorweg in Nederland - de lijn Amsterdam-Haarlem, die op 20 september 1839 voor
het verkeer geopend werd - en is, in verband daarmede, als een jubileum-uitgave te beschouwen."
|
|
|
|
Opening Amstelstation Amsterdam 13-10-'39. Veertien zwartwitfoto's van de door architect Schelling ontworpen
stationsgebouwen Amsterdam-Muiderpoort en het Amstelstation. Beide stations werden in gebruik genomen in 1939. Tegelijk
ging het Weesperpoortstation buiten gebruik. De treinen uit Utrecht reden voortaan door tot het Centraal Station.
Reproductie van dit boek.
|
|
|
|
100 jaar spoorwegen in Nederland. Overzicht van het ontstaan en de ontwikkeling der spoorwegen in Nederland.
Uitgegeven ter gelegenheid van het eeuwfeest der Nederlandsche Spoorwegen. Utrecht, september 1939.
|
|
|
|
De trein 1839-1939. Gids voor de spoorwegtentoonstelling op het Frederiksplein in Amsterdam, gehouden van
8 september t/m 1 oktober 1939 ter gelegenheid van het honderdjarig jublieum.
Plattegrond van het tentoonstellingsterrein. Bovenin station "De Eenhonderd Roe", het eerste Amsterdamse station uit 1839.
Om het terrein reed een replica van De Arend. Ander materieel waren een Sik, een stoomloc
serie 3900 met rijtuigen, een gestroomlijnde dieselmotorwagen en een elektrisch driewagenstel. [hou muis boven
de plattegrond voor een vergroting]
|
|
|
|
100 jaar NS 1839-1939. "Propaganda-gedenkuitgave ter gelegenheid van het Honderd-jarig bestaan der
Nederlandsche Spoorwegen".
De spoorwegen in Nederland. In 1948 verscheen een nieuwe versie van dit boek, eveneens uitgegeven
door het Algemeen Publiciteitskantoor, Amsterdam, met medewerking van de N.V. Nederlandsche Spoorwegen.
|
|
|
|
25ste verjaardag van de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen. Jubileumnummer uitgegeven met
de medewerking van de Persdienst der N.M.B.S., oktober 1951.
|
|
|
|
125 jaar spoorwegen in Nederland. Extra editie van het tijdschrift Spoor- en Tramwegen, veertiendaags
tijdschrift voor het spoor- en tramwegwezen, uitgegeven door Moormans Periodieke Pers, Den Haag. Het blad
begon in 1928; in 1966 veranderde de titel in Rail en Weg.
|
|
|
|
De trein hoort erbij. Fotopocket uitgegeven ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van de
Spoorwegen in Nederland. Samengesteld door Marie-Anne Asselberghs, Gerard Douwe, Jaap Romijn en H. Schaafsma.
Uitg. A.W. Bruna & Zoon, Utrecht 1964. Gepensioneerde NS'ers, waaronder mijn grootvader, kregen dit boekje cadeau
van de directie, omdat zij hun "beste krachten gewijd hebben aan het vervullen van de aan de Nederlandse
Spoorwegen door de samenleving toevertrouwde taak."
|
|
|
|
125 jaar spoorwegen in Nederland. Door dr. J.M. Fuchs. Uitgevers-Compagnie "De Branding",
Amsterdam 1964. Verschenen ter gelegenheid van het NS-jubileum in 1964.
|
|
|
|
Treinen. Spoorwegen van stoom tot stroom. Door drs. G. Hupkes. Elsevierpocket U26. Nog een boekje dat
verscheen in het jubileumjaar 1964. Op het omslag De Arend (in 1939 nagebouwd ter gelegenheid van het
100-jarig jubileum) en Treinstel Toekomst: het eerste treinstel Plan T, nog met lage koppelingen.
|
|
|
|
150 jaar spoorwegen. 1839-1989. Jubileummagazine, met een kijkje achter de schermen van het spoorwegbedrijf
en informatie over het evenement "Treinen door de tijd". De grijns op de voorpagina is Ron Brandsteder.
Treinen door de tijd. Gids voor de bezoeker van de jubileummanifestatie die van 22 juni tot 6 augustus
1989 plaatsvond in de Jaarbeurs en bij Utrecht CS.
|
|
|
|
Het spoor. 150 jaar spoorwegen in Nederland. Uitgegeven door Meulenhof Informatief, Amsterdam en Nederlandse
Spoorwegen, Utrecht 1989. ISBN 9029096187. Een ploegje wetenschappers kreeg opdracht om dit geschiedenisboek te
schrijven ter gelegenheid van het 150-jarige bestaan van de spoorwegen. Eindredactie prof. dr. J.A. Faber.
|
|
|
|
Sporen in de tijd. 150 jaar spoorwegen in beeld. Samengesteld door F. van der Gragt en J.C. de
Jongh. Deel 16 in de boekenreeks van de NVBS. Boek met ruim 260 schitterende foto's, die samen een beeld geven van
de geschiedenis van de spoorwegen in Nederland.
|
|
|
|
150 jaar Op de Rails. Extra nummer OdR 1989 - NS150. Twaalf dozijn pagina's met een reeks van artikelen
over uiteenlopende onderwerpen, waaraan ik een bescheiden bijdrage heb mogen leveren (zie pagina 120).
|
|
|
|
Neem de trein! Spoorwegaffiches in Nederland. Door Pim Reinders en Wilmy Oosterwijk. Uitg. Veen.Reflex,
Utrecht 1989. ISBN 906322155X. Dit boekje verscheen tegelijk met de tentoonstelling van spoorwegaffiches die in de
Jaarbeurs plaatsvond. Historie van het treinaffiche, met tientallen fraaie voorbeelden.
|
|
|
|
Een spoor van verandering. Nederland en 150 jaar spoorwegen. Door Anne Doedens en Liek Mulder.
Uitg. Bosch & Keuning, Baarn 1989. ISBN 9024646626. Nog een poging om een graantje mee te pikken uit de NS 150-ruif.
Het is een aardig boek geworden, waarbij per provincie de geschiedenis van de spoorwegen wordt beschreven.
|
|
|
|
Tot gerief van de reiziger. Vier eeuwen Amsterdam-Haarlem. Door Willem van der Ham. SDU uitgeverij,
's-Gravenhage, 1989. ISBN 9012063124. In 1839 werd de eerste spoorlijn in Nederland geopend, tussen Amsterdam en
Haarlem. Voor die tijd bestond de verbinding tussen deze twee steden uit een trekvaart en een straatweg. Ook na
de aanleg van de spoorweg werd het traject vaak gekozen om nieuwe ontwikkelingen op het gebied van verkeer en
communicatie te beproeven. Voorbeelden hiervan zijn de telegraafverbinding, de internationale telefoonlijn
en de eerste elektrische tramweg.
|
|
|
|
NS 150. Een kleurrijk jubileum. Door Martin van Oostrom e.a. Uitg. Stichting Rail Publicaties, 1990.
ISBN 9071513041. Uitgebreide beschrijving van wat zich tijdens het jubileum allemaal heeft afgespeeld, met veel
kleurenfoto's.
|
|
|
|
Van "de Arend" tot "TGV". Het NS-jubileum in kleur. Door M.L. Vocke e.a. Uitg. Schuyt & Co,
Haarlem 1989. ISBN 9060972503. Fraaie kleurenfoto's van alle bijzondere treinen die in 1989 op de baan zijn verschenen.
|
|
|
|
Spoorwegen 90. Door Gerrit Nieuwenhuis. Uitg. de Alk, Alkmaar 1989. ISBN 9060138619.
Boekje uit een in 1978 gestarte reeks. Van alles wat uit heel Europa. Veel, nogal troebele, zwartwitfoto's.
Ik heb dit deeltje gekocht omdat er ook aandacht wordt besteed aan het spoorwegjubileum in 1989. De titel
Spoorwegen 90 is eigenlijk niet juist.
|
|
|
|
De grote stoominvasie. NS-150 deel 2. Geluidcassette met 90 minuten stereo-opnamen van de jubileumritten
in 1989. Opgenomen en in eigen beheer uitgebracht door geluidverzamelaar Dick van Aggelen uit Hilversum.
Meer geluidopnamen.
|
|
|
|
Van lichten en schiften. Gedenkboek van de Nederlandsche Vereeniging van Spoor- en Tramwegpersoneel
1886-1936. Uitgegeven ter gelegenheid van de herdenking van het vijftigjarig bestaan. Door H.J. van Braambeek.
|
|
|
|
Onderweg. Een eeuw personen- en goederenvervoer in Nederland. Uitgegeven in 1981 ter gelegenheid van het
honderdjarig bestaan van de Koninklijke Nederlandse Vereniging van Transport-Ondernemingen KNVTO. Door dr. J.M. Fuchs.
|
|
|
Herinneringen
|
Woefelend over de heilige lijn. Door H.G. Hesselink en N.J. van Wijck Jurriaanse. Uitgevers Wyt,
Rotterdam 1976. ISBN 9060075382. Boek met verhalen die Hesselink schreef "als een epos over de stoomlocs
van weleer en de mannen die er op reden." Met een beschouwing van Van Wijck Jurriaanse over de 3700-en.
Tientallen foto's en een los blad met doorsnede- en aanzichttekeningen van een sneltreinlocomotief SS 700
uit 1920 (de latere NS 3700). De heilige lijn is de bijnaam van de spoorlijn Nijmegen-Venlo-Roermond, ook wel Maaslijn
genoemd.
|
|
|
|
Verzonken spoor. Gesprekken met oud-werknemers van de spoorwegen. Door G.H. Jansen. Uitg. Meulenhoff,
Amsterdam 1989, in samenwerking met de Nederlandse Spoorwegen. Een van de boeken die ter gelegenheid van het
150-jarig bestaan van de spoorwegen is verschenen. Veertien oud-werknemers van de Nederlandse Spoorwegen, uit
alle geledingen van het bedrijf, komen in dit boek aan het woord.
Van dit boek bestaan twee versies: een gebonden versie die cadeau is gedaan aan de medewerkers van de
spoorwegen (ISBN 902909981X) en een paperback handelsversie (ISBN 9029096284) waaruit enkele inleidende
hoofdstukken zijn weggelaten.
|
|
|
|
Mens en trein. Een spoorwegmannen en -vrouwenboek door Rob de Wind (foto's) en Alexander Pola (tekst).
A.W. Bruna, 1979. ISBN 9022975088 (gebonden versie: 902295255X). Met een voorwoord van M.G. de Bruin,
president-directeur der Nederlandse Spoorwegen.
Alexander Pola was als tekstschrijver onder andere betrokken bij het tv-programma Farce Majeure, een
satirisch-achtig programma van de NCRV. Hij is niet in zijn eerste woordspeling gebleven; Mens en trein kun
je bijvoorbeeld ook schrijven als Mensentrein of als MeNSentrein. Begrijpt u wel? De foto's
in dit boek geven echter een zeer aardig beeld van wat zich achter de schermen van het spoorbedrijf in de jaren 70
afspeelde.
Jeugdherinnering: het team van Farce Majeure was aan het filmen op de Kerkbrink in Hilversum. Een van de
toeschouwers riep "hoe ouder hoe gekker". Alexander Pola keek heel boos; van zo'n scherpe observatie had hij niet terug!
|
|
|
|
Van Snellopers en Sprinters. Een eeuw spoorwegervaringen. Door Hans Kaas. uitg. Uquilair, 2002.
ISBN 9071513424.
In dit boek aan de hand van de loopbaan van zes NS-machinisten (drie generaties) een beeld geschetst
van de spoorweggeschiedenis in de achter ons liggende eeuw. De auteur probeert dit door deze zes machinisten
sprekend op te voeren, wat helaas niet zo'n succes is. Ze spreken allemaal dezelfde "schrijftaal" en er wordt
niet aangegeven wie er aan het woord is. Het is wat mij betreft daardoor geen prettig leesbaar boek geworden,
maar er de fraaie foto's maken dit meer dan goed.
|
|
|
|
Houten wagens, ijzeren mannen. Herinneringen aan het spoor in vroeger tijden. Door Hans Kaas. Uitg. Uquilair, 2007.
ISBN 9071513580.
In dit boek beschrijft Hans Kaas zijn belevenissen vanaf zijn jongensjaren in de tijd van de stoomlocomotieven,
tot het einde van zijn loopbaan die grotendeels samenviel met het verdwijnen van het meeste goederenvervoer bij NS. Een
periode van ruim zestig jaar. Ook voor wie deze verhalen niet allemaal wil lezen is het boek de moeite waard, vanwege
de vele fraaie foto's.
Hans Kaas kan trouwens goed schilderen. Zie deze boekbespreking.
|
|
|
|
Herman Hesselink vertelt. Samenstelling Willy Hesselink-Schraa. Uitg. De Alk, 2008. ISBN 9789060132999.
Herinneringen van de bekende en sympathieke spoorweghistoricus H.G. Hesselink (1908-2003).
|
|
|
|
Met de trein door Nederland. 1947-1986. Veertig jaar spoorwegfotografie door L.J.P. ALbers.
Uitg. Uquilair, 2008. ISBN 9789071513671.
Geweldige zwartwitfoto's van Luud Albers, de man die vaak net even iets andere foto's maakte
dan anderen. Zijn goede contacten binnen de spoorwereld hebben hem daarbij geholpen, zeker in de eerste
decennia, toen het fotograferen op stations nog verboden was. In het boek maken we de laatste jaren van
de stoomtractie mee en de gelijktijdige opkomst van het moderne naoorlogse materieel, dat inmiddels ook al weer
geschiedenis is. De terzake doende fotobijschriften en de droge humor waarmee hij over zijn ervaringen vertelt, maken
dit boek tot een genoegen om te lezen.
Het enige smetje is het verschrikkelijke Nederlands op de achterkant van het boek: "De foto’s zijn
allemaal afkomstig uit de camera van Luud Albers en het gevolg van zijn interesse in de Nederlandse Spoorwegen." Maar
deze tekst is niet van Albers zelf.
|
|
|
Geweld en onveiligheid
|
Speurders op het spoor. 75 jaar opsporingswerk bij de Nederlandse Spoorwegen. Door Peter de Lange. Uitgegeven door
NS Beveiliging Services, Utrecht. ISBN 9071542971.
In het boek staat geen jaartal, maar na enig speurwerk ben ik tot de conclusie gekomen dat het in 1994 of 1995 is verschenen.
De oudste vorm van wat later de Spoorwegpolitie is gaan heten dateert uit 1919.
|
|
|
|
Samen moet het lukken. Door Ted Boeree. Uitgave door het Projectteam Sociale Veiligheid van NS Reizgers.
De eerste druk verscheen in 1994. Daarna verschenen verschillende herziene herdruk. Dit is de 6e druk uit 2000.
Ted Boeree is een conducteur die naar aanleiding van hem overkomen agressie - hij is bijna doodgeslagen terwijl
vier machinisten werkeloos toekeken - betrokken is geraakt bij initiatieven om agressie en onveiligheid terug
te dringen. Een daarvan is het Luisteris-programma, waarin conducteurs scholen en internaten bezoeken om het onderwerp
agressie ter sprake te brengen. Hierbij wordt ook de korte film "Smakeloos" vertoond. In dit boek staan veel trieste
maar ook positieve verhalen. Daaronder ook verhalen die leerzaam kunnen zijn voor NS-personeel dat zich niet handig
ten opzichte van het publiek gedraagt.
|
|
|
|
"Ik ben de groep." Cd met muziek uit de film "Smakeloos" en het nummer "Ik ben de groep" van
Henny Vrienten. NS Reizgers, 1997.
|
|
|
|
Deze trein rijdt niet verder... Het leven van een Hoofdconducteur bij NS. Door Ernest H.O. van
Loon. Tweede gewijzigde druk, 2007. ISBN 9789085702023. Uitgegeven in eigen beheer. Met cd "Zinloos" van
Lange Frans en Baas B. Zie ook www.ovpersoneel.nl.
Ernest van Loon over zijn boek: "Tijdens je werk als Hoofdconducteur kun je in situaties terecht
komen waar je niet om gevraagd hebt, maar die je door andere mensen worden aangedaan. En die een spoor
in je leven achterlaten. In dit boekje gaat u met mij mee op de trein en beleeft u enigszins een beetje met mij
mee wat ik de afgelopen 3 jaar onder andere beleefd heb. Van leuke momenten tot spannende en angstige
momenten. Welkom aan boord, ik wens u een prettige reis."
Aan dit boek heb met enkele foto's uit mijn archief meegewerkt.
|
|
|
|
Ter nagedachtenis. Treinramp Harmelen, 8 januari 1962. Door Hans Fictoor. Uitgave in eigen
beheer, 2008. ISBN 9789088345197.
De vader van de auteur, Pieter Fictoor, was machinist bij de spoorwegen en is in 1962 bij de treinramp
in Harmelen om het leven gekomen. Bij deze ramp zijn 93 mensen omgekomen en
vielen 54 gewonden. Over deze treinramp hoor je zelden of nooit iets en daarom is deze ramp bij velen onbekend. Er staat een
‘landelijk monument spoorwegongevallen’ in Utrecht, echter zonder de namen van de slachtoffers.
Hans Fictoor heeft dit boek geschreven ter nagedachtenis aan zijn vader en met hem alle slachtoffers van deze ramp.
De namen van alle omgekomen mensen zijn als bijlage in het boek opgenomen. In het boek beschrijft hij de week, vanaf
het ongeval tot en met de begrafenis, zoals die door het gezin is meegemaakt.
Daar tussendoor wordt een beschrijving gegeven van zijn ouders en grootouders vanaf de oorlog, de loopbaan van zijn
vader bij de spoorwegen en de gevolgen voor het gezin na de begrafenis.
|
|
|
Persoonlijke ontboezemingen
|
Verrek, de treinen rijden op tijd. Door Thijs Mik. Uitg. De Vleermuis, Roermond. ISBN 9071151344.
Deze oud-spoorman heeft zijn belevenissen verwerkt tot verhalen die zich afspelen op het
denkbeeldige station Zevenhoven. "Humor met een scheutje romantiek", volgens de tekst op de achterflap. Het is
wel humor waarvan je niet te veel tegelijk tot je moet nemen.
|
|
|
|
Zij bleef op mij wachten. Door Chris van Gurp. Uitgegeven via www.mijneigenboek.nl, 25e druk, juni 2003. ISBN 9059740106.
De geschiedenis speelt zich af in de jaren 50. Uit de flaptekst: "Chris van Gurp schreef dit boek om bij de
Nederlandse Spoorwegen een ombudsman te krijgen. Hij zag de werkelijke onregelmatigheden, deed er ook wat aan.
(...) Hij brengt ons in aanraking met een wereld waaraan hij niet kon wennen en die hij wil veranderen. (...)
Ondanks moordende bureaucratie, verbanning en tegenwerking verovert hij op spoorwegterrein het hart van een
jonge vrouw die hem met haar liefde en capaciteiten trouw terzijde blijft staan."
|
|
|
|
De spoorwegman. Door Eric Lomax. Meulenhof/Kritak 1995. ISBN 9029049618. Oorspronkelijke titel
"The railway man". Een Britse soldaat gaat, tientallen jaren na zijn ontberingen aan de Birma-spoorweg,
op zoek naar zijn Japanse beulen.
(Op het omslag zien we de wielen van een locomotief die absoluut nooit over de Birma-spoorweg heeft
gereden. Kijkend naar de bullhead-rails gok ik op een Engelse Pacific.)
|
|
|
|
Dodenspoorweg door het oerwoud. Door Henk Hovinga. Uitg. T. Wever, Franeker 1976. ISBN
9061352495 (of 9060640535). Boek over het vergeten drama van de Pakan Baroe-spoorweg op Sumatra,
aangelegd door krijsgevangenen onder de Japanse bezetting. Zeg maar de Nederlands-Indische variant van
de Birma-spoorweg.
|
|
|
Oorlog en stakingen
|
De spoorwegstakingen van 1903. Een spiegel der arbeidersbeweging in Nederland. Proefschrift van dr. A.J.C. Rüter.
Socialistische Uitgeverij Nijmegen (SUN reprint 6). ISBN 9061685060. Fotografische herdruk van het
in 1935 bij E.J. Brill te Leiden verschenen boek over de spoorwegstakingen van 1903. Stakingen die bekend zijn
geworden van de tekening van Albert Hahn: "Gansch het raderwerk staat stil als uw machtige arm het wil", en de
worgwetten van Abraham Kuyper, waarmee de stakingsvrijheid van ambtenaren aan banden werd gelegd. De auteur
plaatst een en ander in de context van de sinds 1870 opkomende arbeidersbeweging. De tekening van Albert Hahn staat
overigens niet in dit ongeïllustreerde boek.
|
|
|
|
De kinderen van Versteeg. Een bundel verhalen over de spoorwegen en spoormensen van Nederland voor,
tijdens en na de spoorwegstaking 1944-1945. In mei 1970 uitgegeven door De Koppeling, weekblad voor het personeel
van de Nederlandse Spoorwegen. De titel slaat op het codebericht van radio Oranje, waarmee op 17 september 1944
vanuit Londen de spoorwegstaking werd afgekondigd: "De kinderen van Versteeg moeten onder de wol."
Plechtige herdenking van de spoorwegstaking op 17 september 1945. Alle medewerkers, waaronder mijn grootvader,
kregen in december 1946 dit boekje uit naam van directeur W. Hupkes. In het kader van deze herdenking vonden
bijeenkomsten plaats in de Domkerk, de Buurkerk en de Groenten- en Vruchtenveiling te Utrecht.
|
|
|
|
Vriend en vijand. Herinneringen aan de Nederlandsche Spoorwegen 1938-1948. Prof.Dr.Ir. J. Goudriaan.
Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam 1961.
Goudriaan in botsing met NS. Door Arie van der Zwan. Uitg. Scriptum, Schiedam 1991. ISBN 9071542459.
Goudriaan werd in 1938 door de Nederlandse regering benoemd tot directeur bij NS. Een ongewone, politieke
benoeming, want tot dan toe kwamen directeuren altijd voort uit het spoorwegbedrijf zelf.
Goudriaan kreeg de opdracht om de NS commercieel en organisatorisch te moderniseren, wat hard nodig was. Kort na het
uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vluchtte Goudriaan naar het buitenland. De leiding van NS werd overgenomen
door Ir. W. Hupkes. In 1944 keerde Goudriaan weer terug, in het bevrijde deel van Nederland. Hij werd door de regering
belast met de wederopbouw van het spoorwegbedrijf. Hij boekte daarbij zeer goede resultaten, maar moest als gevolg
van intriges rond zijn persoon medio 1945 alsnog 'vrijwillig' aftreden.
Vanuit Zuid-Afrika, waar hij naartoe was geëmigreerd, keek Goudriaan in 1961 "met bijna glimlachende ironie" terug op
zijn periode bij de NS. Dertig jaar later verscheen de studie van Van der Zwan. Er bleken toen nog steeds oudere
spoormannen te zijn die bij het horen van de naam Goudriaan een rood waas voor de ogen kregen.
In 2006 had ik een toevallige ontmoeting met professor Van der Zwan. Hij bleek bereid zijn handtekening in
mijn exemplaar van het boek te zetten.
|
|
|
Naoorlogse periode
|
Ploeger op het spoor. Dit boekje werd aan het personeel aangeboden ter gelegenheid van het afscheid
van president-directeur drs. L.F. Ploeger van NS in mei 1992. Journalist Paul van Beckum trok een paar maanden met
Ploeger op (zijn voornaam, Leo, wordt nergens gebruikt).
|
|
|
|
Verkeerd spoor. De crisis bij de NS. Door Kees Wessels, verslaggever van het Algemeen Dagblad. Uitg. L.J. Veen,
Amsterdam 2003. ISBN 9020403702. Reconstructie van het arbeidsconflict bij de NS, in de periode 1999-2001. Een
conflict dat zijn wortels heeft in de verzelfstandiging van de NS in 1995. In het boek komen vele betrokkenen aan
het woord, waaronder president-directeur Huisinga die uiteindelijk moest aftreden.
|
|
|
Engelstalig
|
Railroad. Trains and Train People in American Culture. Uitg. Random House, New York 1976. ISBN 0394732375. Boek
met foto's, verhalen en liederen, met de Amerikaanse spoorweggeschiedenis als thema. "Trains and the people who
worked them, rode them, robbed them - fought for them and died for them - are a good part of the cultural
history of this country..."
|
|
|
|
The Railroad Caboose. Its 100 year history, legend and lore. Door WIlliam F. Knapke en Freeman Hubbard. Golden
West Books, San Marino, California 1968 (9e druk 1987).
William F. Knapke, geboren in 1870, heeft van 1908 tot 1936
dienst gedaan als "conductor" op Amerikaanse goederentreinen. Achter deze treinen hangt altijd een conducteurswagen,
in het Amerikaans een caboose geheten. Dit woord is verwant aan het Nederlandse kombuis, de benaming van een kookgelegenheid
op het dek van een schip. Een caboose is een rijdende woning voor het treinpersoneel, met woonkamer, keuken en
slaapgelegenheid. Na zijn pensioen ontwikkelde Knapke zich tot auteur van diverse boeken, waaronder dit boek waarin hij
de geschiedenis van de caboose en zijn eigen ervaringen als conducteur beschrijft.
|
|
|
|
The Railwayman. His work by night and day on the iron way. Door S.T. James. Uitg. Thomas Nelson and Sons, London. Ca. 1924. Met
zestien tekeningen. Beschrijving van de beroepen die rond en op het spoor worden beoefend. Het zwaarste en gevaarlijkste
beroep is dat van de "platelayer", die belast
is met het repareren van het spoor en die tijdens mist vaak dienst moet doen als "fogman". In dat geval is het zijn opdracht om
de wacht te houden bij een sein en knalseinen op de rails te leggen als het sein onveilig is.
Zie ook het thema Mens & machine.
|
|
|
|
Isambard Kingdom Brunel. Engineering Knight-Errant. Door Adrian Vaughan. Uitg. John Murray, London, 2003 (oorspronkelijke
uitgave 1991). ISBN 0719557488.
Biografie van de man die in 2002 bijna werd uitgeroepen tot de Grootste Brit uit de geschiedenis. Hij eindigde op de tweede plaats,
achter Winston Churchill maar voor mensen als Shakespeare en Newton. Brunel (1806-1859) was de geniale ingenieur die de Great
Western Railway, met zijn snelle breedspoortreinen, op zijn naam heeft staan. Ook bouwde hij bruggen en schepen. Hij stierf
op 53-jarige leeftijd, terwijl het grootste schip aller tijden, de Great Eastern, in aanbouw was. Op de foto op het omslag staat
hij voor de ankerketting van dat schip.
|
|
|
Zie ook Verhalen en reizigerservaringen en het thema Spoormannen en - vrouwen
|
Spoor & Trein. Editie 1. Redactie Carel van Gestel. Uitg. De Alk, 1990. ISBN 9060139909.
Spoor & Trein. Editie 2. Redactie Carel van Gestel. Uitg. De Alk, 1991. ISBN 9060135032.
De ondertitel van deze boeken luidt "Feiten, ontwikkelingen en actualiteiten in binnen- en
buitenland." In de eerste editie onder andere aandacht voor de spoorwegjubilea in Nederland, Italië,
DDR en Tsjechoslowakije. In de tweede editie heeft de opmaker het bijna afgeleerd om foto's over de
vouw van het boek te plaatsen. Latere edities heb ik niet aangeschaft.
|
|
|
|
Spoorwegen 90. Door Gerrit Nieuwenhuis. Uitg. de Alk, Alkmaar 1989. ISBN 9060138619.
Boekje uit een in 1978 gestarte reeks. Van alles wat uit heel Europa. Veel, nogal troebele, zwartwitfoto's.
Ik heb dit deeltje gekocht omdat er ook aandacht wordt besteed aan het spoorwegjubileum in 1989. De titel
Spoorwegen 90 is eigenlijk niet juist.
Ik bezit ook de delen 1979, 1980, 1981, 1983, 1985, 1991, 1993.
|
|
|
|
Spoorwegen in Nederland 1996. Door Maarten van der Velden e.a. Uitg. Uquilair 2000. ISBN 9071513378.
Dit jaarlijkse overzicht verscheen voorheen in de vorm van een extra editie van het
tijdschrift Railkroniek (NS in 1990), later Railjournaal (NS in 1991, 1992, 1993, 1994, 1995). Voor wie de "vakbladen" volgt zijn dit
in feite overbodige uitgaven. Het boek is goed verzorgd, met veel kleurenfoto's, maar latere edities heb ik
niet meer aangeschaft.
|
|
|
|
Cargo per spoor 2007. Door Leon Cuijpers, Roland Korving, Rob Meijer en Frank Schouten. Uitgave in eigen beheer.
Toen dit boek werd aangekondigd, kon ik als collectioneur niets anders doen dan mij hierop intekenen. Al was het maar
omdat het zo'n moedig initiatief was. Toen ik op 5 juli 2008 het boek kreeg uitgereikt, met handtekeningen van de
vier samenstellers, was ik niet teleurgesteld.
De samenstellers hebben zichzelf drie beperkingen opgelegd. Twee staan
er in de titel van het boek: het gaat alleen over cargo (goederenvervoer noemden we dat vroeger) en het speelt zich af in 2007.
De derde beperking is dat het alleen over Nederland gaat. Valt er binnen deze beperkingen nog wel
een interessant boek te maken? Dat bleek aardig te lukken. Merkwaardig is het dat vrijwel alle
teksten in de verleden tijd zijn geschreven; dit levert vaak vervreemdende effecten op. Op het fotowerk is daarentegen weinig af te dingen.
In Nederland waren in 2007 maar liefst veertien goederenvervoerders actief, die samen
zorgen voor een gevarieerd beeld aan locomotieven en treinen. Daarnaast zijn er nog vier grote spooraannemers. Met
uitzondering van BAM Rail (dat geen eigen locomotieven heeft) komen al deze bedrijven uitgebreid aan bod. Ook zien we
hier en daar een bedrijfslocje rangeren. 2007 was ook het jaar waarin de Betuweroute in gebruik werd genomen, zij het met
horten en stoten. Deze spoorlijn, met het nieuwe beveiligingssysteem ECTS, komt natuurlijk ook aan de orde. Aparte
hoofdstukken zijn er over de Baureihe 189 en over de goederenwagens die we door Nederland kunnen zien rijden.
|
|
erratum
|
|
Cargo per spoor 2008. Door Leon Cuijpers en Rob Meijer. Uitgave in eigen beheer. ISBN 9789078341055.
Hoofdstukken: De Betuweroute. Exit sternet NedTrain. De Sloelijn, van oud naar nieuw. De vervoerders (ACTS, BE, BEG,
B-Cargo, CR/DLC, CTL, ERS, HGK, ITL, Railion DB, R4C, RRF, KV, RTB, Shunter, SFB, TXL, VCN). Infra (Spitzke Spoorbouw,
Strukton Rail, VolkerRail). Nederlandse cargotreinen over de grens. Railrelease/Raillogix. Wagon Care. Verder: nummeruitleg
BR189, cargogerelateerde spoorkaart, begrippenlijst.
|
|
erratum
|
|
Trains 'sixty nine. Edited by J.B. Snell. Uitg. Ian Allan Ltd, London, 1968. Onder
andere artikelen over dieseltractie bij BR, over de laatste stoomtreinen in Engeland en over de
spoorwegen in Frankrijk en in Mozambique.
Railway Colour Album. Uitg. Ian Allan Ltd, London, circa 1969. Foto's en enkele
schilderijen van voornamelijk Engelse stoomtreinen. De stoomloc was bijna uitgerangeerd in Engeland.
|
|
 
|
|
Trains Annual 1963. Edited by G. Freeman Allen. Uitg. Ian Allan Ltd, London 1962.
Railway World Annual '76. Edited by Alan Williams. Uitg. Ian Allan Ltd, London 1975. ISBN 0711006529.
Onder andere een artikel geschreven door locomotiefontwerper Bulleid, over het bureau dat zich bezig
hield met experimenten aan stoomlocomotieven.
|
|
 
|
|
The Ian Allan Book of Railways. A re-issue of favourite stories by G. Freeman Allen from the Ian Allan
Locospotters' Annuals Nos. 1 to 3. London, Ian Allan, 1961.
|
|
|
|
Railway Directory & Year Book 1980. A Railway Gazette International Publication. ISBN 0617003211.
In 1979 verscheen de 58e editie van dit boek met gegevens van spoorwegmaatschappijen over de hele wereld en van
leveranciers van treinen en spoorwegmaterialen.
|
|
|
|
Eisenbahn-Jahrbuch 1980. Ein internationaler Überblick. Transpress VEB Verlag für Verkehrswesen, Berlin, 1980.
Neues von der Baikal-Amur-Magistrale; Die Eisenbahnen in der Volksrepublik Angola; Der öffentliche Personenverkehr in
Paris und Umgebung; Vom Metrobau in Taschkent; Die Personenbahnhöfe in Budapest; Internationale Gesellschaft der
Eisenbahnen für Kühltransporte; Arbeitshygienische Probleme im Eisenbahnwesen durch organische Polymere; Der Ingenieur
für Transportbetriebstechnik; Der Bahnhof Cottbus; œber die Forschungseinrichtungen im Ausbesserungswesen der
Deutschen Reichsbahn; Internationales Fahrzeugarchiv; VEB Waggonbau Niesky - ein Betrieb der VEB Kombinat
Schienenfahrzeugbau der DDR; Elektro- und Dieseltriebwagen aus Riga; Standardhilfszug der Deutschen Reichsbahn;
Hochwassergefährdung und Hochwasserschutz der Eisenbahnen im östlichen Erzgebirge; Das Verkehrsmuseum Dresden und seine
Schienenfahrzeuge; Erinnerungen eines Bauleiters: Vom Bau der Rostocker Hafenbahn; Aus der Militärgeschichte: Entwicklung der
Eisenbahntruppen in der UdSSR (II); Das historische Bild: "Stromlinien"-Dampflok mit vorn liegendem Führerstand;
Lok-Veteranen; Erfindungen und Erfinder für die Eisenbahn: die Lokomotivbauer August Borsig und
Louis Schwartzkopff; Reminiszenzen an die Modelleisenbahn-Austellung 1979 am Berliner
Fernsehturm; Eisenbahnstatistik. (VEB = Volkseigener Betrieb, een rechtsvorm uit de toenmalige DDR)
|
|
|
|
Jahrbuch für Eisenbahngeschichte. Band 6. 1973. Deutsche Gesellschaft für Eisenbahngeschichte (DGEG),
Karslruhe. ISBN 3879871353.
Vor 50 Jahren: Der französisch-deutsche Eisenbahnkrieg im Ruhrgebiet 1923.
Geschichte der "Vereinigte Waggonfabriken AG" Köln Deutz
("Westwaggon").
Fünf unbekannte Kleinbahnen: Die Kreuznacher Kleinbahnen; Die Dampfstrassenbahn Eltville-Schlangenbad;
Die Rhene-Diemeltalbahn Bredeler-Martenberg; Kleinbahn Rinkerode-Ascheberg; Die Kleinbahn Wallersforf-Münchshöfen. Unsere Fahrten im Jahre 1973.
|
|
geen afbeelding
|
Uitgeverij Wyt
|
De Rotterdamse uitgeverij Wyt heeft in de jaren zeventig een serie boeken uitgegeven
over de spoorwegen in Nederland (8 delen) en over trams en tramlijnen (31 delen). Een deel
ervan heb ik in die tijd nieuw gekocht; in 1975 kostten ze 11,50 gulden. De rest van
de serie heb ik later bij elkaar gezocht. Deel 31, een nakomertje uit 1981, is zeldzaam. Ook verschenen er
twee op dezelfde manier uitgevoerde boekjes over de spoorwegen op Aruba en Curaçao, en over
de HTM-bussen in Den Haag. Verder verscheen er een atlas van de tramwegen in Nederland, formaat A4.
Spoorwegen in Nederland
|
- Stoomlocomotieven van de Nederlandse Spoorwegen
- Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij
- Andere locomotieven van de Nederlandse Spoorwegen
- Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij t/m 1890
- Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij 1890-1920
- 150 jaar seinen voor treinen
- Lokaalspoor- en tramwegen van de HYSM
- Stalen getrokken rijtuigen der NS
Trams en tramlijnen
- 65 jaar elektrische trams in Den Haag
- Museumtrams in Nederland
- Elektrische tram in en om Utrecht
- Korte geschiedenis van 50 Haagse tramlijnen
- 70 jaar elektrische tram in Amsterdam
- Elektrische tram van Rotterdam
- Elektrische trams van Groningen, Arnhem en Nijmegen
- Blauwe Tram 1924-1961
- Elektrische stadstrams op Java
- Elektrische trams in Twente, Zuid-Limburg en Zeeland
- Gooische stoomtram en andere lijnen in het Gooi
- Stoomtrams van Friesland en N.W. Overijssel
- Stoomtrams van Noord-Brabant en Limburg
- Stoomtrams in en om Den Haag en Gouda
- Stoomtrams van Drenthe en Oost-Groningen
- Stoomtrams op de Zuid-Hollandse eilanden en in Zeeland
- Amsterdamse paardetrams
- Stoomtrams in het centrum van Nederland
- Stoomtrams van Wadden tot IJ
- Rotterdamse paardetrams
- Voorlopers van de Blauwe Tram
- Geschiedenis van de Amsterdamse elektrische tramlijnen
- Paardetrams in Noord- en Oost Nederland
- Haagse paardetrams
- Geschiedenis van de Rotterdamse elektrische tramlijnen
- Motortrams
- Paardetrams in het westen van Nederland
- Stoomtrams in Gelderland
- Paardetrams in het centrum en zuiden van Nederland
- Stoomtrams van Noord-Brabant
- De Westlandsche Stoomtram
Overig
|
| |
Blandford Press
|
The Dawn of World Railways, 1800-1850 Blandford Press, London 1972. ISBN 0713705639.
Railways in the Formative Years, 1851-1895 Blandford Press, London 1973. ISBN 0713706120.
Railways at the Turn of the Century, 1895-1905. Blandford Press, London 1969.
Railways in the Years of Pre-eminence, 1905-1919. Blandford Press, London 1971. ISBN 0713700815.
Railways at the Zenith of Steam, 1920-1940. Blandford Press, London 1970. ISBN 0713707534.
Railways in the Transition from Steam, 1940-1965. Blandford Press, London 1974. ISBN 0713706767.
Railways of the Modern Age since 1963. Blandford Press, London 1975. ISBN 0713706767.
Dit is de zevendelige serie Railways of the World in Colour. Prachtige tekeningen van de hand van
Clifford en Wendy Meadway, en ter zake doende beschrijvingen door O.S. Nock. Een enkele keer gaat de beroemde
auteur de mist in. De NS-treinstellen plan V worden 'high-speed inter-city electric train' genoemd, waarbij de
diagonale blauwe banden aangeven waar de eerste klas zich bevindt...
|
|
|
|
British Steam Locomotives in colour. Blandford Press, London 1973 (4e druk, de 1e druk
verscheen in 1964). ISBN 0713703504.
Steam Railways of Britain in colour. Blandford Press, London 1967. Door O.S.
Nock met tekeningen van Clifford en Wendy Meadway.
|
|
|
|
Great Steam Locomotives of all Time. Door O.S. Nock. Blandford Press, 1976. ISBN 0713707879. Op
het omslag loc 92220 "Evening Star", de laatste voor BR gebouwde stoomloc. Hoewel dat een goederenloc was,
die normaal gesproken zwart geschilderd zou zijn, kreeg ze als eerbetoon de groene kleur die voor
sneltreinlocomotieven was bestemd. De loc heeft slechts vijf jaar dienst gedaan: van 1960 tot 1965. Ze
is bewaard gebleven.
Preserved Steam Railways of Britain. Door Colin Garratt. Blandford Press, 1979. ISBN 0713709782.
|
|
|
|
Railways and War before 1918. Door Dennis Bishop en W.J.K. Davies. Blandford Press, London 1972.
ISBN 0713707038.
Railways and War since 1917. Door Dennis Bishop en W.J.K. Davies. Blandford Press, London 1974.
ISBN 0713707062. Uitgaven in dezelfde stijl als de hierboven beschreven serie, met tekeningen van legertreinen en
aanverwante zaken uit diverse landen.
Van het tweede boek bezit ik geen stofomslag, dus laat ik maar een plaatje zien van een Amerikaanse legerloc
die na WO II in Nederland heeft dienstgedaan als NS-serie 2000.
|
|
|
|
Buses and Trolleybuses before 1919. David Kaye. Blandford Press, London 1972. ISBN 0713705655.
Buses and Trolleybuses 1919-1945. David Kaye. Blandford Press, London 1970.
Buses and Trolleybuses since 1945. David Kaye. Blandford Press, London 1968.
|
|
  
|
Meer boeken van Blandford Press in Fotografie.
T.L. Hameeteman
|
De spoorwegen van West- en Noord-Europa. Door T.L. Hameeteman. Uitg. Van Dishoeck, Bussum 1965.
De spoorwegen van Midden- en Zuid-Europa. Door T.L. Hameeteman. Uitg. Van Dishoeck, Bussum 1965.
De spoorwegen van de United States en Canada. Door T.L. Hameeteman. Uitg. Van Dishoeck, Bussum 1966.
De spoorwegen van Afrika. Door T.L.
Hameeteman. Uitg. Van Dishoeck,
Bussum 1967.
De spoorwegen van Azië en Australië. Door
T.L. Hameeteman. Uitg. Van Dishoeck,
Bussum 1968.
|
|
|
|
De serie "De spoorwegen van de gehele wereld" zou gaan bestaan uit acht delen. De delen 6 (Zuid-Amerika), 7
(Oost-Europa) en 8 (Locomotieven-fotoboek) zijn echter nooit bij Van Dishoeck verschenen. Er zijn later wel
twee boeken verschenen bij De Alk:
Locomotieven toen en nu. Door T.L. Hameeteman. Uitg. De Alk, Alkmaar ca. 1970. Grote Alk 605.
ISBN 9060136055.
De spoorwegen van Oost-Europa. Door T.L. Hameeteman. Uitg. De Alk, Alkmaar ca. 1972. Grote Alk 641.
ISBN 9060136411.
|
|
|
Alkenreeks
|
Locomotieven voorheen en thans. Door J.H.E. Reeskamp. Alkenreeks 42 (ca. 1962). Met als
uitsmijter de mededeling dat de atoomlocomotief er ongetwijfeld gaat komen.
Trams. Door J.H.E. Reeskamp. Alkenreeks 72.
De snelste treinen van Europa. Door G.L.S. Willemse. Alkenreeks 81.
Van Arend tot TT. Door G.L.S. Willemse. Alkenreeks 92.
Amerikaanse treinen. Door G.L.S. Willemse. Alkenreeks 99.
Metro's. Door Kees Hazelzet. Alkenreeks 133.
Trans Europ Express. Door G.L.S. Willemse. Alkenreeks 134.
Geschiedenis van de autobus. Door Hans Kuipers. Alkenreeks 146.
De laatste stoomlocs. Door G.L.S. Willemse. Alkenreeks 147.
De Amsterdamse tram in het verleden en heden. Door J. Deijs. Alkenreeks 149.
Nederlandse kustreddingboten. Door H.Th. de Booy. Alkenreeks 164.
Veerboten in Europa. Door G.H. Mulder. Alkenreeks 184 (ca. 1970). Onder andere aandacht voor
diverse spoorveren.
De NZH 1. Het tramtijdperk. Door J.H. Bartman en G.J. de Swart. Alkenreeks 167.
De NZH 2. Het busbedrijf. Door P.H. Scheurleer en J.H. Bartman. Alkenreeks 168 (ca. 1970).
Deze boekjes dateren allemaal uit de jaren zestig/zeventig van de vorige eeuw. In totaal heeft uitgeverij De Alk in
Alkmaar zo'n 200 boekjes uitgegeven over vliegtuigen, voertuigen, vaartuigen en andere onderwerpen.
|
|
|
Grote Alk
- Locomotieven toen en nu (605)
- De paardetram in Nederland (608)
- Stoomwalsen (615)
- De stoomtram (632)
- De monorail (639)
- Spoorwegen van Oost-Europa (641)
- Stoomlocs van de Deutsche Bundesbahn (643)
- Geschiedenis van de brandweerwagen (669)
- De elektrische tram (687)
- Stoomlocomotieven (693)
- Museumlijnen in Europa (742)
- Stoom in de Breesaap (746)
|
|
als Grote Alk verscheen ook de serie "Spoorwegen" van Gerrit Nieuwenhuis, waarvan ik enkele delen bezit
|
AO-reeks
|
Van stoom tot stroom. Door J.F.A.M. Entken, voorlichtingsdienst NS. Uitgegeven door de Stichting IVIO.
AO-reeks nummer 613, 1 juni 1956.
|
|
|
|
Treinramp. Door J.F.A.M. Entken. Uitgegeven door de Stichting IVIO. AO-reeks nummer 895.
Het boekje
verscheen op 17 januari 1962 naar aanleiding van de grote treinramp bij Harmelen op
8 januari van dat jaar. Over dat ongeluk zelf wordt weinig informatie gegeven; het onderzoek naar de oorzaken
was nog maar net begonnen. De auteur, die een aantal jaren bij de afdeling Voorlichting van de NS heeft gewerkt, besteedt aandacht aan de
maatregelen die NS heeft voorbereid voor het geval zich een keer een calamiteit voordoet. In het tweede deel
van het dunne boekje wordt een overzicht gegeven van de stand van zaken met betrekking tot de baanvak- en
stationsbeveiliging.
|
|
|
|
Openbaar vervoer herontdekt. Door J. van Delden, bedrijfsjournalist bij de NS. Uitgegeven door de Stichting IVIO.
AO-reeks nummer 1131, 7 oktober 1966.
|
|
|
|
De Flevolijn. Door Han Vink, chef educatieve voorlichting NS, AO-reeks 2159, 27 maart 1987.
Twintig jaar na de oplevering van Lelystad (1967) en tien jaar na de oplevering van Almere (1976),
werden deze groeisteden aangesloten op het spoorwegnet. Dit boekje beschijft in vogelvlucht de
geschiedenis en de aanleg van de Flevolijn. Bij deze aanleg is rekening gehouden met het
doortrekken van de lijn naar Groningen: de Zuiderzeelijn. Maar die lag er twintig jaar na het verschijnen
van dit boekje nog steeds niet. Op het omslag de eerste trein in Almere CS, 11 juni 1986.
|
|
|
|
Treinen in de toekomst. Door Ron van Stokkum, bedrijfsredacteur bij de NS. Uitgegeven door de Stichting IVIO.
AO-reeks nummer 2293, 1 december 1989.
Deze boekjes zijn nog steeds te koop: www.actueleonderwerpen.nl.
|
|
|
Legendarische treinen
|
Wie kent niet de mooie aanbiedingen van de (Zwitserse) uitgeverij Atlas:
voor een bescheiden bedrag krijg je maar liefst 60 kaarten met foto's van treinen. Inclusief verzamelband en poster,
en als je snel reageert ook nog een videoband over de Orient Express. Verplicht tot niets, maar als je wilt
kun je je abonneren op de volgende series kaarten. Wie verstandig is doet dat niet, maar in 2001 had ik
de serie compleet! 1200 kaarten in zes ringbanden. Ik wil zelf niet weten wat het me gekost heeft.
De collectie is nogal hapsnap, een register moet je zelf maar
maken, en de vertaling uit het Frans in het Nederlands wekt soms bevreemding. Maar er zitten aardige dingen
tussen, zoals een beschrijving van de Leader, een experimentele Britse draaistelstoomloc uit 1949, ontworpen
door de befaamde ingenieur Bulleid. De machinist zat in een cabine voorin, terwijl de stoker was ondergebracht
in een ruimte in het midden van de loc, waar het natuurlijk niet te harden was van de hitte. Bij één prototype
is het dan ook gebleven.
In 2003 heb ik ingetekend op een serie modellocomotieven van Atlas.
|
NVBS-uitgaven
|
Stoppen op doorreis. Uitgave ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de NVBS in 1971. Samenstelling
J.W. Sluiter en H. Nieweg. Uitg. Brill, Leiden 1971. Met veel zwartwitfoto's van treinen en trams in hun omgeving.
Op het omslag loc NCS 72 bij vertrek uit Utrecht in 1911.
Geen nummer in de boekenreeks van de NVBS.
|
|
|
|
Tram en trein luchtig en grondig bekeken. Uitgave ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de NVBS in 1981.
Samenstelling J.W. Sluiter en H. Nieweg. Uitg. Brill, Leiden 1981. ISBN 9004065164. Op het omslag een luchtfoto in
kleur van de SHM. De rest van het boek bestaat uit zwartwit luchtfoto's, voornamelijk van voor de Tweede Wereldoorlog.
Tram en trein spelen fotografisch gezien vaak een kleine rol: deze zijn meestal slechts toevallig aanwezig op
de luchtfoto's. Maar dat maakt het verhaal dat de samenstellers weten te vertellen er niet minder boeiend om. De
luchtfoto's zijn aangevuld met beelden vanaf de begane grond.
Geen nummer in de boekenreeks van de NVBS.
|
|
|
|
NVBS-Jubileumritten september 1971. Programmaboekje over de rit van de NVBS-Expres van 11 september 1971
(die de dag daarna werd herhaald) en de tramritten in Amsterdam en Rotterdam. Op het omslag een loc van de serie 3700.
Het bleek niet mogelijk om de 3737 dienstvaardig te maken, vandaar dat men uit Rheine een loc liet overkomen. Geen
oliestoker maar een kolenstoker: "anders is het niet echt!"
Stoom 81. Programmaboekje van de locomotievenmanifestatie ter gelegenheid van 50 jaar NVBS op 26 en
27 september 1981 tussen Amersfoort en Woudenberg. Tevens informatie over de meewerkende organisaties. Ik heb deze
manifestatie zelf niet bijgewoond.
|
|
|
|
Vijftig jaar NVBS 1931-1981. Extra uitgave van Op de Rails, ter gelegenheid van het 50-jarig
bestaan van de NVBS. Op het omslag loc 3737 in 1974, toen zij voor het eerst sinds 1958 weer rijvaardig was
gemaakt. De loc zou ook in 1981 dienst doen tijdens de viering van het NVBS-jubileum.
In ben in 1967 lid geworden van de NVBS, en bezit dus alle nummers die vanaf dat jaar zijn verschenen.
Later heb ik nog een aantal oudere jaargangen bijgekocht: 1947, 48, 49, 54, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 64, 65 en 66.
|
|
|
|
Sfeer langs ijzeren wegen. Uitgave ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van de NVBS in 1991.
Samenstelling Frits van der Gragt. Veel sfeerfoto's, allemaal in kleur. Nummer 17 in de boekenreeks van de NVBS.
|
|
|
|
Spoor en Tram in Nederland 1972-1997. Uitgave ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van het
Documentatiebureau NVBS in 1997. Redactie Max Ockeloen. Dit boek geeft een overzicht van de voornaamste ontwikkelingen
bij de Nederlandse railvervoerbedrijven die in het maandblad Op de Rails in een kwart eeuw aan de orde kwamen.
Geen nummer in de boekenreeks van de NVBS.
|
|
|
|
Sporen van verandering. Uitgave ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de NVBS. Eindredactie
Gerard de Graaf. Uitg. De Alk, 2006. ISBN 9060132831. Tweede gewijzigde druk. De eerste druk was al voordat het jubileum
goed en wel was begonnen uitverkocht. Ook het presentexemplaar dat ik zou krijgen, vanwege mijn bescheiden medewerking
aan het boek, was door De Alk verkocht aan iemand anders. Ik bezit dus de tweede druk, waarin ten opzichte van de
eerste druk diverse slordigheden zijn hersteld. Onderwerpen: de teloorgang van de interlokale tram in Nederland, het
fotograferen van spoor- en tramwegen, gedaanteverwisseling in Gelderland, de ontwikkeling van Syntus, het
spoorbedrijf in 1931, beveiliging en beheersing anno 2006, opkomst en ondergang van het NS-dienstwagenpark,
goederenvervoer 1931-2006, een blik in de kaartjestrommel. Voor elk wat wils in dit aardige boek.
Geen nummer in de boekenreeks van de NVBS.
|
|
|
Boekenreeks NVBS
In opdracht van of in samenwerking met de NVBS zijn de afgelopen decennia tientallen boeken uitgegeven, bij
verschillende uitgevers. De meeste boeken hebben sinds 1967 een nummer in de boekenreeks van de NVBS gekregen, maar niet
allemaal. Zo lijkt het erop dat jubileumboeken geen boekenreeksnummer krijgen, maar een enkel jubileumboek heeft
toch weer wel een nummer. De diepere gedachte achter dit systeem is mij nog niet duidelijk. Misschien zijn
ze het gewoon af en toe vergeten. Hieronder de boeken uit mijn collectie die wel een boekenreeksnummer hebben. Zie
ook het thema NVBS.
- Deel 1: Beknopt overzicht van de Nederlandse spoor- en tramwegbedrijven.
- Deel 16: Sporen in de tijd. 150 jaar spoorwegen in beeld.
- Deel 17: Sfeer langs ijzeren wegen.
- Deel 20: Locomotiefloodsen en tractieterreinen in Nederland 1839-1958.
- Deel 22: Spoorwegongevallen in Nederland, 1839-1993.
- Deel 23: Nederlandse industrielocomotieven.
- Deel 25: Friesland rond per tram. 1880-1948.
- Deel 26: Het trambedrijf van de NZH. 1899-1957.
- Deel 30: Lokaalspoorwegen in Twente en de Achterhoek.
- Deel 31: Stoomtrammaatschappij Oostelijk Groningen. 1915-1948.
- Deel 32: Stations en spoorbruggen op Sumatra. 1876-1941.
- Deel 34: Vervlogen stoom. De Nederlandsche Spoorwegen in de periode 1921-1940.
- Deel 35: Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd, 1939-'45.
- Deel 40: De Erfenis. De houten rijtuigen van de Nederlandsche Spoorwegen 1921-1956.
- Deel 41: Industrielocomotieven. Motorlocomotieven op Nederlandse raccordementen en industriesporen.
- Deel 42: De Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij, de Vlissinger Postroute.
|
